REKLAMA

Nepafenak, bromfenak i pranoprofen to niesteroidowe leki przeciwzapalne stosowane w okulistyce. Różnią się wskazaniami, dawkowaniem i bezpieczeństwem u dzieci oraz kobiet w ciąży.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i podstawowe cechy

Nepafenak, bromfenak oraz pranoprofen należą do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) stosowanych w okulistyce. Wszystkie te substancje wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, polegające na blokowaniu wytwarzania prostaglandyn, które odpowiadają za rozwój stanu zapalnego, obrzęku oraz bólu w oku123. Leki te dostępne są w postaci kropli do oczu, przeznaczonych do miejscowego stosowania. Ich głównym zadaniem jest łagodzenie objawów pooperacyjnych lub przewlekłych stanów zapalnych w obrębie oka.

  • Wszystkie należą do tej samej grupy terapeutycznej – okulistycznych NLPZ123.
  • Działają miejscowo, co minimalizuje ryzyko działań ogólnoustrojowych456.
  • Wszystkie blokują powstawanie prostaglandyn – substancji wywołujących stan zapalny i ból123.

Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się te leki?

Chociaż wszystkie trzy substancje wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe w oku, różnią się zakresem zastosowań oraz szczegółowymi wskazaniami.

  • Nepafenak jest wskazany do zapobiegania i leczenia bólu oraz stanu zapalnego po chirurgicznym usunięciu zaćmy, a także do zmniejszania ryzyka pooperacyjnego obrzęku plamki żółtej, szczególnie u pacjentów z cukrzycą78.
  • Bromfenak stosuje się głównie w leczeniu pooperacyjnego stanu zapalnego oka po usunięciu zaćmy9. Jego zastosowanie nie obejmuje obrzęku plamki żółtej ani przewlekłych stanów zapalnych.
  • Pranoprofen ma najszersze wskazania spośród porównywanych substancji – można go stosować w leczeniu podostrych i przewlekłych chorób zapalnych oczu o podłożu niezakaźnym (np. zapalenie powiek, spojówek, błony naczyniowej), jak również w leczeniu pooperacyjnym po zabiegach w obrębie przedniego odcinka oka, w tym po usunięciu zaćmy10.

Wszystkie substancje są przeznaczone do stosowania u dorosłych. Bromfenak i nepafenak nie są zalecane dla dzieci i młodzieży – brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej111213. Pranoprofenu nie wolno stosować u dzieci poniżej 2 lat ze względu na obecność boru, który może wpływać na płodność1415.

Ważne: Choć wszystkie trzy substancje są skuteczne w leczeniu stanów zapalnych oka, różnią się one zakresem wskazań. Nepafenak ma szczególne znaczenie u pacjentów z cukrzycą, ponieważ zmniejsza ryzyko pooperacyjnego obrzęku plamki żółtej. Pranoprofen natomiast sprawdza się również w przewlekłych stanach zapalnych oczu, podczas gdy bromfenak jest dedykowany leczeniu stanu zapalnego po operacji zaćmy. Wybór odpowiedniej substancji zależy od konkretnego problemu zdrowotnego oraz indywidualnych potrzeb pacjenta7910.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Nepafenak, bromfenak i pranoprofen działają w podobny sposób – blokują syntezę prostaglandyn, czyli substancji odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego i bólu w oku123. Jednakże, różnią się nieco szczegółami działania i farmakokinetyką.

  • Nepafenak jest tzw. lekiem prekursorowym – po zakropleniu do oka przekształca się w aktywną postać (amfenak) dzięki enzymom obecnym w tkankach oka. Amfenak następnie hamuje cyklooksygenazę (COX), czyli enzym odpowiedzialny za produkcję prostaglandyn1. Nepafenak przenika do głębszych warstw oka, także do siatkówki, co czyni go skutecznym w zapobieganiu obrzękowi plamki żółtej1.
  • Bromfenak jest bezpośrednio aktywnym lekiem, który szczególnie silnie blokuje COX-2, a w mniejszym stopniu COX-1. Dzięki temu działa skutecznie przeciwzapalnie, a także utrzymuje się w tkankach oka przez dłuższy czas, co umożliwia stosowanie go dwa razy dziennie25.
  • Pranoprofen również działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn oraz stabilizowanie błon lizosomalnych, co wspomaga jego działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Jednak w przeciwieństwie do nepafenaku, po zakropleniu działa głównie w przedniej części oka i tylko w niewielkim stopniu przenika do tylnego odcinka36.

Różnice te mają znaczenie praktyczne: np. nepafenak lepiej sprawdza się tam, gdzie konieczne jest działanie także w tylnej części oka (np. zapobieganie obrzękowi plamki żółtej), podczas gdy pranoprofen będzie odpowiedni do leczenia stanów zapalnych w przednim odcinku oka.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane u osób uczulonych na daną substancję czynną lub którykolwiek ze składników pomocniczych, a także u osób z nadwrażliwością na inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym na kwas acetylosalicylowy16171819.

