Ogólne zasady dawkowania midazolamu

Midazolam może być podawany w różnych postaciach i drogach – doustnie (tabletki, roztwory), dożylnie, domięśniowo, doodbytniczo oraz na śluzówkę jamy ustnej. Schematy dawkowania zależą od wskazania (np. leczenie bezsenności, premedykacja, sedacja w OIOM), wieku, masy ciała, stanu zdrowia oraz wybranej drogi podania1234.

Dawkowanie u dorosłych

  • Doustnie (tabletki): Zazwyczaj stosuje się 7,5–15 mg na dobę, przyjmowane bezpośrednio przed snem lub zabiegiem15. Zaleca się rozpoczęcie od najniższej skutecznej dawki.
  • Dożylnie (wstrzyknięcie, infuzja): Dawka zależy od wskazania:
    • Sedacja z zachowaniem świadomości: początkowo 2–2,5 mg, następnie można podać dodatkowe dawki po 1 mg aż do uzyskania efektu, ale nie więcej niż 7,5 mg całkowicie46.
    • Premedykacja: 1–2 mg dożylnie w dawkach powtarzanych lub 0,07–0,1 mg/kg domięśniowo4.
    • Indukcja znieczulenia: 0,15–0,2 mg/kg (0,3–0,35 mg/kg bez premedykacji)4.
    • Sedacja w OIOM: dawka nasycająca 0,03–0,3 mg/kg, dawka podtrzymująca 0,03–0,2 mg/kg/godz.4.
  • Doodbytniczo: Najczęściej 0,3–0,5 mg/kg masy ciała jednorazowo4.
  • Na śluzówkę jamy ustnej (np. w napadach drgawkowych): Dawki zależą od wieku i wahają się od 2,5 mg u niemowląt do 10 mg u dorosłych7.
Ważne: Dawkowanie midazolamu jest ściśle uzależnione od drogi podania, wskazania oraz indywidualnych cech pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz u dzieci. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania leku, zawsze należy kierować się zaleceniami lekarza lub personelu medycznego oraz instrukcjami zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego48.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

  • Doustnie (roztwór, tabletki): Stosowanie tabletek nie jest zalecane u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak odpowiednich dawek9.
  • Na śluzówkę jamy ustnej (napady drgawkowe):
    • 3–6 miesięcy (tylko w warunkach szpitalnych): 2,5 mg
    • 6 miesięcy–1 rok: 2,5 mg
    • 1–5 lat: 5 mg
    • 5–10 lat: 7,5 mg
    • 10 lat i więcej: 10 mg7
  • Dożylnie: Dawki zależne od wieku i masy ciała:
    • 6 miesięcy–5 lat: 0,05–0,1 mg/kg (do 6 mg)
    • 6–12 lat: 0,025–0,05 mg/kg (do 10 mg)
    • 12 lat i starsi: dawkowanie jak u dorosłych4
  • Doodbytniczo: 0,3–0,5 mg/kg4.
  • Domięśniowo: 0,05–0,15 mg/kg4.

Zmiany dawkowania w szczególnych grupach pacjentów

  • Osoby starsze (powyżej 60 lat): Zaleca się stosowanie niższych dawek początkowych oraz ostrożność podczas zwiększania dawki. Działanie midazolamu może być silniejsze i dłużej się utrzymywać84.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Może być konieczne stopniowe zwiększanie dawki. W przypadku ciężkich zaburzeń nerek działanie midazolamu może być silniejsze i dłuższe, zwłaszcza podczas długotrwałego podawania410.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki. W przypadku ciężkiej niewydolności wątroby midazolam jest przeciwwskazany48.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Stosowanie midazolamu w tych grupach powinno być ograniczone do przypadków, gdy jest to absolutnie konieczne i pod kontrolą lekarza4.

