Jak działa mesna?
Mesna to syntetyczny związek należący do grupy tzw. tioli, czyli związków organicznych zawierających grupę sulfhydrylową. Jej główną rolą jest ochrona układu moczowego, zwłaszcza pęcherza, przed szkodliwym działaniem niektórych leków przeciwnowotworowych, takich jak ifosfamid, cyklofosfamid i trofosfamid. Mesna nie wykazuje działania przeciwnowotworowego, ale neutralizuje toksyczne produkty przemiany tych leków, dzięki czemu ogranicza ryzyko uszkodzenia pęcherza moczowego12.
Wskazania do stosowania mesny
Mesna znajduje zastosowanie przede wszystkim jako środek profilaktyczny, czyli zapobiegający poważnym powikłaniom, takim jak krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, które mogą wystąpić w trakcie leczenia oksazafosforynami. Jej stosowanie jest zalecane w konkretnych sytuacjach klinicznych, zarówno u dorosłych, jak i dzieci, choć w przypadku najmłodszych dane opierają się głównie na doniesieniach z literatury medycznej34.
Wskazania u dorosłych
Mesna jest stosowana u dorosłych głównie w celu zapobiegania powikłaniom ze strony układu moczowego podczas terapii niektórymi lekami onkologicznymi. Szczegółowe wskazania obejmują:
- Profilaktyka krwotocznego zapalenia pęcherza moczowego u pacjentów otrzymujących oksazafosforyny (ifosfamid, cyklofosfamid, trofosfamid). Mesna powinna być zawsze stosowana razem z ifosfamidem3.
- W przypadku stosowania cyklofosfamidu lub trofosfamidu – obowiązkowo u osób otrzymujących wysokie dawki tych leków (powyżej 10 mg/kg masy ciała) oraz u wszystkich pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka, np. po przebytych chorobach układu moczowego lub radioterapii narządów miednicy3.
Wskazania u dzieci
Bezpieczeństwo i skuteczność mesny u dzieci i młodzieży poniżej 16 lat nie zostały formalnie potwierdzone w badaniach klinicznych producenta. Jednak jej stosowanie w tej grupie wiekowej jest opisywane w literaturze medycznej, szczególnie w przypadku konieczności ochrony pęcherza podczas terapii oksazafosforynami. Decyzja o podaniu leku powinna być zawsze bardzo dokładnie przemyślana i dostosowana do indywidualnej sytuacji dziecka4.
- Zapobieganie krwotocznemu zapaleniu pęcherza moczowego w trakcie leczenia oksazafosforynami, w szczególności ifosfamidem4.
- Brak formalnych badań klinicznych producenta – decyzja o podaniu powinna być oparta na dostępnych doniesieniach i ocenie korzyści do ryzyka4.
Wskazania u innych grup pacjentów
W przypadku osób starszych należy zachować ostrożność przy doborze dawki mesny, ze względu na możliwość częstszego występowania chorób współistniejących, takich jak zaburzenia czynności wątroby, nerek lub serca. U tych pacjentów stosunek ilościowy leków powinien pozostać niezmieniony względem dawek zalecanych dla dorosłych4.
Tabela: Zastosowanie mesny w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Profilaktyka krwotocznego zapalenia pęcherza podczas terapii oksazafosforynami | Tak | Tak, wg literatury | Tak, wg literatury | Tak, z ostrożnością | Brak danych |
Mesna – skuteczna ochrona układu moczowego podczas leczenia onkologicznego
Mesna to substancja, która pełni ważną rolę w profilaktyce poważnych powikłań terapii przeciwnowotworowej, szczególnie tych związanych z uszkodzeniem pęcherza moczowego. Dzięki swojemu specyficznemu działaniu pozwala na bezpieczniejsze stosowanie leków, które mogą być bardzo skuteczne w walce z nowotworem, ale jednocześnie obciążają układ moczowy. Stosowanie mesny jest dokładnie określone i powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem medycznym, zwłaszcza u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka lub u dzieci. W przypadku osób starszych konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności w doborze dawki i monitorowaniu stanu zdrowia pacjenta34.


















