Bezpieczeństwo stosowania naloksonu – na co zwrócić uwagę?

Nalokson jest substancją, która w większości przypadków może być stosowana bezpiecznie, jednak wymaga szczególnej ostrożności u osób uzależnionych od opioidów, pacjentów z chorobami serca, wątroby lub nerek, a także w przypadku podawania kobietom w ciąży lub karmiącym piersią12.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

  • Nie zaleca się rutynowego stosowania naloksonu w ciąży, chyba że jest to absolutnie konieczne. Brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania u kobiet ciężarnych34.
  • Podanie naloksonu kobiecie uzależnionej od opioidów w ciąży może wywołać u noworodka objawy odstawienne, takie jak drgawki czy nadmierny płacz, które mogą być groźne dla życia56.
  • Nie wiadomo, czy nalokson przenika do mleka matki. Karmienie piersią po zastosowaniu naloksonu nie jest zalecane przez 24 godziny po podaniu leku w formie iniekcji3. Po zastosowaniu naloksonu donosowo, zaleca się ostrożność, ale nie ma potrzeby przerywania karmienia piersią; dziecko należy obserwować pod kątem senności lub rozdrażnienia7.
Ważne dla osób uzależnionych od opioidów:

  • Podanie naloksonu osobom uzależnionym od opioidów może wywołać nagły, silny zespół odstawienny, objawiający się m.in. nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, niepokojem i drażliwością15.
  • Dotyczy to również noworodków matek uzależnionych od opioidów – u dzieci mogą pojawić się drgawki, nadmierny płacz i wzmożone odruchy5.
  • W przypadku osób uzależnionych, podanie naloksonu powinno być wykonywane z dużą ostrożnością, najlepiej pod kontrolą medyczną.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

  • Po zastosowaniu naloksonu (niezależnie od formy podania), pacjent powinien powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn przez co najmniej 24 godziny, ponieważ działanie opioidów może powrócić, a tym samym pojawić się ryzyko utraty świadomości, senności lub zaburzeń koncentracji89.

Interakcje z alkoholem

  • Nie ma jednoznacznych danych dotyczących interakcji naloksonu z alkoholem10.
  • W przypadku zatruć mieszanych (opioidy i alkohol lub inne środki uspokajające) działanie naloksonu może być opóźnione lub osłabione10.
  • Wszystkie formy naloksonu (wstrzyknięcia, aerozol do nosa, tabletki złożone z buprenorfiną) należy stosować ostrożnie u osób, które spożywały alkohol.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

  • Nie przeprowadzono wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa naloksonu u pacjentów z niewydolnością nerek, dlatego zaleca się ostrożność i monitorowanie stanu zdrowia po podaniu leku11.
  • W przypadku tabletek złożonych (nalokson z buprenorfiną), nie ma potrzeby zmiany dawkowania u osób z umiarkowanymi zaburzeniami nerek, ale u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) należy zachować szczególną ostrożność1213.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

  • Nie zaleca się stosowania naloksonu u osób z ciężką niewydolnością wątroby, zwłaszcza w połączeniu z buprenorfiną1413.
  • U osób z umiarkowanymi lub łagodnymi zaburzeniami wątroby zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki oraz regularne monitorowanie czynności wątroby1413.
  • W przypadku chorób wątroby, stężenie naloksonu we krwi może być nawet kilkanaście razy wyższe niż u osób zdrowych, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych15.
Ważne informacje o naloksonie w lekach złożonych (np. z buprenorfiną):

  • W lekach złożonych nalokson występuje razem z buprenorfiną, co ma na celu zmniejszenie ryzyka nadużywania tych preparatów16.
  • Stosowanie takich leków jest przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością wątroby, ostrą chorobą alkoholową oraz u dzieci poniżej 15 roku życia1718.
  • W przypadku osób starszych brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, dlatego zaleca się ostrożność i indywidualną ocenę ryzyka14.

Stosowanie naloksonu u seniorów

  • Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania naloksonu u osób powyżej 65. roku życia1419.
  • W tej grupie wiekowej należy zachować szczególną ostrożność i dostosować leczenie indywidualnie.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Osoby z chorobami serca lub przyjmujące leki wpływające na serce powinny stosować nalokson ostrożnie, ponieważ mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie, obrzęk płuc lub nawet zatrzymanie akcji serca120.
  • Pacjenci, którzy reagują na leczenie naloksonem, powinni być monitorowani przez kilka godzin, ponieważ czas działania naloksonu jest krótszy niż niektórych opioidów i istnieje ryzyko nawrotu objawów zatrucia521.
  • W przypadku podawania naloksonu donosowo, jego skuteczność może być mniejsza u osób z uszkodzoną błoną śluzową nosa lub wadami przegrody nosowej6.

Podsumowanie: Nalokson – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Zachować szczególną ostrożność Stosować tylko, jeśli jest to konieczne; możliwe objawy odstawienia u noworodka
Karmiące matki Unikać karmienia przez 24h (w iniekcji); ostrożność przy aerozolu Obserwować dziecko pod kątem senności lub drażliwości
Prowadzenie pojazdów Zakazane przez 24 godziny po podaniu Możliwe nawroty objawów zatrucia opioidami
Alkohol Zachować ostrożność Działanie naloksonu może być opóźnione lub osłabione
Pacjenci z niewydolnością nerek Zachować ostrożność Monitorować stan zdrowia, szczególnie w ciężkich przypadkach
Pacjenci z niewydolnością wątroby Przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności Ostrożność i monitorowanie w łagodnych/umiarkowanych zaburzeniach
Seniorzy Zachować ostrożność Brak wystarczających danych, indywidualna ocena ryzyka
Osoby uzależnione od opioidów Zachować dużą ostrożność Możliwy silny zespół odstawienny
Dzieci i młodzież Nie zalecane poniżej 14-15 lat Brak danych bezpieczeństwa, ryzyko drgawek i innych powikłań
Choroby serca Zachować ostrożność Możliwe zaburzenia rytmu, nadciśnienie, obrzęk płuc

Pytania i odpowiedzi

Czy nalokson można stosować w ciąży?

Nalokson stosuje się w ciąży tylko w razie konieczności. Może wywołać objawy odstawienia u noworodka.12

Czy po podaniu naloksonu można prowadzić samochód?

Nie, przez co najmniej 24 godziny po podaniu naloksonu nie wolno prowadzić pojazdów.34

Czy nalokson jest bezpieczny dla osób z chorobami wątroby?

Nie zaleca się stosowania naloksonu przy ciężkiej niewydolności wątroby. W łagodnych przypadkach wymagana jest ostrożność.56

Czy nalokson można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania naloksonu u dzieci poniżej 14-15 lat z powodu braku danych bezpieczeństwa.78

Czy można łączyć nalokson z alkoholem?

Zaleca się ostrożność. Alkohol może opóźnić lub osłabić działanie naloksonu.9