Imatynib – co warto wiedzieć o działaniach niepożądanych?
Imatynib jest substancją czynną stosowaną w leczeniu różnych nowotworów, a jak każdy lek, może powodować działania niepożądane. Ich ilość i nasilenie zależą od wielu czynników, takich jak droga podania, postać leku, dawka, czas stosowania oraz indywidualna reakcja organizmu pacjenta. Działania niepożądane nie występują u każdego, ale są naturalną częścią terapii. Zawsze przed rozpoczęciem leczenia lekarz ocenia korzyści i ryzyko stosowania imatynibu, aby zapewnić jak najlepsze efekty terapii przy minimalnym ryzyku.
Warto pamiętać, że działania niepożądane mogą się różnić w zależności od postaci leku (tabletki powlekane, kapsułki twarde), a także od schorzenia, na które stosowany jest imatynib. U pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) obserwuje się częściej niedobory krwinek niż u osób leczonych z powodu guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST). Ponadto, niektóre działania niepożądane mogą być poważne i wymagać natychmiastowej pomocy medycznej.
Najczęstsze działania niepożądane imatynibu
- nudności i wymioty – zwykle o niewielkim nasileniu;
- biegunka;
- bóle brzucha;
- zmęczenie;
- bóle mięśni oraz kurcze mięśni;
- wysypka skórna;
- powierzchowne obrzęki, zwłaszcza wokół oczu i na kończynach dolnych.
Te objawy często ustępują po zastosowaniu odpowiednich środków wspomagających lub zmniejszeniu dawki leku123.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów)
- neutropenia (zmniejszenie liczby białych krwinek);
- trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi);
- niedokrwistość (niedobór czerwonych krwinek);
- ból głowy;
- nudności, biegunka, wymioty, niestrawność, ból brzucha;
- obrzęk okołooczodołowy;
- zapalenie skóry, wypryski, wysypka;
- skurcze mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe;
- zatrzymanie płynów i obrzęk;
- uczucie zmęczenia;
- zwiększenie masy ciała.
Często (występują u 1 na 100 do 1 na 10 pacjentów)
- pancytopenia (obniżenie wszystkich składników krwi);
- neutropenia z gorączką;
- jadłowstręt;
- bezsenność;
- zawroty głowy, parestezje (mrowienie), zaburzenia smaku, niedoczulica;
- obrzęk powiek, nasilone łzawienie, krwotok spojówkowy, zapalenie spojówek;
- suchość oka, nieostre widzenie;
- świąd, obrzęk twarzy, sucha skóra, rumień, łysienie, poty nocne;
- obrzęk stawów;
- osłabienie, gorączka, obrzęk tkanki podskórnej, dreszcze, zesztywnienie mięśni;
- zmniejszenie masy ciała;
- zaczerwienienie twarzy, krwotok;
- duszności, krwawienie z nosa, kaszel;
- wzdęcia, rozdęcie brzucha, refluks żołądkowo-przełykowy, zaparcie, zapalenie żołądka.
Niezbyt często (występują u 1 na 1 000 do 1 na 100 pacjentów)
- zakażenia wirusem Herpes zoster i Herpes simplex, zapalenie płuc, zapalenie zatok, grypa, zapalenia układu moczowego;
- trombocytoza, limfopenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego;
- hipokaliemia, hipofosfatemia, hiponatremia;
- depresja, osłabienie popędu płciowego, lęk;
- migrena, senność, omdlenia, neuropatia obwodowa, zaburzenia pamięci;
- podrażnienie oka, ból oka, obrzęk oczodołu, krwotok twardówkowy;
- kołatania serca, częstoskurcz, zastoinowa niewydolność serca, obrzęk płuc;
- nadciśnienie, krwiak, krwiak podtwardówkowy, zespół Raynauda;
- wysięk opłucnowy, ból gardła i krtani;
- zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, krwotok z przewodu pokarmowego;
- hiperbilirubinemia, zapalenie wątroby, żółtaczka;
- wysypka krostkowa, siniaki, pokrzywka, złuszczające zapalenie skóry;
- sztywność stawów i mięśni;
- ból nerki, krwiomocz, ostra niewydolność nerek;
- ginekomastia, zaburzenia erekcji, krwotok miesiączkowy, nieregularne miesiączkowanie;
- ból klatki piersiowej, złe samopoczucie;
- zwiększenie stężenia kreatyniny, fosfokinazy kreatynowej, dehydrogenazy mleczanowej, fosfatazy alkalicznej we krwi.
