Jak działa karmustyna?
Karmustyna należy do grupy leków przeciwnowotworowych, a dokładniej do pochodnych nitrozomocznika, które wykazują silne działanie cytotoksyczne wobec komórek nowotworowych12. Jej mechanizm działania polega na zakłócaniu procesów podziału komórek przez uszkadzanie materiału genetycznego komórek nowotworowych – głównie poprzez alkilację i karbamylację białek oraz kwasów nukleinowych. Powoduje to zahamowanie syntezy DNA i RNA, co uniemożliwia namnażanie się komórek rakowych12. Karmustyna łatwo przenika przez barierę krew-mózg, dzięki czemu jest szczególnie przydatna w leczeniu guzów mózgu34.
Wskazania do stosowania karmustyny u dorosłych
Karmustyna jest stosowana przede wszystkim w leczeniu różnych nowotworów złośliwych. Może być podawana jako samodzielny lek lub w połączeniu z innymi środkami przeciwnowotworowymi bądź metodami leczenia, takimi jak radioterapia czy zabiegi chirurgiczne56. Poniżej przedstawiono listę najważniejszych wskazań do stosowania karmustyny u dorosłych pacjentów:
- Guzy mózgu – karmustyna jest wykorzystywana w leczeniu takich nowotworów jak glejak, glejak wielopostaciowy, glejaki pnia mózgu, rdzeniak płodowy (zarodkowy), gwiaździak, wyściółczak oraz przerzuty do mózgu56.
- Szpiczak mnogi – w połączeniu z glikokortykosteroidami, np. prednizonem, stosowana w leczeniu tego nowotworu krwi5.
- Choroba Hodgkina – jako lek drugiego rzutu, gdy leczenie pierwszego rzutu nie przyniosło efektu lub doszło do nawrotu choroby. Zazwyczaj stosowana w połączeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi56.
- Chłoniaki nieziarnicze – również jako lek drugiego rzutu, w skojarzeniu z innymi preparatami u pacjentów, u których zawiodło leczenie pierwszego rzutu56.
- Nowotwory przewodu pokarmowego – karmustyna znajduje zastosowanie w leczeniu nowotworów złośliwych układu pokarmowego56.
- Czerniak złośliwy – stosowana w połączeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi w leczeniu zaawansowanego czerniaka56.
- Leczenie kondycjonujące przed przeszczepieniem komórek macierzystych – karmustyna jest wykorzystywana jako element przygotowania do autologicznego przeszczepienia komórek macierzystych układu krwiotwórczego u osób z nowotworami hematologicznymi (np. chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy)76.
Wskazania do stosowania karmustyny u dzieci i młodzieży
Karmustyna nie jest przeznaczona do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia ze względu na wysokie ryzyko ciężkich powikłań, zwłaszcza uszkodzenia płuc. Opisywano przypadki bardzo opóźnionego zwłóknienia płuc, nawet wiele lat po zakończeniu leczenia. Z tego powodu stosowanie karmustyny u osób niepełnoletnich jest przeciwwskazane91213.
Wskazania w szczególnych grupach pacjentów
Dla osób starszych i pacjentów z chorobami współistniejącymi (np. z upośledzoną czynnością wątroby, nerek czy płuc) karmustyna może być stosowana, ale wymaga to szczególnej ostrożności i regularnej kontroli parametrów laboratoryjnych oraz czynności narządów. Wysokie dawki karmustyny wiążą się ze zwiększonym ryzykiem powikłań, takich jak zakażenia, toksyczność dla serca, wątroby i nerek oraz zaburzenia gospodarki elektrolitowej. U pacjentów w podeszłym wieku ryzyko działań niepożądanych jest dodatkowo zwiększone11.
Podsumowanie – karmustyna w terapii nowotworów złośliwych u dorosłych
Karmustyna jest lekiem o potwierdzonej skuteczności w leczeniu wielu rodzajów nowotworów, w tym szczególnie nowotworów ośrodkowego układu nerwowego oraz chłoniaków. Zakres jej zastosowania obejmuje również przygotowanie do przeszczepienia komórek macierzystych. Ze względu na ryzyko ciężkich powikłań, szczególnie toksyczności płucnej, stosowanie karmustyny ogranicza się wyłącznie do dorosłych, a jej podawanie u dzieci i młodzieży jest przeciwwskazane. Terapia karmustyną wymaga ścisłego monitorowania stanu zdrowia pacjenta oraz dostosowania dawkowania w zależności od indywidualnych potrzeb i współistniejących chorób.568
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Guzy mózgu | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Szpiczak mnogi | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Choroba Hodgkina (II rzut) | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Chłoniaki nieziarnicze (II rzut) | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Nowotwory przewodu pokarmowego | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Czerniak złośliwy | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Kondycjonowanie przed przeszczepieniem komórek macierzystych | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |


















