Dawkowanie czynnika von Willebranda – ogólne zasady

Czynnik von Willebranda (VWF) podaje się dożylnie, najczęściej w postaci proszku i rozpuszczalnika do przygotowania roztworu. Dawkowanie zależy od masy ciała pacjenta, poziomu niedoboru czynnika oraz sytuacji klinicznej, w jakiej się znajduje. Produkty lecznicze mogą zawierać wyłącznie czynnik von Willebranda lub być połączeniem VWF z czynnikiem VIII, co wpływa na dobór i częstotliwość podawania123.

Standardowe dawki i częstotliwość podawania

  • Najczęściej zalecana dawka początkowa w leczeniu krwotoku lub przed zabiegiem chirurgicznym to 40–80 j.m./kg masy ciała czynnika von Willebranda456.
  • W cięższych przypadkach (np. choroba von Willebranda typu 3) konieczne może być podanie większej dawki początkowej, nawet do 80 j.m./kg masy ciała786.
  • Podtrzymujące dawki zwykle wynoszą 40–80 j.m./kg masy ciała, podawane w jednym lub dwóch wstrzyknięciach na dobę przez kilka dni, w zależności od stanu pacjenta i rodzaju krwawienia910.
  • W profilaktyce długoterminowej najczęściej stosuje się 40–60 j.m./kg masy ciała dwa do trzech razy w tygodniu, a dawka jest ustalana indywidualnie910.

Dawkowanie w produktach łączonych (VWF + czynnik VIII)

W przypadku preparatów zawierających zarówno czynnik von Willebranda, jak i czynnik VIII, dawkowanie często opiera się na potrzebie uzyskania określonych poziomów obu białek. Dawkę wylicza się na podstawie masy ciała oraz oczekiwanego wzrostu poziomu czynnika w osoczu. Przykładowo, 1 j.m./kg czynnika von Willebranda powoduje wzrost aktywności VWF:RCo o około 2%6. Często w pierwszej dawce podaje się także czynnik VIII, zwłaszcza gdy jego poziom w osoczu jest niski45.

Ważne:

  • Dawkowanie czynnika von Willebranda zawsze powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb, monitorowane przez lekarza i zależne od poziomu białka w osoczu.
  • Podczas leczenia należy regularnie kontrolować stężenia czynnika von Willebranda i czynnika VIII, aby uniknąć niedoborów lub nadmiaru, które mogą być niebezpieczne.
  • W niektórych przypadkach konieczne jest podanie większej dawki lub częstsze wstrzyknięcia, szczególnie u dzieci i osób z ciężkimi postaciami choroby.
  • Podanie dożylne powinno odbywać się powoli, zwykle nie szybciej niż 4–6 ml na minutę, w zależności od preparatu1112.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Dawkę u dzieci ustala się na podstawie masy ciała, podobnie jak u dorosłych91013.
  • U dzieci poniżej 6 lat początkowa dawka może być wyższa, nawet 60–100 j.m./kg masy ciała, szczególnie jeśli dane dotyczące odzysku przyrostowego nie są dostępne1415.
  • W przypadku starszych dzieci i młodzieży dawkowanie zwykle odpowiada dawkom dla dorosłych1415.

Osoby starsze

U osób w podeszłym wieku nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, jednak zawsze należy uwzględnić ogólny stan zdrowia i ewentualne choroby towarzyszące16.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

Brak jest szczegółowych wytycznych dotyczących modyfikacji dawki u osób z niewydolnością nerek lub wątroby. Zaleca się ostrożność i indywidualne podejście do dawkowania oraz ścisłe monitorowanie odpowiedzi na leczenie910.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

W tej grupie pacjentów stosowanie czynnika von Willebranda jest możliwe, ale należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko powikłań zakrzepowych oraz możliwość przeniesienia zakażeń. W przypadku kobiet w ciąży decyzję o leczeniu zawsze podejmuje lekarz prowadzący1718.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Czynnik von Willebranda stosuje się w leczeniu i zapobieganiu krwawieniom u pacjentów z chorobą von Willebranda oraz, w połączeniu z czynnikiem VIII, u pacjentów z hemofilią A. Schemat dawkowania może się różnić w zależności od sytuacji:

  • Leczenie krwotoku lub urazu: Dawka początkowa 40–80 j.m./kg masy ciała, w ciężkich przypadkach nawet do 100 j.m./kg u dzieci45.
  • Profilaktyka długoterminowa: 40–60 j.m./kg masy ciała dwa do trzech razy w tygodniu910.
  • Zabiegi chirurgiczne: Dawka uzależniona od typu i rozległości zabiegu oraz poziomu czynnika w osoczu. Przed planowanym zabiegiem podaje się dawkę 12–24 godziny wcześniej, a następnie tuż przed zabiegiem. W niektórych przypadkach, jeśli poziom czynnika VIII jest odpowiedni, nie ma potrzeby jego dodatkowego podania78.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

W dostępnych źródłach nie określono sztywnej maksymalnej dawki dobowej czynnika von Willebranda. W przypadku znacznego przekroczenia zalecanych dawek mogą wystąpić powikłania zakrzepowo-zatorowe, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka. W razie przedawkowania należy monitorować pacjenta i w razie potrzeby wdrożyć odpowiednie postępowanie1920.

Najważniejsze informacje dla pacjenta:

  • Dawkowanie czynnika von Willebranda zawsze musi być ustalone przez lekarza i dostosowane do indywidualnych potrzeb oraz sytuacji zdrowotnej.
  • W trakcie leczenia konieczne jest monitorowanie poziomu białka w osoczu, aby uniknąć zarówno niedoboru, jak i nadmiaru.
  • Stosowanie czynnika von Willebranda jest możliwe u dzieci, osób starszych oraz kobiet w ciąży, ale zawsze wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnego podejścia.
  • W razie wątpliwości co do dawkowania lub pojawienia się niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Podsumowanie – dawkowanie czynnika von Willebranda w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 40–80 j.m./kg masy ciała w leczeniu krwawienia; profilaktyka 40–60 j.m./kg 2–3 razy w tygodniu
Dzieci do 6 lat Początkowo 60–100 j.m./kg masy ciała; kolejne dawki ustalane indywidualnie
Dzieci powyżej 6 lat i młodzież Dawkowanie jak u dorosłych; indywidualna korekta w razie potrzeby
Osoby starsze Brak konieczności modyfikacji dawki, stosować jak u dorosłych
Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby Brak szczegółowych wytycznych; dawka ustalana indywidualnie
Kobiety w ciąży i karmiące Stosowanie możliwe, ale wymaga ostrożności i indywidualnego podejścia

Pytania i odpowiedzi

Jak obliczyć dawkę czynnika von Willebranda?

Standardowo 1 j.m./kg zwiększa aktywność VWF:RCo o ok. 2%. Dawka zależy od masy ciała i potrzeb klinicznych pacjenta12.

Czy dzieci otrzymują inne dawki czynnika von Willebranda niż dorośli?

Tak, u dzieci poniżej 6 lat często stosuje się wyższe dawki początkowe (60–100 j.m./kg), starsze dzieci otrzymują dawki jak dorośli34.

Jak często podaje się czynnik von Willebranda w profilaktyce?

W profilaktyce najczęściej podaje się 40–60 j.m./kg dwa do trzech razy w tygodniu, ale schemat ustala lekarz56.

Czy czynnik von Willebranda można stosować u kobiet w ciąży?

Tak, ale wymaga to szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań zakrzepowych78.

Jak podaje się czynnik von Willebranda?

Podanie jest dożylne, powoli, zwykle nie szybciej niż 4–6 ml na minutę, zależnie od preparatu910.