  • U wszystkich leków należy zachować ostrożność u pacjentów z tendencją do krwawień, zaburzeniami gojenia się ran w oku, czy cukrzycą2021.
  • Przedłużone stosowanie może zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony rogówki (uszkodzenie nabłonka, owrzodzenia, perforacja)2021.
  • Wszystkie zawierają benzalkoniowy chlorek, który może powodować podrażnienia, dlatego należy zdejmować soczewki kontaktowe przed zakropleniem i odczekać co najmniej 15 minut przed ich ponownym założeniem222324.
  • Pranoprofen jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat ze względu na zawartość boru15.

Warto także pamiętać, że jednoczesne stosowanie tych leków z miejscowymi steroidami może zwiększać ryzyko zaburzeń gojenia się rogówki2521.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią i kierowców

Porównując bezpieczeństwo stosowania nepafenaku, bromfenaku i pranoprofenu w szczególnych grupach pacjentów, można zauważyć zarówno podobieństwa, jak i istotne różnice.

  • Dzieci: Nepafenak i bromfenak nie są zalecane do stosowania u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność111213. Pranoprofenu nie wolno stosować u dzieci poniżej 2 lat15.
  • Kobiety w ciąży: Zarówno nepafenak, jak i bromfenak nie są zalecane do stosowania w ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu wynikające z hamowania syntezy prostaglandyn262728. Pranoprofen powinien być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne i pod ścisłym nadzorem lekarza29.
  • Kobiety karmiące piersią: Nepafenak i bromfenak mogą być stosowane podczas karmienia piersią, ponieważ ilość leku przenikająca do mleka jest minimalna i nie powinna wpływać na dziecko303132. Pranoprofen również może być stosowany wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza29.
  • Kierowcy i obsługa maszyn: Wszystkie trzy substancje mogą powodować przejściowe niewyraźne widzenie po zakropleniu. Zaleca się, aby przed prowadzeniem pojazdów lub obsługą maszyn odczekać, aż wzrok powróci do normy33343536.
  • Osoby z chorobami nerek i wątroby: Brak konieczności dostosowywania dawki nepafenaku u osób z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby; dla bromfenaku i pranoprofenu nie badano tej kwestii, więc należy zachować ostrożność111213.
Ważne dla bezpieczeństwa:

  • Wszystkie trzy leki nie są przeznaczone do samodzielnego stosowania u dzieci – istnieją wyraźne ograniczenia wiekowe.
  • Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem, a leki te zaleca się stosować tylko w przypadkach, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.
  • Jeśli po zakropleniu pojawi się niewyraźne widzenie, należy wstrzymać się z prowadzeniem pojazdów do czasu ustąpienia objawów.
  • Pacjenci z chorobami oczu, cukrzycą lub innymi schorzeniami powinni zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tych leków.

Podsumowanie – najważniejsze różnice i podobieństwa

Nepafenak, bromfenak i pranoprofen to leki z tej samej grupy, ale różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem stosowania w określonych grupach pacjentów oraz farmakokinetyką. Wybór odpowiedniego leku zależy od rodzaju schorzenia, wieku pacjenta i indywidualnych potrzeb. Poniższa tabela ułatwia porównanie kluczowych cech tych substancji:

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Nepafenak Leczenie bólu i stanu zapalnego po operacji zaćmy, zapobieganie obrzękowi plamki żółtej u pacjentów z cukrzycą Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży Nie zaleca się stosowania w ciąży Może powodować przemijające niewyraźne widzenie; należy zachować ostrożność
Bromfenak Leczenie pooperacyjnego stanu zapalnego po usunięciu zaćmy Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży Nie zaleca się stosowania w ciąży, szczególnie w III trymestrze Może powodować przemijające niewyraźne widzenie; należy zachować ostrożność
Pranoprofen Leczenie podostrych i przewlekłych stanów zapalnych oczu oraz pooperacyjnych, m.in. po usunięciu zaćmy Przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat Stosować tylko w uzasadnionych przypadkach i pod ścisłym nadzorem Może powodować przemijające niewyraźne widzenie; należy zachować ostrożność

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne różnice między nepafenakiem, bromfenakiem a pranoprofenem?

Nepafenak stosuje się po operacji zaćmy i w zapobieganiu obrzękowi plamki żółtej, bromfenak tylko w pooperacyjnym stanie zapalnym, a pranoprofen także w przewlekłych stanach zapalnych oczu.123

Czy można stosować te leki u dzieci?

Nepafenak i bromfenak nie są zalecane dla dzieci, a pranoprofen jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat.123

Który z leków jest bezpieczny w ciąży?

Nie zaleca się stosowania nepafenaku i bromfenaku w ciąży. Pranoprofen tylko w uzasadnionych przypadkach i pod ścisłym nadzorem lekarza.123

Czy można prowadzić samochód po zastosowaniu tych leków?

Wszystkie mogą powodować przemijające niewyraźne widzenie. Należy odczekać do ustąpienia objawów przed prowadzeniem pojazdów.123

REKLAMA