Dawkowanie ipratropium – ogólne zasady

Ipratropium jest dostępne w różnych postaciach, takich jak aerozol inhalacyjny, roztwór do nebulizacji oraz aerozol do nosa. Stosuje się go głównie wziewnie, aby rozszerzać oskrzela i ułatwiać oddychanie u osób z chorobami układu oddechowego123. Schemat dawkowania zależy od wybranej formy leku oraz wieku pacjenta.

Aerozol inhalacyjny

  • Dorośli i dzieci powyżej 6 lat: Standardowo zaleca się 2 rozpylenia (dawki) 4 razy na dobę243. Maksymalna liczba rozpyleń nie powinna przekraczać 12 na dobę243.
  • Dzieci poniżej 6 lat: Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności; stosowanie wyłącznie po zleceniu przez lekarza i pod jego kontrolą56.
  • Osoby starsze: Stosuje się te same dawki co u dorosłych3.

Roztwór do nebulizacji

  • Dorośli i młodzież powyżej 14 lat: Zazwyczaj 2,0 ml (0,5 mg) 3–4 razy na dobę1. Dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 mg1.
  • Dzieci 6–14 lat: 1,0 ml (0,25 mg) 3–4 razy na dobę, wyłącznie pod kontrolą lekarza1.
  • Dzieci poniżej 6 lat: 0,4–1,0 ml (0,1–0,25 mg) 3–4 razy na dobę, wyłącznie pod kontrolą lekarza1.
  • W połączeniu z innymi lekami (np. salbutamol, fenoterol): Schematy dawkowania mogą się różnić i zawsze powinny być ustalane indywidualnie przez lekarza78.

Aerozol do nosa

  • Dorośli: 1 dawka aerozolu do każdego otworu nosowego, do 3 razy na dobę, z co najmniej 6-godzinnym odstępem między dawkami9. Maksymalny czas stosowania to 7 dni.
  • Dzieci i młodzież poniżej 18 lat: Nie zaleca się stosowania z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa9.
Ważne: Dawkowanie ipratropium należy zawsze dostosować do indywidualnych potrzeb i zaleceń lekarza. Nie przekraczaj maksymalnych dobowych dawek, ponieważ może to zwiększać ryzyko działań niepożądanych, takich jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia czy przyspieszenie rytmu serca123. W przypadku braku poprawy lub nasilenia się duszności, konieczny jest szybki kontakt z lekarzem1.

Dawkowanie ipratropium w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Aerozol inhalacyjny: Stosowanie u dzieci poniżej 6 lat wyłącznie po zaleceniu lekarza56.
  • Roztwór do nebulizacji:
    • Dzieci 6–14 lat: 1,0 ml (0,25 mg) 3–4 razy na dobę1.
    • Dzieci poniżej 6 lat: 0,4–1,0 ml (0,1–0,25 mg) 3–4 razy na dobę1.
    • W przypadku preparatów złożonych z salbutamolem lub fenoterolem, dawkowanie w najmłodszych grupach ustala lekarz na podstawie masy ciała i stanu klinicznego8.
  • Aerozol do nosa: Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat9.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Nie jest wymagane specjalne dostosowanie dawki. Stosuje się takie same schematy jak u dorosłych13.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby

  • Brak jest szczegółowych danych dotyczących konieczności modyfikacji dawkowania u tych pacjentów. Zaleca się ostrożność i indywidualne podejście do terapii7.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Ipratropium może być stosowany tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla dziecka. Ostateczną decyzję o zastosowaniu podejmuje lekarz12.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania i postaci leku

W zależności od wskazania (np. astma, POChP, ostry napad skurczu oskrzeli) oraz od tego, czy ipratropium jest stosowany samodzielnie czy w połączeniu z innymi lekami (np. fenoterol, salbutamol), dawkowanie może się różnić. W preparatach złożonych, np. z fenoterolem lub salbutamolem, dawkowanie ustalane jest indywidualnie i zależy od stanu pacjenta oraz nasilenia objawów1078.

