Czym jest nadtlenek wodoru i jak się go stosuje?

Nadtlenek wodoru, znany także jako Hydrogenii peroxidum, to substancja czynna wykorzystywana przede wszystkim jako środek antyseptyczny i dezynfekujący. Spotkać go można w różnych postaciach, między innymi jako żel do stosowania na skórę, roztwór na błony śluzowe oraz roztwór na skórę, często w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, jak etanol czy chloroheksydyna123. Jego zadaniem jest oczyszczanie ran, usuwanie drobnoustrojów oraz wspomaganie procesów gojenia. Standardowe dawki nadtlenku wodoru różnią się w zależności od postaci i drogi podania. Przykładowo, żel do stosowania miejscowego zawiera 30 mg nadtlenku wodoru w 1 g produktu1, natomiast roztwory mogą zawierać nadtlenek wodoru w stężeniu 30%23.

Kiedy mówimy o przedawkowaniu nadtlenku wodoru?

Przedawkowanie nadtlenku wodoru najczęściej dotyczy przypadkowego zastosowania większej ilości preparatu niż zalecana lub niewłaściwego użycia, np. połknięcia roztworu, dostania się substancji do oczu lub stosowania na zbyt dużą powierzchnię skóry. W przypadku miejscowego stosowania żelu lub roztworów na skórę i błony śluzowe, objawy przedawkowania są bardzo rzadkie i zwykle łagodne45. W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy przypadkowym spożyciu lub kontakcie z oczami, mogą pojawić się bardziej dokuczliwe objawy wymagające odpowiedniego postępowania6.

Objawy przedawkowania nadtlenku wodoru

Objawy przedawkowania zależą od drogi podania oraz ilości użytej substancji. W większości przypadków miejscowego zastosowania są one łagodne i przemijające5. Poniżej przedstawiono najczęstsze objawy, pogrupowane według układów narządowych:

  • Skóra i błony śluzowe: niewielkie zaczerwienienie, podrażnienie, pieczenie5.
  • Oczy: podrażnienie, zaczerwienienie, łzawienie (w przypadku kontaktu z oczami)6.
  • Układ pokarmowy: w przypadku przypadkowego połknięcia – możliwość podrażnienia jamy ustnej, gardła, żołądka6.
Ważne: W przypadku przypadkowego spożycia nadtlenku wodoru lub dostania się go do oczu, niezwłocznie przepłucz jamę ustną lub oczy dużą ilością czystej wody. Następnie zasięgnij porady lekarskiej, nawet jeśli objawy są łagodne, ponieważ nadtlenek wodoru może powodować podrażnienia i wymagać oceny przez specjalistę6.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku zastosowania większej ilości żelu z nadtlenkiem wodoru niż zalecana, wystarczy usunąć nadmiar produktu z powierzchni skóry4. Jeśli po zastosowaniu roztworu na błony śluzowe pojawi się zaczerwienienie lub inne objawy nietolerancji, należy dokładnie spłukać miejsce wodą i – w razie potrzeby – zastosować leczenie objawowe5. W sytuacji przypadkowego spożycia roztworu lub kontaktu z oczami, zaleca się natychmiastowe płukanie jamy ustnej lub oczu przez minimum 10 minut czystą wodą oraz konsultację lekarską6.

Nie opisano specyficznego antidotum (odtrutki) na nadtlenek wodoru, dlatego leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i usuwaniu substancji z organizmu lub powierzchni skóry456.

Przykładowa tabela podsumowująca objawy i postępowanie

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (zaczerwienienie, podrażnienie skóry lub błon śluzowych) Usunąć nadmiar produktu, spłukać wodą, obserwacja Nie, zwykle nie jest wymagana
Kontakt z oczami Płukać oczy czystą wodą przez minimum 10 minut, zasięgnąć porady lekarskiej Tak, jeśli objawy nie ustępują lub są nasilone
Przypadkowe spożycie Płukanie jamy ustnej wodą, konsultacja lekarska Tak, szczególnie w przypadku dużej ilości lub wystąpienia objawów
Informacja dla pacjenta:

  • W przypadku wystąpienia niepokojących objawów po zastosowaniu nadtlenku wodoru, takich jak nasilone podrażnienie, ból czy trudności w oddychaniu, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
  • Nadtlenek wodoru w typowych zastosowaniach miejscowych jest dobrze tolerowany, jednak zawsze należy stosować go zgodnie z zaleceniami producenta.
  • Preparaty z nadtlenkiem wodoru mogą zawierać także inne substancje czynne, dlatego objawy przedawkowania mogą być wynikiem działania kilku składników jednocześnie.
  • Nie stosuj preparatów z nadtlenkiem wodoru na rozległe, głębokie rany bez zalecenia specjalisty.

Nadtlenek wodoru – bezpieczne stosowanie i postępowanie w razie przedawkowania

Nadtlenek wodoru jest substancją powszechnie stosowaną do dezynfekcji skóry i błon śluzowych. Przedawkowanie tej substancji podczas miejscowego stosowania jest bardzo rzadkie i zwykle nie powoduje poważnych skutków zdrowotnych45. Najczęściej pojawiają się łagodne objawy, takie jak zaczerwienienie czy podrażnienie, które szybko ustępują po usunięciu nadmiaru produktu lub spłukaniu wodą. W przypadku przypadkowego spożycia lub dostania się preparatu do oczu, niezbędne jest szybkie płukanie wodą oraz konsultacja z lekarzem. Nie istnieje specyficzna odtrutka na nadtlenek wodoru, dlatego leczenie opiera się na łagodzeniu objawów. Stosowanie nadtlenku wodoru zgodnie z zaleceniami pozwala uniknąć niepożądanych efektów i zapewnia bezpieczeństwo podczas dezynfekcji skóry i błon śluzowych456.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania nadtlenku wodoru stosowanego na skórę?

Najczęściej występuje łagodne zaczerwienienie lub podrażnienie skóry, które szybko ustępuje po usunięciu nadmiaru produktu.

Co zrobić, jeśli nadtlenek wodoru dostanie się do oczu?

Należy niezwłocznie przemywać oczy czystą wodą przez minimum 10 minut i skonsultować się z lekarzem.

Czy przypadkowe połknięcie nadtlenku wodoru jest groźne?

Może powodować podrażnienie jamy ustnej i gardła; konieczne jest płukanie jamy ustnej wodą i konsultacja lekarska.

Czy istnieje antidotum na przedawkowanie nadtlenku wodoru?

Nie, leczenie polega na łagodzeniu objawów i usuwaniu nadmiaru substancji z organizmu.