Kiedy mówimy o przedawkowaniu mesalazyny?

Mesalazyna (Mesalazinum) jest lekiem o działaniu przeciwzapalnym, wykorzystywanym głównie w leczeniu chorób zapalnych jelit. Może być stosowana w różnych postaciach – jako tabletki, czopki, granulaty lub zawiesiny, podawane doustnie lub doodbytniczo1234. Standardowe dawki mesalazyny zależą od postaci leku i schorzenia, ale na ogół wahają się od 1 do 4,8 g na dobę u dorosłych, przy czym maksymalne dawki mogą być wyższe w krótkotrwałym leczeniu ostrych stanów zapalnych5.

Przedawkowanie oznacza przyjęcie dawki znacznie przekraczającej zalecenia lekarza. W praktyce klinicznej opisywano przypadki, w których pacjenci przez miesiąc stosowali nawet 8 g mesalazyny na dobę bez poważnych działań niepożądanych678. Jednak przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do objawów zatrucia, szczególnie u osób wrażliwych lub z istniejącymi problemami zdrowotnymi.

W przypadku preparatów doodbytniczych, jak czopki czy zawiesiny, objawy przedawkowania są podobne jak po przyjęciu zbyt dużej ilości tabletek, choć wchłanianie substancji do organizmu może być nieco inne910.

Objawy przedawkowania mesalazyny

Przedawkowanie mesalazyny zwykle nie prowadzi do ciężkich powikłań, jednak w niektórych przypadkach mogą pojawić się objawy typowe dla zatrucia salicylanami, do których mesalazyna jest chemicznie podobna6711. Objawy te mogą się różnić w zależności od dawki, postaci leku i indywidualnej wrażliwości organizmu.

Co ważne, w dostępnych danych z badań klinicznych i przypadków zatruć nie wykazano, by nawet wysokie dawki mesalazyny powodowały poważne uszkodzenia nerek lub wątroby6121314.

Ważne: Objawy przedawkowania mesalazyny mogą być łagodne lub umiarkowane i często dotyczą zaburzeń metabolicznych oraz układu pokarmowego. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów po zażyciu większej ilości leku, należy jak najszybciej zwrócić się o pomoc medyczną. Brak specyficznej odtrutki oznacza, że leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i monitorowaniu stanu zdrowia pacjenta, szczególnie pracy nerek i równowagi płynów w organizmie.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania mesalazyny, postępowanie opiera się na leczeniu objawowym i podtrzymującym, ponieważ nie istnieje specyficzna odtrutka6781314. W szpitalu zalecane jest ścisłe monitorowanie czynności nerek oraz uzupełnianie płynów i elektrolitów w przypadku ich zaburzenia678.

  • Wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych i kwasowo-zasadowych11
  • Monitorowanie i wspieranie czynności nerek678
  • Leczenie objawów takich jak wymioty, odwodnienie, hipoglikemia11
  • W razie potrzeby można rozważyć wymuszoną diurezę (zwiększenie wydalania moczu), jednak decyzję o takim postępowaniu podejmuje personel medyczny15

W przypadku ciężkiego zatrucia lub braku poprawy stanu pacjenta, konieczna jest hospitalizacja.

Tabela podsumowująca objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (np. nudności, łagodne wymioty, lekkie zawroty głowy) Leczenie objawowe, obserwacja, nawadnianie doustne Nie zawsze wymagana, zależy od samopoczucia pacjenta
Umiarkowane (wymioty, biegunka, hiperwentylacja, odwodnienie, szum w uszach, bóle głowy) Monitorowanie stanu pacjenta, uzupełnianie płynów i elektrolitów, obserwacja funkcji nerek Może być wymagana, zwłaszcza przy pogorszeniu stanu lub u osób z chorobami współistniejącymi
Ciężkie (obrzęk płuc, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, ciężka hipoglikemia, zaburzenia świadomości, znaczne odwodnienie) Intensywne leczenie objawowe, ścisła kontrola funkcji nerek, wyrównywanie zaburzeń metabolicznych, hospitalizacja Tak, zawsze konieczna. Brak specyficznej odtrutki
Wskazówka dla pacjentów: Nawet jeśli przypadkowo przyjęto większą dawkę mesalazyny niż zalecana, nie należy wpadać w panikę – w większości przypadków nie prowadzi to do poważnych następstw zdrowotnych. Jednak zawsze należy zwracać uwagę na pojawienie się niepokojących objawów, szczególnie jeśli dotyczą one układu oddechowego lub metabolicznego. Długotrwałe stosowanie bardzo wysokich dawek, nawet jeśli przez pewien czas nie wywołuje objawów, powinno być zgłaszane lekarzowi.

Mesalazyna – bezpieczeństwo i zagrożenia związane z przedawkowaniem

Podsumowując, mesalazyna jest substancją o stosunkowo szerokim marginesie bezpieczeństwa, a przypadki ciężkiego zatrucia są niezwykle rzadkie678. Nawet po przyjęciu bardzo dużych dawek nie obserwowano poważnych uszkodzeń nerek czy wątroby. Jednakże, jak każdy lek, także mesalazyna w zbyt dużych ilościach może wywołać objawy niepożądane, które – zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi – mogą wymagać leczenia szpitalnego. W razie podejrzenia przedawkowania zawsze należy skonsultować się z personelem medycznym, by zapewnić bezpieczeństwo i odpowiednie postępowanie6711.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania mesalazyny?

Objawy mogą obejmować wymioty, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, hiperwentylację, obrzęk płuc, odwodnienie, hipoglikemię, szum w uszach, ból głowy, dezorientację oraz zaburzenia elektrolitowe.6711

Czy istnieje odtrutka na przedawkowanie mesalazyny?

Nie, nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie polega na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu funkcji organizmu.61314

Czy przedawkowanie mesalazyny zawsze wymaga hospitalizacji?

Hospitalizacja jest konieczna w przypadku ciężkich objawów, np. zaburzeń oddychania, ciężkiego odwodnienia lub zaburzeń metabolicznych.67

Czy przedawkowanie mesalazyny może uszkodzić nerki lub wątrobę?

Dostępne dane wskazują, że nawet bardzo wysokie dawki mesalazyny nie powodują poważnych uszkodzeń nerek ani wątroby.61314