Rzadko (występują u 1 na 10 000 do 1 na 1 000 pacjentów)
- zakażenia grzybicze;
- niedokrwistość hemolityczna, mikroangiopatia zakrzepowa;
- stan splątania;
- zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego, drgawki, zapalenie nerwu wzrokowego;
- zaćma, jaskra, tarcza zastoinowa;
- niemiarowość, migotanie przedsionków, zatrzymanie pracy serca, zawał mięśnia sercowego;
- ból związany z zapaleniem opłucnej, zwłóknienie płuc, nadciśnienie płucne, krwotok płucny;
- zapalenie okrężnicy, niedrożność jelita, stan zapalny jelita grubego;
- niewydolność wątroby, martwica wątroby;
- ostra dermatoza z gorączką i neutrofilią (zespół Sweeta), przebarwienia paznokci, obrzęk naczynioruchowy, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), pęcherzyca;
- osłabienie mięśni, zapalenie stawów, rabdomioliza/miopatia;
- krwotoczne ciałko żółte, krwotoczna torbiel jajnika;
- zwiększenie aktywności amylazy we krwi.
Częstość nieznana (nie można określić na podstawie dostępnych danych)
- reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B – może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby;
- wstrząs anafilaktyczny;
- krwawienie z guza lub martwica guza;
- obrzęk mózgu;
- krwotok do ciała szklistego;
- zapalenie osierdzia, tamponada serca;
- zakrzepica, zator;
- ostra niewydolność oddechowa, choroba śródmiąższowa płuc;
- niedrożność jelit, perforacja przewodu pokarmowego, zapalenie uchyłka;
- zespół ręka-stopa, rogowacenie liszajowate, liszaj płaski, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS), pseudoporfiria;
- jałowa martwica głowy kości udowej (osteonekroza);
- opóźnienie wzrostu u dzieci;
- przewlekła niewydolność nerek.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Wszystkie działania niepożądane, zarówno te łagodne, jak i poważne, powinny być zgłaszane odpowiednim instytucjom, takim jak Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL). Dzięki temu możliwe jest ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania imatynibu i aktualizacja informacji o ryzyku związanym z leczeniem. Zgłoszenia pomagają także poprawić opiekę nad pacjentami i rozwój bezpieczniejszych terapii.
Działania niepożądane imatynibu w tabeli
| Układ narządowy | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Bardzo rzadko (<1/10 000) | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia wirusem Herpes zoster, Herpes simplex, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zapalenie układu moczowego | Zakażenia grzybicze | Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B | |||
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Zespół rozpadu guza | Krwawienie z guza/martwica guza | ||||
| Zaburzenia układu immunologicznego | Wstrząs anafilaktyczny | |||||
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość | Pancytopenia, neutropenia z gorączką | Trombocytoza, limfopenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, eozynofilia | Niedokrwistość hemolityczna, mikroangiopatia zakrzepowa | ||
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Jadłowstręt, bezsenność | Hipokaliemia, zwiększony apetyt, hipofosfatemia, zmniejszony apetyt, odwodnienie, dna, hiperurikemia, hiperkalcemia, hiperglikemia, hiponatremia | Hiperkaliemia, hipomagnezemia | |||
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność | Depresja, osłabienie popędu płciowego, lęk | Stan splątania | |||
| Zaburzenia układu nerwowego | Ból głowy | Zawroty głowy, parestezje, zaburzenia smaku, niedoczulica | Migrena, senność, omdlenia, neuropatia obwodowa, zaburzenia pamięci, rwa kulszowa, zespół niespokojnych nóg, drżenie, krwotok mózgowy | Zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego, drgawki, zapalenie nerwu wzrokowego | Obrzęk mózgu | |
| Zaburzenia oka | Obrzęk powiek, nasilone łzawienie, krwotok spojówkowy, zapalenie spojówek, suchość oka, nieostre widzenie | Podrażnienie oka, ból oka, obrzęk oczodołu, krwotok twardówkowy, krwotok z siatkówki, zapalenie powiek, obrzęk plamki | Zaćma, jaskra, tarcza zastoinowa | Krwotok do ciała szklistego | ||
