Wstęp: Kryzotynib a działania niepożądane
Kryzotynib (Crizotinibum) jest stosowany głównie w leczeniu określonych typów raka płuca. Tak jak każdy lek przeciwnowotworowy, może powodować działania niepożądane. Większość z nich jest łagodna lub umiarkowana, jednak u części pacjentów mogą wystąpić także poważniejsze reakcje. Warto pamiętać, że nie u każdego pacjenta pojawią się działania niepożądane, a ich rodzaj i nasilenie zależą od wielu czynników, takich jak dawka leku, długość stosowania, indywidualna reakcja organizmu, inne choroby oraz przyjmowane leki12.
Przed rozpoczęciem terapii lekarz zawsze rozważa potencjalne korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem kryzotynibu. Profil działań niepożądanych tej substancji jest dobrze udokumentowany na podstawie badań klinicznych, w których najczęściej stosowano kapsułki doustne w dawkach 200 mg lub 250 mg dwa razy na dobę12.
Bardzo częste działania niepożądane
Do bardzo częstych działań niepożądanych (czyli takich, które występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów) należą przede wszystkim:
- Zaburzenia widzenia – mogą obejmować podwójne widzenie, błyski, zamazane widzenie, osłabienie widzenia oraz pojawienie się “mętów” w polu widzenia. Najczęściej są one łagodne i pojawiają się w ciągu pierwszych dni leczenia. W przypadku nasilenia się objawów wskazana jest konsultacja okulistyczna34.
- Nudności i wymioty – są to najczęściej zgłaszane objawy ze strony układu pokarmowego. Zazwyczaj są łagodne i można je łagodzić stosując leki przeciwwymiotne34.
- Biegunka – często występuje razem z nudnościami i wymiotami. Jej łagodzenie może wymagać leków przeciwbiegunkowych34.
- Zaparcia – również dość często zgłaszane przez pacjentów, można je łagodzić lekami przeczyszczającymi34.
- Zmęczenie – uczucie osłabienia, zmęczenia lub astenii może być uciążliwe, ale zwykle nie prowadzi do konieczności przerwania leczenia34.
- Obrzęki – mogą pojawić się obrzęki, zwłaszcza kończyn dolnych34.
- Zawroty głowy oraz zaburzenia smaku – często mają charakter łagodny34.
- Zmniejszenie apetytu – może prowadzić do utraty masy ciała34.
- Neuropatia – objawia się jako drętwienie, mrowienie, osłabienie czucia, głównie w kończynach34.
- Nieprawidłowe wyniki badań krwi – w tym neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofili)34.
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT) – zwykle przebiega bezobjawowo i ustępuje po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku3546.
Częste działania niepożądane
Częste działania niepożądane (występujące u 1 do 10 na 100 osób) to:
- Leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek) – może zwiększać podatność na infekcje34.
- Limfopenia (obniżenie liczby limfocytów)34.
- Niedokrwistość – spadek liczby czerwonych krwinek, co może powodować osłabienie i bladość skóry34.
- Hipofosfatemia (obniżony poziom fosforanów we krwi)34.
- Bradykardia – spowolnienie rytmu serca, które może wywoływać uczucie osłabienia lub zawroty głowy34.
- Zapalenie płuc – poważna infekcja, wymagająca natychmiastowej pomocy lekarskiej przy wystąpieniu duszności, kaszlu lub gorączki34.
- Zaburzenia przełyku (np. refluks, ból przełyku, trudności w połykaniu)34.
- Niestrawność – uczucie dyskomfortu po jedzeniu34.
- Wysypka – zmiany skórne, zazwyczaj o łagodnym charakterze34.
- Wydłużenie odstępu QT w EKG – nieprawidłowość w zapisie serca, która może wymagać monitorowania34.
- Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi – wykrywane w badaniach laboratoryjnych34.
Niezbyt częste i rzadkie działania niepożądane
Wśród działań niezbyt częstych (rzadziej niż 1 na 100 osób) i rzadkich wymienia się:
- Torbiel nerek – może przebiegać bezobjawowo lub powodować ból w okolicy lędźwiowej34.
- Poważne zaburzenia czynności wątroby – zgłaszano przypadki prowadzące nawet do zgonu. Objawy mogą obejmować żółtaczkę, ciemny mocz, silne zmęczenie. W przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem56.
Działania niepożądane wykrywane w badaniach laboratoryjnych
Kryzotynib może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych:
- Podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych – szczególnie AlAT i AspAT. Może pojawić się w ciągu pierwszych 2 miesięcy terapii i zwykle ustępuje po przerwaniu lub zmniejszeniu dawki leku56.
- Nieprawidłowości w morfologii krwi – takie jak spadek liczby białych krwinek (leukocytów, neutrofili, limfocytów) i płytek krwi. Wymagają regularnej kontroli krwi, szczególnie przy objawach infekcji lub gorączki78.
- Najczęstsze działania niepożądane zwykle pojawiają się na początku leczenia i z czasem mogą się zmniejszać.
- Monitorowanie stanu zdrowia, regularne badania krwi oraz kontrola pracy wątroby i serca są kluczowe podczas terapii kryzotynibem.
- Poważniejsze działania niepożądane zdarzają się rzadko, ale wymagają natychmiastowej konsultacji medycznej.
- Nie należy samodzielnie przerywać leczenia ani zmieniać dawki bez porozumienia z lekarzem.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane po kryzotynibie warto zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta. Takie zgłoszenia pomagają w monitorowaniu bezpieczeństwa terapii i mogą wpłynąć na poprawę opieki nad pacjentami12.
Tabela działań niepożądanych kryzotynibu
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Krew i układ chłonny | Neutropenia | Leukopenia, Limfopenia, Niedokrwistość | – | – | – | – |
| Metabolizm i odżywianie | Zmniejszenie apetytu | Hipofosfatemia | – | – | – | – |
| Układ nerwowy | Neuropatia, Zawroty głowy, Zaburzenia smaku | – | – | – | – | – |
| Oko | Zaburzenia widzenia | – | – | – | – | – |
| Serce | – | Bradykardia | – | – | – | – |
| Układ oddechowy | – | Zapalenie płuc | – | – | – | – |
| Żołądek i jelita | Wymioty, Nudności, Biegunka, Zaparcie | Zaburzenia przełyku, Niestrawność | – | – | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | – | Wysypka | – | – | – | – |
| Nerki i drogi moczowe | – | – | Torbiel nerek | – | – | – |
| Ogólne | Zmęczenie, Obrzęk | – | – | – | – | – |
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie aktywności AlAT | Wydłużenie odstępu QT w EKG, Zwiększenie aktywności AspAT, Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej | – | – | – | – |
Kryzotynib – działania niepożądane pod kontrolą
Kryzotynib jest skuteczną opcją terapeutyczną, ale jak każdy lek, może powodować różne działania niepożądane. Większość z nich jest łagodna lub umiarkowana, a poważniejsze powikłania zdarzają się rzadko. Regularne kontrole, przestrzeganie zaleceń lekarskich oraz szybka reakcja na niepokojące objawy pozwalają ograniczyć ryzyko i zapewnić większe bezpieczeństwo podczas leczenia135246.


















