Czym jest metadon i jak działa?

Metadon (Methadoni hydrochloridum) to silny lek z grupy opioidów, wykorzystywany głównie w leczeniu uzależnienia od opioidów oraz jako środek przeciwbólowy12. Działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, wywołując efekt podobny do morfiny, ale o dłuższym czasie działania12. Dostępny jest w różnych postaciach, m.in. jako syrop, koncentrat do sporządzania roztworu doustnego lub roztwór doustny34.

Kiedy mówimy o przedawkowaniu metadonu?

Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości metadonu, niż jest to zalecane przez lekarza. U osób nieprzyzwyczajonych do opioidów niebezpieczne zatrucie może wystąpić już po stosunkowo małej dawce, szczególnie u dzieci5. W przypadku dzieci w wieku do 5 lat zatrucie może pojawić się już po 0,5 mg lewometadonu (aktywnego składnika metadonu), a u dorosłych nieprzyzwyczajonych do opioidów po około 10 mg5. Ryzyko rośnie wraz z większą dawką lub nieprawidłowym stosowaniem leku.

Ważne: Metadon działa długo i może kumulować się w organizmie, szczególnie przy wielokrotnym podaniu lub u osób z zaburzeniami czynności wątroby. Objawy przedawkowania mogą pojawić się z opóźnieniem, dlatego nawet po przyjęciu większej dawki należy zachować czujność przez dłuższy czas. Dodatkowo, w przypadku dzieci i osób nieprzyzwyczajonych do opioidów, nawet niewielka ilość metadonu może być groźna dla życia5.

Typowe objawy przedawkowania metadonu

Przedawkowanie metadonu prowadzi do poważnych objawów, które mogą zagrażać życiu. Stopień nasilenia objawów zależy od przyjętej dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości organizmu67.

Najczęstsze objawy – podział według układów narządowych

  • Układ oddechowy: depresja oddechowa (płytki, wolny oddech, bezdech), oddech typu Cheyne-Stokesa, sinica (sine zabarwienie skóry), a w ciężkich przypadkach – zatrzymanie oddechu675.
  • Układ nerwowy: głęboka senność przechodząca w otępienie lub śpiączkę, maksymalne zwężenie źrenic, zaburzenia koncentracji, uczucie euforii, stupor675.
  • Układ krążenia: bradykardia (wolne bicie serca), niedociśnienie tętnicze, zapaść krążeniowa, zatrzymanie akcji serca678.
  • Inne: zwiotczenie mięśni szkieletowych, zimna i wilgotna (spocona) skóra, przypadki hipoglikemii (obniżenie poziomu cukru we krwi), toksyczna leukoencefalopatia (uszkodzenie mózgu)678.

Postępowanie w przypadku przedawkowania metadonu

W razie podejrzenia przedawkowania metadonu niezbędne jest natychmiastowe działanie. Podstawowym celem leczenia jest przywrócenie prawidłowego oddychania i wsparcie funkcji życiowych678.

  • Zabezpieczenie drożności dróg oddechowych i zastosowanie wspomaganej lub kontrolowanej wentylacji, jeśli jest to konieczne67.
  • Podanie antidotum – naloksonu dożylnie, w dawce 0,4 mg. W razie potrzeby dawkę należy powtarzać, ponieważ metadon działa dłużej niż nalokson69.
  • Stała kontrola pacjenta, ponieważ objawy mogą powracać nawet po kilku godzinach10.
  • Podawanie tlenu, płynów dożylnych, leków zwiększających ciśnienie krwi i innych środków wspomagających – w zależności od stanu pacjenta10.
  • U osób uzależnionych od opioidów nalokson należy podawać ostrożnie, w zmniejszonych dawkach, aby nie wywołać ostrego zespołu odstawienia10.
  • W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja, intubacja i leczenie na oddziale intensywnej terapii8.
Pamiętaj:

  • Objawy przedawkowania metadonu mogą być szczególnie groźne u dzieci oraz osób, które nie stosowały wcześniej opioidów.
  • Leczenie zawsze wymaga szybkiej reakcji i monitorowania przez personel medyczny.
  • Podanie antidotum (naloksonu) może wymagać wielokrotnego powtarzania, ponieważ metadon utrzymuje się długo w organizmie1011.
  • W przypadku ciężkiego zatrucia, niezbędna jest hospitalizacja i leczenie na oddziale intensywnej terapii8.

Tabela – objawy, postępowanie i hospitalizacja w przypadku przedawkowania metadonu

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (senność, zawroty głowy, lekkie zwężenie źrenic) Obserwacja, zmniejszenie dawki, monitorowanie stanu zdrowia Nie zawsze konieczna, zależnie od nasilenia objawów
Umiarkowane (depresja oddechowa, głęboka senność, spowolnienie oddechu) Zapewnienie drożności dróg oddechowych, tlenoterapia, podanie naloksonu, stała kontrola Zalecana hospitalizacja
Ciężkie (bezdech, śpiączka, zatrzymanie krążenia, toksyczna leukoencefalopatia) Intubacja, kontrolowana wentylacja, wielokrotne podanie naloksonu, leczenie wspomagające, intensywna opieka Bezwzględnie konieczna hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii

Metadon – przedawkowanie to stan zagrożenia życia

Metadon, jako silny opioid, wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. Przedawkowanie tej substancji jest wyjątkowo niebezpieczne, szczególnie dla dzieci, osób nieprzyzwyczajonych do opioidów oraz osób z chorobami współistniejącymi. Objawy dotyczą głównie układu oddechowego i mogą prowadzić do śmierci, jeśli nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie68. W przypadku podejrzenia przedawkowania niezbędna jest natychmiastowa interwencja medyczna, często z użyciem antidotum (naloksonu) i długotrwałego monitorowania stanu pacjenta1011. Każdy przypadek przedawkowania powinien być traktowany bardzo poważnie, a leczenie prowadzone przez wykwalifikowany personel medyczny.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze objawy przedawkowania metadonu?

Do najczęstszych objawów należą: depresja oddechowa, głęboka senność, zwężenie źrenic, zwiotczenie mięśni, zimna i spocona skóra, bradykardia i niedociśnienie tętnicze. W ciężkich przypadkach może dojść do zatrzymania oddechu i śmierci.6

Czy istnieje antidotum na przedawkowanie metadonu?

Tak, stosuje się nalokson dożylnie. Często konieczne jest powtarzanie dawki, ponieważ metadon działa dłużej niż nalokson.10

Czy każde przedawkowanie metadonu wymaga hospitalizacji?

Nie każde, ale w przypadku umiarkowanych i ciężkich objawów, szczególnie depresji oddechowej, konieczna jest hospitalizacja i stała obserwacja.8

Jak długo mogą utrzymywać się objawy przedawkowania metadonu?

Objawy mogą utrzymywać się nawet do 48-75 godzin, ponieważ metadon działa długo i może się kumulować w organizmie.12