| Zaburzenia ucha i błędnika | Zawroty głowy, szum uszny, utrata słuchu | |||||
| Zaburzenia serca | Kołatania, częstoskurcz, zastoinowa niewydolność serca, obrzęk płuc | Niemiarowość, migotanie przedsionków, zatrzymanie serca, zawał mięśnia sercowego, dławica piersiowa, wysięk osierdziowy | Zapalenie osierdzia, tamponada serca | |||
| Zaburzenia naczyniowe | Zaczerwienienie twarzy, krwotok | Nadciśnienie, krwiak, krwiak podtwardówkowy, zimne palce nóg i rąk, niedociśnienie, zespół Raynauda | Zakrzepica, zator | |||
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Duszności, krwawienie z nosa, kaszel | Wysięk opłucnowy, ból gardła i krtani, zapalenie gardła | Ból związany z zapaleniem opłucnej, zwłóknienie płuc, nadciśnienie płucne, krwotok płucny | Ostra niewydolność oddechowa, choroba śródmiąższowa płuc | ||
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności, biegunka, wymioty, niestrawność, ból brzucha | Wzdęcia, rozdęcie brzucha, refluks żołądkowo-przełykowy, zaparcie, suchość jamy ustnej, zapalenie żołądka | Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, krwotok z przewodu pokarmowego, odbijanie się, smołowate stolce, zapalenie przełyku, wodobrzusze, wrzód żołądka, krwawe wymioty, zapalenie warg, dysfagia, zapalenie trzustki, zapalenie okrężnicy, niedrożność jelita, stan zapalny jelita grubego | Niedrożność jelit, perforacja przewodu pokarmowego, zapalenie uchyłka, poszerzenie naczyń okolicy przedodźwiernikowej żołądka (żołądek arbuzowaty) | ||
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Hiperbilirubinemia, zapalenie wątroby, żółtaczka | Niewydolność wątroby, martwica wątroby | |||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Obrzęk okołooczodołowy, zapalenie skóry/wypryski/wysypka | Świąd, obrzęk twarzy, sucha skóra, rumień, łysienie, poty nocne, reakcje nadwrażliwości na światło | Wysypka krostkowa, siniaki, nasilone pocenie, pokrzywka, wylew krwawy podskórny, wzmożona tendencja do siniaków, skąpe owłosienie, odbarwienie skóry, złuszczające zapalenie skóry, łamliwość paznokci, zapalenie mieszków włosowych, wybroczyny, łuszczyca, plamica, wysypki pęcherzowe, zapalenie tkanki tłuszczowej (rumień guzowaty) | Ostra dermatoza z gorączką i neutrofilią (zespół Sweeta), przebarwienia paznokci, obrzęk naczynioruchowy, wysypka pęcherzykowa, rumień wielopostaciowy, leukoklastyczne zapalenie naczyń, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), pęcherzyca | Zespół ręka-stopa, rogowacenie liszajowate, liszaj płaski, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS), pseudoporfiria | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Skurcze mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe, bóle mięśni, bóle stawów i kości | Obrzęk stawów | Sztywność stawów i mięśni, martwica kości | Osłabienie mięśni, zapalenie stawów, rabdomioliza/miopatia | Opóźnienie wzrostu u dzieci | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Ból nerki, krwiomocz, ostra niewydolność nerek, częste oddawanie moczu | Przewlekła niewydolność nerek | ||||
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Ginekomastia, zaburzenia erekcji, krwotok miesiączkowy, nieregularne miesiączkowanie, zaburzenia seksualne, ból brodawek sutkowych, powiększenie piersi, obrzęk moszny | Krwotoczne ciałko żółte, krwotoczna torbiel jajnika | ||||
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Zatrzymanie płynów i obrzęk, uczucie zmęczenia | Osłabienie, gorączka, obrzęk tkanki podskórnej, dreszcze, zesztywnienie mięśni | Ból klatki piersiowej, złe samopoczucie | |||
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie masy ciała | Zmniejszenie masy ciała | Zwiększenie stężenia kreatyniny, fosfokinazy kreatynowej, dehydrogenazy mleczanowej, fosfatazy alkalicznej we krwi | Zwiększenie aktywności amylazy we krwi |


















