REKLAMA

Czym jest loperamid i kiedy może dojść do przedawkowania?

Loperamid to substancja czynna stosowana w leczeniu biegunki. Zazwyczaj występuje w postaci tabletek, kapsułek lub tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, a także w lekach złożonych, gdzie łączony jest np. z symetykonem. Standardowa dawka dla dorosłych wynosi zwykle 2 mg na dawkę, przy czym w leczeniu ostrej biegunki maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 16 mg123. Przedawkowanie następuje, gdy zostanie przyjęta ilość większa niż zalecana lub gdy lek jest stosowany niezgodnie z przeznaczeniem, na przykład przez osoby z zaburzeniami czynności wątroby, u których nawet dawki terapeutyczne mogą prowadzić do poważnych objawów4.

Objawy przedawkowania loperamidu

Skutki przedawkowania loperamidu mogą być bardzo zróżnicowane i dotyczą różnych układów organizmu. Najbardziej narażone są dzieci oraz osoby z chorobami wątroby45. Objawy mogą pojawić się zarówno po jednorazowym przyjęciu zbyt dużej dawki, jak i po długotrwałym stosowaniu większych ilości leku niż zalecane. Warto zaznaczyć, że objawy mogą być opóźnione i pojawić się nawet po kilku godzinach od przyjęcia leku4.

  • Układ nerwowy: osłupienie, zaburzenia koordynacji ruchowej, senność, zwężenie źrenic, nadmierne napięcie mięśniowe, splątanie, śpiączka, depresja oddechowa, bezdech, halucynacje, obniżona koncentracja5678.
  • Układ pokarmowy: zaparcia, niedrożność jelit (również porażenna), nudności, wymioty, ból brzucha, suchość w jamie ustnej679.
  • Układ moczowy: zatrzymanie moczu710.
  • Układ sercowo-naczyniowy: wydłużenie odstępu QT, wydłużenie zespołu QRS, zaburzenia rytmu serca (torsade de pointes, ciężkie arytmie komorowe), zatrzymanie akcji serca, omdlenie1168.
  • Inne: przypadki śmiertelne, ujawnienie zespołu Brugadów, hiperglikemia, bradykardia69.
Ważne: U dzieci nawet niewielkie przedawkowanie loperamidu może być bardzo niebezpieczne i prowadzić do poważnych powikłań, takich jak depresja oddechowa, zaburzenia świadomości czy zatrzymanie moczu. Objawy przedawkowania mogą pojawić się po kilku godzinach, dlatego dzieci powinny być pod ścisłą obserwacją lekarską przez co najmniej 48 godzin po spożyciu zbyt dużej dawki1245.

Objawy w zależności od dawki i postaci leku

Ciężkość objawów zależy od ilości przyjętego loperamidu oraz od indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek czy stan wątroby. Przykłady zatrucia u dzieci pokazują, że już dawki od 1 mg mogą powodować łagodne objawy, a dawki powyżej 10 mg – objawy bardzo ciężkie, szczególnie u małych dzieci4. U dorosłych po przyjęciu dużych dawek (np. powyżej 26 mg) objawy mogą nie wystąpić, zwłaszcza jeśli szybko zastosowano płukanie żołądka4.

Postępowanie w przypadku przedawkowania loperamidu

W razie podejrzenia przedawkowania loperamidu należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. W szpitalu stosuje się różne metody w zależności od nasilenia objawów i czasu, jaki upłynął od spożycia leku:

  • Płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego, jeśli od przedawkowania nie minęło dużo czasu6.
  • Stosowanie środków przeczyszczających lub wlewek doodbytniczych w niektórych przypadkach12.
  • Monitorowanie EKG i funkcji serca, szczególnie w razie wystąpienia zaburzeń rytmu serca109.
  • Podanie antidotum – naloksonu, który odwraca objawy związane z zahamowaniem ośrodkowego układu nerwowego. W razie potrzeby dawkę naloksonu można powtarzać, ponieważ loperamid działa dłużej niż nalokson131415.
  • Obserwacja pacjenta przez minimum 48 godzin, aby wychwycić ewentualne późne powikłania, szczególnie depresję oddechową1316.
  • W przypadku dzieci dawka naloksonu wynosi 0,01 mg/kg, a maksymalna dawka całkowita to 10 mg1517.
Wskazówka:

  • Przedawkowanie loperamidu może prowadzić do bardzo groźnych zaburzeń rytmu serca, a nawet śmierci, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na serce.
  • W przypadku wystąpienia poważnych objawów (utrata przytomności, trudności w oddychaniu, omdlenia) należy natychmiast wezwać pogotowie.
  • Po ustąpieniu ostrych objawów mogą pojawić się objawy odstawienia podobne do zespołu odstawienia opioidów, zwłaszcza u osób, które stosowały loperamid w dużych dawkach przez dłuższy czas18.

Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu loperamidu

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (zaparcia, suchość w jamie ustnej, nudności) Obserwacja, leczenie objawowe, ewentualnie płukanie żołądka lub węgiel aktywowany jeśli przedawkowanie było niedawno Zazwyczaj tak – szczególnie u dzieci i osób starszych, minimum 24-48h
Umiarkowane (senność, zaburzenia koordynacji, zatrzymanie moczu, niedrożność jelit) Obserwacja, monitorowanie funkcji życiowych, podanie naloksonu w przypadku objawów ze strony układu nerwowego Tak – konieczna obserwacja szpitalna co najmniej 48h
Ciężkie (depresja oddechowa, śpiączka, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca, objawy zespołu Brugadów) Podanie naloksonu, powtarzanie dawki, intensywne monitorowanie EKG i funkcji oddechowej, leczenie objawowe Bezwzględnie tak, intensywna opieka medyczna

Loperamid – ryzyko przedawkowania i bezpieczeństwo stosowania

Loperamid jest skutecznym środkiem przeciwbiegunkowym, jednak przedawkowanie tej substancji niesie za sobą poważne ryzyko dla zdrowia i życia. Objawy przedawkowania dotyczą wielu układów organizmu, a w najcięższych przypadkach mogą prowadzić do śmierci. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci oraz osób z chorobami wątroby. W przypadku zatrucia kluczowe jest szybkie podjęcie leczenia, w tym zastosowanie naloksonu jako antidotum oraz monitorowanie pacjenta przez co najmniej 48 godzin. Zawsze należy stosować loperamid zgodnie z zaleceniami i nie przekraczać dawki maksymalnej.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania loperamidu?

Do pierwszych objawów należą senność, osłupienie, zaburzenia koordynacji, zwężenie źrenic oraz zaparcia56.

Czy istnieje antidotum na przedawkowanie loperamidu?

Tak, w przypadku przedawkowania stosuje się nalokson jako antidotum1314.

Czy po przedawkowaniu loperamidu trzeba być hospitalizowanym?

Tak, hospitalizacja i obserwacja przez co najmniej 48 godzin są zalecane nawet przy łagodnych objawach136.

Jakie są powikłania przedawkowania loperamidu?

Powikłania to depresja oddechowa, zaburzenia rytmu serca, niedrożność jelit, śpiączka, a nawet śmierć68.

REKLAMA