Klonazepam – przeciwwskazania

Czym jest klonazepam i kiedy należy zachować ostrożność?

Klonazepam (Clonazepamum) należy do grupy benzodiazepin i jest stosowany głównie jako lek przeciwdrgawkowy, szczególnie w leczeniu różnych postaci padaczki u dorosłych i dzieci oraz do przerywania stanów padaczkowych¹²³. Oprócz działania przeciwdrgawkowego wykazuje również działanie uspokajające, przeciwlękowe i rozluźniające mięśnie⁴⁵.

Stosowanie klonazepamu nie zawsze jest możliwe. W pewnych przypadkach lek jest całkowicie przeciwwskazany (nie wolno go stosować), w innych jego zastosowanie wymaga bardzo szczegółowej oceny lekarza i ostrożności (przeciwwskazania względne lub sytuacje wymagające zachowania szczególnej ostrożności). Różne postacie leku (tabletki, roztwór do wstrzykiwań) mogą mieć nieco odmienne przeciwwskazania, dlatego zawsze należy zwracać uwagę na zalecenia dotyczące konkretnej formy podania⁶⁷⁸.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować klonazepamu?

• Nadwrażliwość na klonazepam, inne benzodiazepiny lub jakikolwiek składnik pomocniczy – zastosowanie leku może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, w tym zagrażających życiu⁶⁷⁸.
• Ostra niewydolność płuc (dotyczy roztworu do wstrzykiwań) – klonazepam może dodatkowo pogłębiać zaburzenia oddychania, co zagraża życiu⁶.
• Ciężka niewydolność oddechowa – stosowanie leku może prowadzić do jeszcze większego <a href="/tag/depresja-oddechowa/” title=”depresja oddechowa” class=”to-tag” data-termid=”22621″>zahamowania oddychania, a nawet do zatrzymania oddechu⁶⁷⁸.
• Miastenia (myasthenia gravis) – klonazepam może nasilać osłabienie mięśni, prowadząc do poważnych trudności w oddychaniu i poruszaniu się⁶⁷⁸.
• Zespół bezdechu sennego – lek może pogłębiać okresy zatrzymania oddechu podczas snu, co stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia⁶⁷⁸.
• Ciężka niewydolność wątroby (dotyczy tabletek) – klonazepam może nasilać uszkodzenie wątroby i prowadzić do encefalopatii wątrobowej (ciężkiego uszkodzenia mózgu spowodowanego niewydolnością wątroby)⁷⁸.
• Ostra porfiria (dotyczy tabletek) – klonazepam może wywołać napad choroby, prowadząc do poważnych zaburzeń neurologicznych⁷⁸.
• Zatrucie alkoholem (dotyczy tabletek) – stosowanie klonazepamu podczas zatrucia alkoholem może doprowadzić do ciężkiej depresji ośrodkowego układu nerwowego, śpiączki lub zgonu⁷⁸.
• Nie stosować roztworu do wstrzykiwań u noworodków i wcześniaków – ze względu na zawartość alkoholu benzylowego, istnieje ryzyko ciężkich działań niepożądanych i śmierci (tzw. „gasping syndrome”)⁶.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować tylko w wyjątkowych sytuacjach?

W niektórych przypadkach klonazepam może być stosowany tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko, a decyzję o jego podaniu podejmuje lekarz po dokładnej ocenie stanu pacjenta.

• Przewlekła niewydolność oddechowa – klonazepam może dodatkowo osłabiać oddychanie, dlatego jego stosowanie wymaga dużej ostrożności i indywidualnego doboru dawki⁹¹⁰¹¹.
• Depresja lub tendencje samobójcze – klonazepam może nasilać objawy depresji, a także zwiększać ryzyko prób samobójczych. Lek powinien być stosowany tylko wtedy, gdy jest to konieczne, i w najmniejszych możliwych dawkach¹²¹³.
• Psychozy – nie zaleca się stosowania benzodiazepin w monoterapii psychoz, ponieważ mogą one nie przynieść oczekiwanych efektów, a czasem nawet nasilić objawy¹⁴¹⁵.
• Uzależnienie od alkoholu, narkotyków lub leków w wywiadzie – osoby te są bardziej narażone na rozwój uzależnienia od klonazepamu¹⁶¹⁷.

Szczególna ostrożność – kiedy klonazepam wymaga ścisłego nadzoru?

Są sytuacje, w których klonazepam nie jest przeciwwskazany, ale jego stosowanie musi odbywać się z dużą ostrożnością i pod ścisłym nadzorem lekarza, często z koniecznością dostosowania dawki:

• Osoby w podeszłym wieku – częściej występują u nich działania niepożądane, takie jak zaburzenia orientacji, koordynacji, upadki i urazy. Zazwyczaj konieczne jest stosowanie mniejszych dawek⁹¹⁰¹¹.
• Pacjenci z przewlekłą niewydolnością płuc lub oddechową – mogą wymagać indywidualnie dobranych, minimalnych skutecznych dawek, a ich stan musi być ściśle monitorowany⁹¹⁰¹¹.
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek – wymagana jest szczególna ostrożność oraz ewentualne dostosowanie dawki¹¹.
• Pacjenci z ataksją móżdżkową i rdzeniową – lek należy stosować bardzo ostrożnie⁹¹⁰²⁰.
• Pacjenci z jaskrą – klonazepam może nasilać objawy choroby⁹¹⁰²⁰.
• Niemowlęta i małe dzieci – lek może powodować nadmierne wydzielanie śliny i wydzielin w drogach oddechowych, dlatego należy kontrolować drożność dróg oddechowych¹⁴¹⁵²⁰.
• Pacjenci z porfirią – istnieje ryzyko wywołania napadu padaczkowego¹⁴¹⁵²⁰.
• Pacjenci z nietolerancją laktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy – dotyczy tabletek, które zawierają laktozę i nie powinny być stosowane u tych osób²¹²².
• Pacjenci uczuleni na żółcień pomarańczową (E 110) – dotyczy tabletek 0,5 mg, które mogą wywoływać reakcje alergiczne²¹²².
• Jednoczesne stosowanie z lekami zawierającymi alkohol lub glikol propylenowy – może dojść do kumulacji etanolu i wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza u dzieci i osób z zaburzeniami metabolicznymi²³.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania do stosowania klonazepamu

Klonazepam – stosowanie wymaga uwagi i indywidualnego podejścia

Klonazepam to skuteczny lek przeciwdrgawkowy, który może przynieść ulgę pacjentom z padaczką i innymi zaburzeniami neurologicznymi. Jednak nie jest odpowiedni dla wszystkich. Bezwzględne przeciwwskazania wykluczają jego stosowanie w określonych sytuacjach, a wiele innych przypadków wymaga ścisłego nadzoru i indywidualnego dostosowania terapii. Zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza i informować go o wszystkich chorobach, przyjmowanych lekach oraz nietolerancjach. Dzięki temu terapia klonazepamem będzie bezpieczna i skuteczna⁶⁷⁸.