REKLAMA

Czym jest latanoprost i jak działa?

Latanoprost to substancja czynna należąca do grupy analogów prostaglandyn. Jest stosowana w postaci kropli do oczu w leczeniu podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, które występuje między innymi w jaskrze otwartego kąta oraz w nadciśnieniu ocznym123. Latanoprost działa poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej z wnętrza oka, co skutkuje obniżeniem ciśnienia w gałce ocznej45. W niektórych przypadkach, szczególnie przy współistniejących chorobach lub specyficznych cechach pacjenta, stosowanie latanoprostu może być przeciwwskazane lub wymagać szczególnej ostrożności.

Przeciwwskazania do stosowania tej substancji dzielą się na bezwzględne (czyli takie, które całkowicie wykluczają leczenie), względne (kiedy lek można zastosować tylko w wyjątkowych sytuacjach) oraz sytuacje wymagające szczególnej ostrożności, gdzie ryzyko i korzyści powinny być starannie ocenione przez lekarza67.

Przeciwwskazania bezwzględne

  • Nadwrażliwość na latanoprost lub którykolwiek składnik preparatu – jeżeli u pacjenta wystąpiła reakcja alergiczna po zastosowaniu latanoprostu lub jakiegokolwiek składnika pomocniczego (np. chlorku benzalkoniowego, fosforanów), lek nie może być podawany. Kontynuacja leczenia w takiej sytuacji grozi poważnymi reakcjami alergicznymi, takimi jak obrzęk, zaczerwienienie, świąd czy nawet reakcje ogólnoustrojowe687910111213.
  • Przeciwwskazania dodatkowe w lekach złożonych z tymololem (np. Xalacom, Latacom, Tilaprox, Xaloptic Combi, Latanoprost + Timolol Genoptim):
    • Choroby przebiegające z nadreaktywnością oskrzeli, w tym astma oskrzelowa obecnie lub w wywiadzie oraz ciężka przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Podanie tych leków może wywołać poważne napady duszności, a nawet zagrażać życiu1415161718.
    • Bradykardia zatokowa (wolna akcja serca), zespół chorego węzła zatokowego, blok zatokowo-przedsionkowy, blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia niekontrolowany rozrusznikiem serca, jawna niewydolność serca, wstrząs kardiogenny. Stosowanie tych preparatów może nasilać zaburzenia rytmu serca lub doprowadzić do zagrażającej życiu niewydolności krążenia1415161718.
    • Nadwrażliwość na tymolol lub inne substancje pomocnicze obecne w preparacie1415161718.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosowanie latanoprostu wymaga szczególnej oceny

  • Stany zapalne i zakażenia oczu – brak jest wystarczających badań dotyczących stosowania latanoprostu w jaskrze zapalnej, neowaskularnej, przewlekłej zamkniętego kąta, a także w stanach zapalnych oka. W tych sytuacjach stosowanie leku wymaga bardzo dokładnej oceny przez lekarza19202122232425.
  • Jaskra z zamkniętym kątem przesączania, jaskra barwnikowa, jaskra z otwartym kątem u pacjentów z pseudofakią – doświadczenie kliniczne w tych przypadkach jest ograniczone. Latanoprost można stosować wyłącznie, jeśli lekarz uzna, że korzyści przeważają nad ryzykiem19202122232425.
  • Dzieci w wieku poniżej 1 roku oraz noworodki przedwcześnie urodzone – brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania latanoprostu w tej grupie wiekowej, dlatego lek może być używany tylko w wyjątkowych przypadkach i pod ścisłym nadzorem2627282930.
  • Stosowanie innych leków z tej samej grupy – nie zaleca się jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej analogów prostaglandyn lub pochodnych prostaglandyn, gdyż może to prowadzić do nasilenia działań niepożądanych3132333435.
Ważne: W przypadku leków złożonych zawierających latanoprost i tymolol, przeciwwskazania mogą dotyczyć obu składników. Oprócz nadwrażliwości na którykolwiek z nich, przeciwwskazane są także niektóre choroby serca, układu oddechowego oraz określone zaburzenia rytmu serca. Zawsze zwracaj uwagę na pełny skład preparatu oraz przeciwwskazania dotyczące wszystkich substancji czynnych w leku1415161718.

Sytuacje wymagające szczególnej ostrożności

Niektóre choroby i okoliczności nie są bezpośrednimi przeciwwskazaniami, ale wymagają szczególnej ostrożności oraz regularnego monitorowania przez lekarza podczas stosowania latanoprostu. Często wiąże się to z indywidualnym dostosowaniem terapii i ścisłą obserwacją reakcji pacjenta na lek.

