Ketokonazol – dawkowanie leku

Jak dawkować ketokonazol? – Ogólne zasady stosowania

Ketokonazol (Ketoconazolum) jest lekiem stosowanym zarówno miejscowo, jak i ogólnie. Dostępny jest w formie kremu, szamponu leczniczego oraz tabletek doustnych. Dawkowanie zależy od postaci leku, wskazania do stosowania oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta¹²³⁴.

Krem do stosowania miejscowego

• Dorośli: Krem nanosi się raz dziennie na chorobowo zmienione miejsca oraz skórę wokół nich. W przypadku łojotokowego zapalenia skóry można stosować krem raz lub dwa razy dziennie¹.
• Czas trwania leczenia:
  • Łupież pstry: 2–3 tygodnie
  • Drożdżyca skóry: 2–3 tygodnie
  • Grzybica pachwin: 2–4 tygodnie
  • Grzybica tułowia: 3–4 tygodnie
  • Grzybica stóp: 4–6 tygodni
  • Łojotokowe zapalenie skóry: zazwyczaj 2–4 tygodnie; jako leczenie podtrzymujące – sporadycznie raz w tygodniu

Szampon leczniczy

• Dorośli i młodzież (zwykle powyżej 12 lat): Szampon nanosi się na zmienioną chorobowo powierzchnię skóry lub owłosioną skórę głowy, pozostawia na 3–5 minut, a następnie spłukuje²⁵⁶⁷.
• Leczenie:
  • Łupież pstry: raz na dobę przez 1 dzień (niektóre produkty: przez 5 dni)
  • Łojotokowe zapalenie skóry i łupież skóry głowy: dwa razy w tygodniu przez 2–4 tygodnie
• Profilaktyka:
  • Łojotokowe zapalenie skóry i łupież skóry głowy: raz na tydzień lub raz na dwa tygodnie
  • Łupież pstry: raz na dobę przez 3 dni przed okresem letnim

Tabletki doustne

• Dorośli:
  • Zakażenia skóry, układu pokarmowego, zakażenia układowe: 200 mg raz na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 400 mg raz na dobę
  • Grzybica pochwy: 400 mg raz na dobę
  • Profilaktyka u pacjentów ze zmniejszoną odpornością: 200 mg na dobę
• Czas trwania leczenia:
  • Grzybica pochwy: 5 dni
  • Grzybice skóry: ok. 4 tygodnie
  • Łupież pstry: 10 dni
  • Grzybica jamy ustnej i skóry (Candida): 2–3 tygodnie
  • Zakażenia skóry owłosionej: 1–2 miesiące
  • Zakażenia paznokci: 6–12 miesięcy
  • Kandydoza układowa: 1–2 miesiące lub dłużej
  • Kokcydioidomikoza, parakokcydioidomikoza, histoplazmoza: 3–6 miesięcy

Tabletki doustne – leczenie zespołu Cushinga

• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat:
  • Dawka początkowa: 400–600 mg na dobę w dwóch lub trzech podzielonych dawkach
  • Dawkę można szybko zwiększyć do 800–1200 mg na dobę, także w 2–3 dawkach podzielonych
  • Dawkę dostosowuje się indywidualnie na podstawie kontroli stężeń kortyzolu
  • Dawka podtrzymująca najczęściej 600–800 mg na dobę

Dawkowanie ketokonazolu w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

• Krem: Przeznaczony do stosowania u dorosłych¹.
• Szampon: Bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci poniżej 12 lat nie zostały ustalone²⁵. W niektórych przypadkach doświadczenie u dzieci jest ograniczone⁶.
• Tabletki:
  • Dzieci o masie ciała 15–30 kg: 100 mg raz na dobę
  • Dzieci powyżej 30 kg: jak dorośli
  • Profilaktycznie: 4–8 mg/kg masy ciała na dobę
  • Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 2 lat
• Zespół Cushinga: Brak zaleceń dotyczących dawkowania u dzieci poniżej 12 lat. U młodzieży powyżej 12 lat stosuje się dawki jak u dorosłych⁴.

Pacjenci w podeszłym wieku

• Krem, szampon: Brak konieczności szczególnej modyfikacji dawkowania, ale należy zachować ostrożność¹².
• Tabletki – leczenie zespołu Cushinga: Brak danych sugerujących konieczność dostosowania dawki, ale dostępne są ograniczone informacje dla osób powyżej 65 lat⁴.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

• Krem, szampon: Brak szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania¹².
• Tabletki: Parametry farmakokinetyczne nie różnią się istotnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, brak konieczności szczególnego dostosowania dawki, jednak dane są ograniczone⁴.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

• Krem, szampon: Brak szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania, ale należy zachować ostrożność¹².
• Tabletki: Stosowanie przeciwwskazane u pacjentów z ostrą lub przewlekłą niewydolnością wątroby. Nie należy rozpoczynać leczenia, jeśli aktywność enzymów wątrobowych jest ponad dwukrotnie większa od normy⁴⁸. U pacjentów z łagodniejszymi zaburzeniami może być konieczne zmniejszenie dawki oraz częste monitorowanie czynności wątroby⁹.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

• Krem, szampon: Brak wystarczających danych – stosowanie wyłącznie, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko¹².
• Tabletki: Przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią¹⁰.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie ketokonazolu różni się w zależności od leczonej choroby oraz wybranej postaci leku. Na przykład, w leczeniu łupieżu pstrym szampon stosuje się raz na dobę przez 1 dzień lub 5 dni, natomiast w łojotokowym zapaleniu skóry – dwa razy w tygodniu przez 2–4 tygodnie²⁵⁷. W przewlekłych zakażeniach grzybiczych skóry lub paznokci tabletkami czas leczenia może wynosić nawet do 12 miesięcy³.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

• Tabletki: Maksymalna dawka dobowa w leczeniu zespołu Cushinga wynosiła 1600 mg, ale typowo nie przekracza się 1200 mg na dobę¹⁸.
• Ryzyko przedawkowania: Przedawkowanie ketokonazolu może prowadzić do poważnych objawów, takich jak zaburzenia czynności wątroby, niedoczynność kory nadnerczy, a w przypadku postaci miejscowych – miejscowe podrażnienie skóry¹⁹²⁰¹⁸.

Ketokonazol – dawkowanie w skrócie dla różnych grup pacjentów

Ketokonazol – bezpieczeństwo dawkowania i skuteczność terapii

Ketokonazol to skuteczny lek przeciwgrzybiczy oraz inhibitor syntezy kortyzolu stosowany w leczeniu zespołu Cushinga. Prawidłowe dawkowanie zależy od postaci leku, wskazania i stanu zdrowia pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z zaburzeniami czynności wątroby oraz u dzieci. W przypadku leczenia tabletkami konieczna jest ścisła kontrola lekarska i monitorowanie parametrów biochemicznych. Stosowanie zgodnie z zaleceniami zapewnia skuteczność terapii i minimalizuje ryzyko działań niepożądanych⁴³.