Dawkowanie w zależności od wskazania

  • Leczenie krótkotrwałej bezsenności: 7,5–15 mg doustnie przed snem. Kuracja powinna trwać możliwie najkrócej, zazwyczaj do 2 tygodni15.
  • Premedykacja przed zabiegiem: 1–2 mg dożylnie lub 0,07–0,1 mg/kg domięśniowo, 20–60 minut przed zabiegiem4.
  • Sedacja z zachowaniem świadomości: 2–2,5 mg dożylnie jako dawka początkowa, następnie 1 mg w razie potrzeby do maksymalnie 7,5 mg4.
  • Sedacja w oddziale intensywnej opieki medycznej: Dawka nasycająca 0,03–0,3 mg/kg, podtrzymująca 0,03–0,2 mg/kg/godz.4.
  • Leczenie napadów drgawkowych: Na śluzówkę jamy ustnej według wieku – patrz wyżej7.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Nie należy przekraczać maksymalnych dawek określonych w ChPL dla danego wskazania i drogi podania. Na przykład, w sedacji z zachowaniem świadomości nie przekracza się 7,5 mg dożylnie u dorosłych4.
  • W przypadku dzieci, maksymalna jednorazowa dawka midazolamu na śluzówkę jamy ustnej to 10 mg7.
  • Przedawkowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak depresja oddechowa, śpiączka, a nawet zgon1112. W przypadku przedawkowania zaleca się natychmiastową pomoc medyczną.
Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa stosowania midazolamu:

  • Nie należy nagle przerywać leczenia – zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki, by uniknąć objawów odstawienia, takich jak lęk, bezsenność z odbicia, drgawki czy zmiany nastroju1314.
  • Jednoczesne stosowanie alkoholu lub innych leków uspokajających zwiększa ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym depresji oddechowej15.
  • U pacjentów z chorobami nerek, wątroby lub w podeszłym wieku, stosowanie leku powinno być szczególnie ostrożne i monitorowane przez personel medyczny4.
  • Nie wolno stosować u dzieci poniżej 6 miesięcy bez ścisłego nadzoru specjalisty, zwłaszcza w OIOM4.

Podsumowanie – dawkowanie midazolamu w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (doustnie, tabletki) 7,5–15 mg przed snem lub zabiegiem1
Dorośli (dożylnie, sedacja) 2–2,5 mg początkowo, następnie 1 mg w razie potrzeby, maks. 7,5 mg4
Dzieci <12 lat (na śluzówkę jamy ustnej) 2,5–10 mg, w zależności od wieku7
Dzieci >12 lat i młodzież Dawkowanie jak u dorosłych4
Osoby starsze (>60 lat) Stosować niższe dawki początkowe (np. 0,5–1 mg dożylnie)4
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Ostrożność, stopniowe zwiększanie dawki, możliwe wydłużone działanie4
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Najmniejsza skuteczna dawka; przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby4
Kobiety w ciąży/karmiące piersią Stosowanie tylko w razie konieczności, pod nadzorem lekarza4

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie midazolamu u dorosłych?

Standardowa dawka doustna to 7,5–15 mg, a dożylna 2–2,5 mg początkowo, następnie 1 mg w razie potrzeby, maksymalnie 7,5 mg14.

Czy midazolam można stosować u dzieci?

Tak, ale dawkowanie zależy od wieku, masy ciała i wskazania. U dzieci poniżej 12 lat tabletek nie stosuje się, a inne formy wymagają ścisłego dawkowania3.

Jak dawkować midazolam w napadach drgawkowych?

Dawka zależy od wieku: 2,5 mg u niemowląt, 5–7,5 mg u dzieci, 10 mg u starszych dzieci i dorosłych (na śluzówkę jamy ustnej)3.

Czy osoby z niewydolnością nerek lub wątroby mogą stosować midazolam?

Tak, ale wymagają zmniejszenia dawki i ostrożnego monitorowania. W ciężkiej niewydolności wątroby lek jest przeciwwskazany4.

Jak długo można stosować midazolam w leczeniu bezsenności?

Leczenie powinno trwać jak najkrócej, zwykle do 2 tygodni1.