Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków w ciąży i podczas karmienia piersią jest tak ważne?
Okres ciąży i karmienia piersią to wyjątkowy czas w życiu kobiety. Wszelkie leki przyjmowane w tym okresie mogą mieć wpływ nie tylko na zdrowie matki, ale także na rozwijające się dziecko. Substancje czynne mogą przenikać przez łożysko, a także do mleka matki, dlatego przed rozpoczęciem terapii zawsze należy skonsultować się z lekarzem123.
Newirapina – ogólna charakterystyka substancji czynnej
Newirapina to lek przeciwwirusowy z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NNRTI), stosowany głównie w leczeniu zakażenia HIV-1. Lek ten dostępny jest w różnych postaciach, takich jak tabletki o natychmiastowym lub przedłużonym uwalnianiu, a także w formie zawiesiny doustnej. Wybór postaci leku oraz dawki powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjentki45.
Bezpieczeństwo stosowania newirapiny w ciąży
Ocena ryzyka dla płodu
- Aktualnie dostępne dane dotyczące kobiet w ciąży nie wskazują na występowanie wad rozwojowych ani toksycznego działania newirapiny na płód czy noworodka123910.
- W badaniach prowadzonych na zwierzętach (szczurach i królikach) nie stwierdzono działania teratogennego, czyli powodującego wady wrodzone13.
- Nie przeprowadzono jednak odpowiednio szerokich i kontrolowanych badań u kobiet w ciąży, dlatego zaleca się ostrożność podczas przepisywania newirapiny w tym okresie132.
Czynniki zwiększające ryzyko
- Ryzyko uszkodzenia wątroby (hepatotoksyczności) jest większe u kobiet z liczbą komórek CD4 powyżej 250/mm3 oraz z wykrywalnym poziomem wirusa HIV-1 we krwi (50 lub więcej kopii/ml)678911.
- Brakuje wystarczających dowodów, że brak zwiększonego ryzyka toksyczności obserwowany u leczonych wcześniej kobiet rozpoczynających leczenie newirapiną z niewykrywalnym poziomem wirusa (poniżej 50 kopii/ml HIV-1 w osoczu) oraz liczbą komórek CD4 powyżej 250/mm3 dotyczy także ciężarnych kobiet678.
- W badaniach klinicznych i metaanalizach często wykluczano kobiety w ciąży, dlatego dostępne informacje są ograniczone67.
Zalecenia dotyczące stosowania
- Newirapina może być stosowana w ciąży, jeśli lekarz uzna, że korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko13.
- Należy zachować szczególną ostrożność, regularnie kontrolować funkcje wątroby oraz monitorować stan zdrowia matki i dziecka67.
Stosowanie newirapiny wokół porodu
- Badania wykazały, że podanie pojedynczej dawki newirapiny podczas porodu może znacząco zmniejszyć ryzyko przeniesienia HIV-1 z matki na dziecko1213.
- Jednak taka terapia wiąże się z ryzykiem rozwoju oporności wirusa HIV na ten lek zarówno u matki, jak i u dziecka, co może utrudnić późniejsze leczenie1413.
- Nie można także wykluczyć ryzyka uszkodzenia wątroby u matki i dziecka w przypadku stosowania pojedynczej dawki newirapiny wokół porodu1516.
Bezpieczeństwo stosowania newirapiny podczas karmienia piersią
- Newirapina łatwo przenika do mleka matki717.
- Matki zakażone HIV nie powinny karmić piersią, aby uniknąć ryzyka przeniesienia wirusa HIV na niemowlę61881711.
- Zaleca się przerwanie karmienia piersią, jeśli kobieta przyjmuje newirapinę i jest zakażona HIV1817.
Wpływ newirapiny na płodność
- W badaniach na zwierzętach (szczurach) zaobserwowano osłabienie płodności, jednak nie ma danych dotyczących takiego działania u ludzi618811.
- Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące newirapinę nie powinny polegać wyłącznie na doustnych środkach antykoncepcyjnych, ponieważ lek ten może obniżać ich skuteczność132910.
- Wszystkie decyzje dotyczące leczenia w ciąży i podczas karmienia piersią powinny być podejmowane przez lekarza prowadzącego, po dokładnym rozważeniu potencjalnych korzyści i zagrożeń13.
Podsumowanie – newirapina a bezpieczeństwo w ciąży i laktacji
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Tak, ale z ostrożnością | Brak danych o szkodliwym wpływie na płód, ale ryzyko uszkodzenia wątroby jest większe u kobiet z wysokim poziomem CD4 i wykrywalnym HIV-1. Zaleca się regularne kontrole i indywidualną ocenę przez lekarza. |
| Karmienie piersią | Nie | Zaleca się, aby kobiety zakażone HIV nie karmiły piersią, by uniknąć przeniesienia wirusa na dziecko. Newirapina przenika do mleka matki. |
| Płodność | Brak danych u ludzi | W badaniach na zwierzętach zaobserwowano zmniejszenie płodności, brak danych potwierdzających ten efekt u ludzi. |


















