Jak działa kryzantaspaza?
Kryzantaspaza, znana również jako Crisantaspasum, należy do grupy leków przeciwnowotworowych i wykazuje działanie enzymatyczne polegające na rozkładaniu aminokwasu L-asparaginy. Komórki niektórych nowotworów, w tym komórki białaczkowe, nie potrafią samodzielnie wytwarzać wystarczającej ilości L-asparaginy, dlatego są uzależnione od jej obecności w organizmie. Kryzantaspaza eliminuje ten aminokwas z krwi, co prowadzi do zahamowania wzrostu i śmierci komórek nowotworowych1.
Wskazania do stosowania kryzantaspazy
Kryzantaspaza znajduje zastosowanie wyłącznie jako element złożonego leczenia nowotworów krwi. Jej użycie jest ściśle określone w przypadku, gdy inne formy asparaginazy nie mogą być stosowane z powodu nadwrażliwości lub tzw. cichej inaktywacji, czyli sytuacji, gdy lek przestaje działać mimo braku objawów alergii2.
Wskazania u dorosłych
U dorosłych kryzantaspaza jest stosowana w leczeniu:
- Ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) – nowotworu wywodzącego się z niedojrzałych komórek limfoblastycznych, w sytuacji, gdy pacjent nie może otrzymywać asparaginazy pochodzącej z E. coli z powodu reakcji alergicznej lub cichej inaktywacji2.
- Chłoniaka limfoblastycznego (LBL) – nowotworu wywodzącego się z limfocytów, w ramach schematów wielolekowej chemioterapii, gdy inne asparaginazy nie są tolerowane lub tracą skuteczność2.
Wskazania u dzieci
Kryzantaspaza może być stosowana również u dzieci (od ukończonego 1. miesiąca życia), ale tylko w określonych przypadkach:
- Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) – u dzieci, u których wystąpiła nadwrażliwość lub cicha inaktywacja asparaginazy pochodzącej z E. coli2.
- Chłoniak limfoblastyczny (LBL) – w tych samych okolicznościach co u dorosłych, czyli wyłącznie w przypadku nadwrażliwości lub cichej inaktywacji innych asparaginaz2.
Dawkowanie u dzieci dostosowywane jest do powierzchni ciała i nie ma istotnych różnic w skuteczności działania leku w zależności od wieku, przy odpowiednim doborze dawki3.
Wskazania przeciwwskazane u dzieci
Nie przewiduje się stosowania kryzantaspazy w innych nowotworach czy wskazaniach poza ALL i LBL. Lek nie jest przeznaczony do profilaktyki ani leczenia innych chorób niż wymienione powyżej2.
Specjalne grupy pacjentów
W przypadku stosowania kryzantaspazy nie przewidziano szczególnych przeciwwskazań ani ograniczeń dla osób starszych, pod warunkiem że spełnione są kryteria stosowania, czyli nadwrażliwość lub cicha inaktywacja asparaginazy pochodzącej z E. coli2. Nie podano również odrębnych wytycznych dla pacjentów z niewydolnością nerek czy kobiet w ciąży w zakresie wskazań, jednak decyzja o leczeniu w takich przypadkach zawsze powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza, biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko i korzyści.
- Lek podawany jest wyłącznie dożylnie lub domięśniowo, w szpitalu, pod ścisłą kontrolą medyczną.
- Kryzantaspaza nie jest stosowana rutynowo, a jedynie wtedy, gdy inne asparaginazy (pochodzące z E. coli) są przeciwwskazane lub nieskuteczne.
- Może być stosowana zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 1. miesiąca życia.
- Wskazania obejmują wyłącznie ostrą białaczkę limfoblastyczną i chłoniaka limfoblastycznego.
- Stosowanie leku wymaga monitorowania poziomu aktywności enzymu oraz reakcji organizmu na leczenie.
Tabela wskazań kryzantaspazy w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak* |
| Chłoniak limfoblastyczny (LBL) | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak* |
*Brak odrębnych zaleceń w ChPL – decyzja o leczeniu należy do lekarza prowadzącego2.
Kryzantaspaza – skuteczność i miejsce w terapii nowotworów krwi
Kryzantaspaza odgrywa istotną rolę w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej oraz chłoniaka limfoblastycznego, szczególnie u pacjentów, którzy nie mogą być leczeni innymi asparaginazami z powodu reakcji alergicznych lub braku skuteczności. Jest ona stosowana w ramach wielolekowych schematów chemioterapii zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 1. miesiąca życia. Wskazania do jej stosowania są bardzo precyzyjne i ograniczone do tych dwóch nowotworów, co czyni kryzantaspazę lekiem specjalistycznym, używanym w ściśle określonych przypadkach21.


















