Indometacyna – mechanizm działania

Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dana substancja wpływa na organizm, aby osiągnąć zamierzony efekt leczniczy. W przypadku leków oznacza to, jak substancja powoduje zmniejszenie bólu, obniżenie gorączki czy zahamowanie stanu zapalnego. Poznanie tego mechanizmu pozwala lepiej zrozumieć, kiedy i w jakich sytuacjach substancja będzie skuteczna, a także jakie mogą być jej działania uboczne.¹

Dwa ważne pojęcia związane z mechanizmem działania to farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika opisuje, co lek robi z organizmem, czyli jak wywołuje swoje działanie. Farmakokinetyka natomiast tłumaczy, co organizm robi z lekiem – jak jest on wchłaniany, rozprowadzany, przetwarzany i usuwany.²

Jak indometacyna działa w organizmie?

Indometacyna należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które wykazują silne działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz w mniejszym stopniu przeciwgorączkowe.¹ Mechanizm jej działania nie jest do końca wyjaśniony, jednak wiadomo, że polega głównie na hamowaniu aktywności enzymu zwanego cyklooksygenazą. Ten enzym odpowiada za produkcję prostaglandyn i tromboksanów, czyli substancji, które biorą udział w rozwoju stanu zapalnego, odczuwaniu bólu oraz regulacji temperatury ciała.¹²

• Zmniejsza stan zapalny poprzez blokowanie powstawania prostaglandyn, które są jedną z głównych przyczyn bólu, obrzęku i zaczerwienienia w miejscu zapalenia.¹²
• Łagodzi ból, ponieważ prostaglandyny zwiększają wrażliwość nerwów na bodźce bólowe.¹
• Obniża gorączkę przez wpływ na ośrodek regulacji temperatury w mózgu.¹
• W postaci miejscowej (np. aerozol na skórę), działa przede wszystkim w miejscu aplikacji, zmniejszając ból i obrzęk w danym obszarze.²
• Indometacyna może również odwracalnie hamować zlepianie się płytek krwi, co może mieć znaczenie w niektórych schorzeniach.²

Co się dzieje z indometacyną w organizmie? (losy leku w organizmie)

Po podaniu doustnym indometacyna bardzo szybko się wchłania, a jej dostępność w organizmie jest prawie pełna – niemal cała dawka trafia do krwi.⁴ Lek ten wiąże się w ponad 90% z białkami krwi, co oznacza, że tylko niewielka część pozostaje w formie wolnej.⁴ Po wchłonięciu, indometacyna rozprowadzana jest po całym organizmie, choć tylko niewielkie ilości przedostają się do mózgu, mleka matki i płynu stawowego. Niewielkie ilości mogą przekraczać barierę łożyskową.⁴

• Po podaniu doustnym, indometacyna jest metabolizowana (przetwarzana) głównie w wątrobie. Powstają wtedy produkty, które nie wykazują już działania leczniczego.⁴
• Około 60% dawki wydalane jest z moczem, zarówno w postaci niezmienionej, jak i przetworzonych metabolitów. Pozostała część jest wydalana z kałem.⁴
• Po podaniu miejscowym (np. na skórę), indometacyna gromadzi się w skórze i stopniowo uwalnia do krwi, ale jej ogólnoustrojowe stężenie jest dużo niższe niż po podaniu doustnym.³
• Biodostępność indometacyny stosowanej miejscowo pod opatrunkiem wynosi około 20% w porównaniu do doustnej.³
• Okres półtrwania, czyli czas, po którym połowa dawki leku zostaje usunięta z organizmu, wynosi około 2 godziny.³

Wpływ drogi podania na działanie indometacyny

Sposób podania indometacyny wpływa na jej działanie i bezpieczeństwo:

• Doustnie: szybkie i pełne wchłanianie, działanie ogólnoustrojowe, większe ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.⁴
• Miejscowo (na skórę): lek działa głównie w miejscu aplikacji, mniejsze ryzyko działań niepożądanych ogólnych.³
• Krople do oczu: działanie miejscowe w obrębie oka.⁵

Przedkliniczne badania nad indometacyną

W badaniach na zwierzętach wykazano, że indometacyna może powodować uszkodzenia przewodu pokarmowego, wątroby i nerek, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub wysokich dawkach.⁶ W badaniach mutagenności (czy lek może powodować zmiany w materiale genetycznym) nie stwierdzono szkodliwego wpływu.⁶ Nie wykazano także działania rakotwórczego.⁶

Badania nad wpływem indometacyny na płodność i rozwój płodu pokazały, że przy wysokich stężeniach leku u matek mogą wystąpić zgony płodów i zahamowanie wzrostu, jednak nie zaobserwowano wad rozwojowych.⁶⁷ Indometacyna nie wpływała negatywnie na płodność.⁸

Tabela podsumowująca mechanizm działania indometacyny

Indometacyna – skuteczne działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe

Indometacyna to substancja, która skutecznie łagodzi ból i stan zapalny, działając na różnych poziomach organizmu – zarówno ogólnoustrojowo, jak i miejscowo.¹² Dzięki hamowaniu produkcji prostaglandyn i innych substancji odpowiedzialnych za objawy zapalenia, szybko przynosi ulgę pacjentom. Sposób podania wpływa na skuteczność i bezpieczeństwo leczenia – doustnie działa na cały organizm, a miejscowo głównie w miejscu aplikacji.³ W badaniach przedklinicznych nie wykazano działania mutagennego ani rakotwórczego, jednak przy wysokich dawkach i długotrwałym stosowaniu mogą pojawić się działania niepożądane.⁶ Indometacyna pozostaje ważnym lekiem w leczeniu bólu i stanów zapalnych o różnej przyczynie.