Jak działa lewodopa?
Lewodopa należy do grupy leków dopaminergicznych i jest prekursorem dopaminy – ważnego neuroprzekaźnika w mózgu, którego niedobór jest przyczyną objawów choroby Parkinsona12. Po podaniu lewodopa przenika do mózgu i tam przekształca się w dopaminę, pomagając łagodzić objawy takie jak drżenie, sztywność mięśni i spowolnienie ruchowe1. W większości leków lewodopa jest łączona z substancjami, które hamują jej rozkład poza mózgiem (np. benzerazyd, karbidopa), co pozwala na skuteczniejsze działanie i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych34.
Wskazania do stosowania lewodopy
Wskazania u dorosłych
Lewodopa jest stosowana głównie w leczeniu choroby Parkinsona, ale jej wskazania mogą się różnić w zależności od postaci leku, drogi podania oraz obecności dodatkowych substancji czynnych56. Poniżej przedstawiono najważniejsze wskazania:
- Choroba Parkinsona – podstawowe wskazanie dla wszystkich leków zawierających lewodopę, niezależnie od postaci i drogi podania56789.
- Zaawansowana choroba Parkinsona z ciężkimi wahaniami ruchowymi (fluktuacjami) oraz dyskinezami – wskazanie dla żelu dojelitowego (np. lewodopa z karbidopą, lewodopa z karbidopą i entakaponem) oraz roztworu do infuzji podskórnej (lewodopa jako prolek z karbidopą), gdy leczenie doustne nie przynosi już oczekiwanych efektów789.
- Zespół niespokojnych nóg (RLS) – wybrane postacie lewodopy z benzerazydem są także wskazane do leczenia objawowego zespołu niespokojnych nóg, zarówno w postaci idiopatycznej, jak i związanej z niewydolnością nerek wymagającą dializy5.
- Skrócenie fazy “off” i poprawa kontroli ruchowej – lewodopa w połączeniu z karbidopą, zwłaszcza w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu lub żelu dojelitowym, jest szczególnie przydatna u pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona, u których występują trudności w utrzymaniu stałego poziomu ruchowej sprawności671011.
- Lewodopa jest najczęściej stosowana w połączeniu z benzerazydem lub karbidopą, które zwiększają jej skuteczność i ograniczają działania niepożądane34.
- Połączenie z entakaponem (np. Lecigon) jest zarezerwowane dla bardzo zaawansowanych przypadków, gdzie leczenie doustne nie przynosi oczekiwanych efektów8.
- Specjalne postacie lewodopy, takie jak żel dojelitowy czy roztwór do infuzji podskórnej, umożliwiają ciągłe podawanie leku, co stabilizuje jego działanie w ciągu doby789.
Wskazania u dzieci i młodzieży
W dostępnych źródłach nie wykazano wskazań do stosowania lewodopy u dzieci i młodzieży w żadnej z postaci leku. Stosowanie lewodopy w tej grupie wiekowej jest przeciwwskazane lub niezalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności12131415.
Wskazania przeciwwskazane u dzieci
- Wszystkie leki z lewodopą są przeciwwskazane u dzieci i młodzieży poniżej 18 lub 25 roku życia, w zależności od produktu12131415.
Specjalne postacie i wskazania
- Lewodopa z benzerazydem (np. kapsułki, tabletki, zawiesina, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu): leczenie choroby Parkinsona, a wybrane dawki również zespołu niespokojnych nóg5.
- Lewodopa z karbidopą (np. tabletki, żel dojelitowy, roztwór do infuzji podskórnej): leczenie choroby Parkinsona, zwłaszcza u osób z nasilonymi wahaniami ruchowymi679.
- Lewodopa z karbidopą i entakaponem (żel do podania dojelitowego): leczenie zaawansowanej choroby Parkinsona, gdy inne terapie doustne są nieskuteczne8.
Inne szczególne grupy pacjentów
- Osoby starsze: Lewodopa może być stosowana u osób starszych. Dawkowanie zwykle nie wymaga istotnych modyfikacji, choć u pacjentów w podeszłym wieku okres półtrwania lewodopy jest nieco dłuższy16.
- Pacjenci z niewydolnością nerek: Lewodopa może być stosowana u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek, zwykle bez konieczności zmiany dawki12. U pacjentów poddawanych hemodializie lewodopa jest dobrze tolerowana12.
Porównanie wskazań w zależności od postaci leku i grupy pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Choroba Parkinsona (lewodopa + benzerazyd, doustnie) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Choroba Parkinsona (lewodopa + karbidopa, doustnie, dojelitowo, podskórnie) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zaawansowana choroba Parkinsona z fluktuacjami ruchowymi (żel dojelitowy, roztwór do infuzji podskórnej, żel dojelitowy z entakaponem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zespół niespokojnych nóg (lewodopa + benzerazyd, wybrane postacie) | Tak | Nie | Nie | Tak | Brak danych |
- Niektóre postacie lewodopy są przeznaczone wyłącznie dla pacjentów z trudnymi do opanowania objawami lub zaawansowaną chorobą Parkinsona, zwłaszcza jeśli inne leki nie przynoszą już poprawy789.
- Wybór postaci leku (tabletki, kapsułki, żel dojelitowy, infuzja podskórna) oraz połączenia substancji czynnych zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, przebiegu choroby i reakcji na leczenie61011.
- U pacjentów z problemami z połykaniem dostępne są specjalne formy, takie jak zawiesina doustna5.
Lewodopa – skuteczne wsparcie w leczeniu choroby Parkinsona
Lewodopa, stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami, stanowi podstawę leczenia choroby Parkinsona u dorosłych. Dostępność różnych form i połączeń umożliwia dostosowanie terapii do stopnia zaawansowania choroby i indywidualnych potrzeb pacjenta. Choć nie jest zalecana dla dzieci i młodzieży, u dorosłych – także w podeszłym wieku i z niewydolnością nerek – przynosi wyraźną poprawę jakości życia, łagodząc objawy ruchowe i poprawiając sprawność na co dzień56789. Nowoczesne formy podania lewodopy, takie jak żel dojelitowy czy infuzja podskórna, są ratunkiem dla osób z zaawansowaną postacią choroby, u których inne metody leczenia nie przynoszą już efektów.


