  • Zmiana koloru tęczówki – latanoprost może stopniowo powodować zwiększenie ilości brązowego pigmentu w tęczówce, co prowadzi do zmiany koloru oka. Najczęściej dotyczy to osób z tęczówkami o mieszanym kolorze (np. niebiesko-brązowe, zielono-brązowe). Zmiana ta jest trwała i nie wiąże się z innymi szkodliwymi następstwami, ale może prowadzić do trwałej różnicy koloru między oczami w przypadku leczenia tylko jednego oka3637383940414243.
  • Obrzęk plamki (szczególnie torbielowaty) – szczególna ostrożność jest zalecana u pacjentów po operacji usunięcia soczewki (afakia, pseudofakia z przerwaną tylną torebką soczewki lub soczewkami implantowanymi do komory przedniej oka) oraz u osób z retinopatią cukrzycową lub niedrożnością naczyń siatkówki. U tych pacjentów ryzyko wystąpienia obrzęku plamki jest zwiększone44454647484950.
  • Przebyte lub obecne opryszczkowe zapalenie rogówki – latanoprost należy stosować bardzo ostrożnie u osób, które w przeszłości miały opryszczkowe zapalenie rogówki, a w przypadku aktywnego zapalenia lub nawracającego opryszczkowego zapalenia rogówki (szczególnie związanego ze stosowaniem analogów prostaglandyn) należy go unikać44454647484950.
  • Choroby rogówki, zespół suchego oka, częste stosowanie kropli – obecność fosforanów i środków konserwujących (np. chlorku benzalkoniowego) może zwiększać ryzyko podrażnienia, suchości oka, a nawet uszkodzenia rogówki, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. W przypadku poważnych uszkodzeń rogówki istnieje ryzyko zwapnienia rogówki5152535455.
  • Astma oskrzelowa lub duszność – u pacjentów z astmą oskrzelową mogą wystąpić zaostrzenia choroby i duszności po zastosowaniu latanoprostu. Konieczne jest zachowanie ostrożności, a w razie pojawienia się objawów niepożądanych – natychmiastowa konsultacja z lekarzem56575859605455.
  • Stosowanie soczewek kontaktowych – niektóre składniki pomocnicze, takie jak chlorek benzalkoniowy, mogą być wchłaniane przez miękkie soczewki i zmieniać ich kolor. Zaleca się zdejmowanie soczewek przed podaniem kropli i ponowne zakładanie po upływie 15 minut5152535455.
Informacje praktyczne:

  • Zmiana koloru oka nie ma wpływu na skuteczność leczenia i nie powoduje uszkodzenia narządu wzroku, ale może być trwała.
  • Jeśli u pacjenta pojawią się nowe objawy, takie jak pogorszenie widzenia, ból oka, nagłe zaczerwienienie czy reakcje alergiczne – należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.
  • Stosowanie kropli do oczu z latanoprostem u dzieci poniżej 1. roku życia jest ograniczone i powinno być rozważane wyłącznie wtedy, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania.
  • W przypadku współistniejących schorzeń serca lub układu oddechowego, a także przy stosowaniu innych leków okulistycznych, konieczna jest szczegółowa konsultacja przed rozpoczęciem terapii.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na latanoprost lub składniki pomocnicze Przeciwwskazane
Choroby przebiegające z nadreaktywnością oskrzeli (w tym astma), ciężka POChP (dla leków złożonych z tymololem) Przeciwwskazane
Bradykardia zatokowa, blok serca, niewydolność serca, wstrząs kardiogenny (dla leków złożonych z tymololem) Przeciwwskazane
Nadwrażliwość na tymolol lub inne składniki (dla leków złożonych z tymololem) Przeciwwskazane
Jaskra zapalna, neowaskularna, przewlekła zamkniętego kąta, jaskra barwnikowa, pseudofakia (ograniczone dane kliniczne) Należy zachować ostrożność
Afakia, pseudofakia z przerwaną torebką soczewki, ryzyko obrzęku plamki Należy zachować ostrożność
Opryszczkowe zapalenie rogówki w wywiadzie lub aktywne Należy zachować ostrożność / Przeciwwskazane w aktywnym
Choroby rogówki, zespół suchego oka, częste stosowanie kropli Należy zachować ostrożność
Astma oskrzelowa, duszność w wywiadzie Należy zachować ostrożność
Dzieci poniżej 1 roku życia, wcześniaki Należy zachować ostrożność
Jednoczesne stosowanie innych analogów prostaglandyn Należy zachować ostrożność

Latanoprost – bezpieczeństwo i przeciwwskazania w praktyce

Latanoprost jest skuteczną i dobrze przebadaną substancją w leczeniu jaskry oraz nadciśnienia ocznego. Jednak jak każdy lek, może być przeciwwskazany u niektórych pacjentów – szczególnie u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu oraz u tych, którzy stosują leki złożone z tymololem i mają poważne choroby serca lub układu oddechowego. Wiele stanów klinicznych wymaga zachowania ostrożności, regularnych kontroli i indywidualnego podejścia do terapii. Dzięki odpowiedniej kwalifikacji pacjentów oraz ścisłemu przestrzeganiu zaleceń lekarza, latanoprost może być bezpiecznie i skutecznie stosowany w leczeniu chorób oczu związanych z podwyższonym ciśnieniem.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy nie można stosować latanoprostu?

Latanoprostu nie można stosować przy nadwrażliwości na tę substancję lub składniki pomocnicze. W przypadku preparatów z tymololem przeciwwskazane są także niektóre choroby serca i układu oddechowego, np. astma i ciężka POChP123.

Czy latanoprost może być stosowany u dzieci?

U dzieci poniżej 1 roku życia oraz wcześniaków stosowanie latanoprostu jest niewskazane ze względu na brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności45.

Czy latanoprost można stosować w jaskrze zapalnej?

Nie zaleca się stosowania latanoprostu w jaskrze zapalnej, neowaskularnej i innych szczególnych typach jaskry z powodu braku wystarczających danych klinicznych6.

Co zrobić, jeśli mam soczewki kontaktowe i stosuję latanoprost?

Przed zakropleniem latanoprostu należy wyjąć soczewki kontaktowe i odczekać co najmniej 15 minut przed ich ponownym założeniem78.

REKLAMA