Przykłady schematów w preparatach złożonych:

  • Ipratropium + fenoterol (roztwór do nebulizacji):
    • Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 1–2,5 ml (20–50 kropli) w ostrych napadach skurczu oskrzeli, w ciężkich przypadkach do 4 ml (80 kropli)108.
    • Dzieci 6–12 lat: 0,5–2 ml (10–40 kropli)108.
    • Dzieci poniżej 6 lat: 0,1 ml (2 krople) na każdy kilogram masy ciała, maksymalnie 0,5 ml (10 kropli)108.
  • Ipratropium + salbutamol (roztwór do nebulizacji):
    • Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 1 ampułka (0,5 mg ipratropium + 2,5 mg salbutamolu) 3–4 razy na dobę711.
    • Dzieci poniżej 12 lat: nie zaleca się stosowania711.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

  • Aerozol inhalacyjny: Maksymalnie 12 rozpyleń na dobę243.
  • Roztwór do nebulizacji: U dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat nie przekraczać 2 mg na dobę; u dzieci poniżej 14 lat – nie przekraczać 1 mg na dobę1.
  • Aerozol do nosa: Maksymalnie 3 aplikacje na dobę do każdego otworu nosowego, przez maksymalnie 7 dni9.

Przedawkowanie ipratropium jest rzadkością ze względu na miejscowe działanie i niską wchłanialność ogólnoustrojową. W przypadku przekroczenia zalecanych dawek mogą wystąpić objawy takie jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia czy przyspieszone bicie serca121314. Leczenie jest zazwyczaj objawowe.

1239

Wskazówka: W przypadku stosowania ipratropium w preparatach złożonych z innymi substancjami czynnymi (np. fenoterol, salbutamol), schemat dawkowania może być inny niż przy monoterapii. Zawsze przestrzegaj zaleceń lekarza i nie stosuj wyższych dawek niż zalecane, aby uniknąć niepożądanych reakcji lub działań niepożądanych. Jeśli pojawią się nietypowe objawy, skontaktuj się z lekarzem1078.

Podsumowanie: dawkowanie ipratropium w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli i młodzież powyżej 14 lat (nebulizacja) 2,0 ml (0,5 mg) 3–4 razy na dobę; maks. 2 mg/dobę1
Dzieci 6–14 lat (nebulizacja) 1,0 ml (0,25 mg) 3–4 razy na dobę; maks. 1 mg/dobę1
Dzieci poniżej 6 lat (nebulizacja) 0,4–1,0 ml (0,1–0,25 mg) 3–4 razy na dobę, tylko pod kontrolą lekarza1
Dorośli i dzieci powyżej 6 lat (aerozol inhalacyjny) 2 rozpylenia 4 razy na dobę; maks. 12 rozpyleń/dobę24
Dzieci poniżej 6 lat (aerozol inhalacyjny) Stosowanie wyłącznie po zaleceniu lekarza56
Dorośli (aerozol do nosa) 1 dawka do każdego otworu nosowego do 3 razy na dobę; max. 7 dni9
Dzieci i młodzież (aerozol do nosa) Nie zaleca się stosowania9
Osoby starsze Dawkowanie jak u dorosłych3
Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby Brak danych o konieczności modyfikacji dawki; zalecana ostrożność7
Kobiety w ciąży/karmiące piersią Stosowanie wyłącznie po ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza12

Pytania i odpowiedzi

Jak często można stosować ipratropium w nebulizacji u dorosłych?

Zalecane jest stosowanie 2,0 ml (0,5 mg) 3–4 razy na dobę, nie przekraczając 2 mg na dobę.1

Czy ipratropium można stosować u dzieci?

Tak, ale dawkowanie zależy od wieku. U dzieci poniżej 6 lat wyłącznie pod kontrolą lekarza.15

Jaka jest maksymalna dawka ipratropium w aerozolu inhalacyjnym?

Nie należy przekraczać 12 rozpyleń (dawek) na dobę.23

Czy ipratropium można stosować w ciąży?

Można rozważyć stosowanie tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.12

Jak długo można stosować ipratropium do nosa?

Nie dłużej niż 7 dni, aby uniknąć działań niepożądanych.9