Bezpieczeństwo stosowania naloksonu – na co zwrócić uwagę?
Nalokson jest substancją, która w większości przypadków może być stosowana bezpiecznie, jednak wymaga szczególnej ostrożności u osób uzależnionych od opioidów, pacjentów z chorobami serca, wątroby lub nerek, a także w przypadku podawania kobietom w ciąży lub karmiącym piersią12.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
- Nie zaleca się rutynowego stosowania naloksonu w ciąży, chyba że jest to absolutnie konieczne. Brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania u kobiet ciężarnych34.
- Podanie naloksonu kobiecie uzależnionej od opioidów w ciąży może wywołać u noworodka objawy odstawienne, takie jak drgawki czy nadmierny płacz, które mogą być groźne dla życia56.
- Nie wiadomo, czy nalokson przenika do mleka matki. Karmienie piersią po zastosowaniu naloksonu nie jest zalecane przez 24 godziny po podaniu leku w formie iniekcji3. Po zastosowaniu naloksonu donosowo, zaleca się ostrożność, ale nie ma potrzeby przerywania karmienia piersią; dziecko należy obserwować pod kątem senności lub rozdrażnienia7.
- Podanie naloksonu osobom uzależnionym od opioidów może wywołać nagły, silny zespół odstawienny, objawiający się m.in. nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, niepokojem i drażliwością15.
- Dotyczy to również noworodków matek uzależnionych od opioidów – u dzieci mogą pojawić się drgawki, nadmierny płacz i wzmożone odruchy5.
- W przypadku osób uzależnionych, podanie naloksonu powinno być wykonywane z dużą ostrożnością, najlepiej pod kontrolą medyczną.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
- Po zastosowaniu naloksonu (niezależnie od formy podania), pacjent powinien powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn przez co najmniej 24 godziny, ponieważ działanie opioidów może powrócić, a tym samym pojawić się ryzyko utraty świadomości, senności lub zaburzeń koncentracji89.
Interakcje z alkoholem
- Nie ma jednoznacznych danych dotyczących interakcji naloksonu z alkoholem10.
- W przypadku zatruć mieszanych (opioidy i alkohol lub inne środki uspokajające) działanie naloksonu może być opóźnione lub osłabione10.
- Wszystkie formy naloksonu (wstrzyknięcia, aerozol do nosa, tabletki złożone z buprenorfiną) należy stosować ostrożnie u osób, które spożywały alkohol.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
- Nie przeprowadzono wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa naloksonu u pacjentów z niewydolnością nerek, dlatego zaleca się ostrożność i monitorowanie stanu zdrowia po podaniu leku11.
- W przypadku tabletek złożonych (nalokson z buprenorfiną), nie ma potrzeby zmiany dawkowania u osób z umiarkowanymi zaburzeniami nerek, ale u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) należy zachować szczególną ostrożność1213.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
- Nie zaleca się stosowania naloksonu u osób z ciężką niewydolnością wątroby, zwłaszcza w połączeniu z buprenorfiną1413.
- U osób z umiarkowanymi lub łagodnymi zaburzeniami wątroby zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki oraz regularne monitorowanie czynności wątroby1413.
- W przypadku chorób wątroby, stężenie naloksonu we krwi może być nawet kilkanaście razy wyższe niż u osób zdrowych, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych15.
- W lekach złożonych nalokson występuje razem z buprenorfiną, co ma na celu zmniejszenie ryzyka nadużywania tych preparatów16.
- Stosowanie takich leków jest przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością wątroby, ostrą chorobą alkoholową oraz u dzieci poniżej 15 roku życia1718.
- W przypadku osób starszych brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, dlatego zaleca się ostrożność i indywidualną ocenę ryzyka14.
Stosowanie naloksonu u seniorów
- Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania naloksonu u osób powyżej 65. roku życia1419.
- W tej grupie wiekowej należy zachować szczególną ostrożność i dostosować leczenie indywidualnie.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Osoby z chorobami serca lub przyjmujące leki wpływające na serce powinny stosować nalokson ostrożnie, ponieważ mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie, obrzęk płuc lub nawet zatrzymanie akcji serca120.
- Pacjenci, którzy reagują na leczenie naloksonem, powinni być monitorowani przez kilka godzin, ponieważ czas działania naloksonu jest krótszy niż niektórych opioidów i istnieje ryzyko nawrotu objawów zatrucia521.
- W przypadku podawania naloksonu donosowo, jego skuteczność może być mniejsza u osób z uszkodzoną błoną śluzową nosa lub wadami przegrody nosowej6.
Podsumowanie: Nalokson – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Zachować szczególną ostrożność | Stosować tylko, jeśli jest to konieczne; możliwe objawy odstawienia u noworodka |
| Karmiące matki | Unikać karmienia przez 24h (w iniekcji); ostrożność przy aerozolu | Obserwować dziecko pod kątem senności lub drażliwości |
| Prowadzenie pojazdów | Zakazane przez 24 godziny po podaniu | Możliwe nawroty objawów zatrucia opioidami |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Działanie naloksonu może być opóźnione lub osłabione |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zachować ostrożność | Monitorować stan zdrowia, szczególnie w ciężkich przypadkach |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności | Ostrożność i monitorowanie w łagodnych/umiarkowanych zaburzeniach |
| Seniorzy | Zachować ostrożność | Brak wystarczających danych, indywidualna ocena ryzyka |
| Osoby uzależnione od opioidów | Zachować dużą ostrożność | Możliwy silny zespół odstawienny |
| Dzieci i młodzież | Nie zalecane poniżej 14-15 lat | Brak danych bezpieczeństwa, ryzyko drgawek i innych powikłań |
| Choroby serca | Zachować ostrożność | Możliwe zaburzenia rytmu, nadciśnienie, obrzęk płuc |


















