Iloprost – przeciwwskazania

Czym jest iloprost i kiedy jego stosowanie może być przeciwwskazane?

Iloprost należy do grupy leków przeciwzakrzepowych, działających poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych oraz hamowanie agregacji płytek krwi¹. Jest syntetycznym analogiem prostacykliny i stosuje się go przede wszystkim u dorosłych pacjentów z pierwotnym nadciśnieniem płucnym, by poprawić wydolność wysiłkową i zmniejszyć objawy choroby². Jak każdy lek, iloprost nie może być jednak stosowany u wszystkich – w niektórych przypadkach jego podanie może być niebezpieczne lub nawet zagrażać życiu. Przeciwwskazania do stosowania tej substancji dzielą się na bezwzględne (gdy nie wolno jej stosować w żadnym przypadku) oraz względne (gdy leczenie może być rozważane tylko wyjątkowo, pod ścisłą kontrolą lekarza). Warto także pamiętać o sytuacjach, które wymagają zachowania szczególnej ostrożności podczas terapii iloprostem³⁴.

Przeciwwskazania bezwzględne

• Nadwrażliwość na iloprost lub jakąkolwiek substancję pomocniczą – podanie leku osobom uczulonym może wywołać groźną reakcję alergiczną, nawet zagrażającą życiu³.
• Stany zwiększonego ryzyka krwotoku (np. aktywne wrzody trawienne, świeże urazy, krwotok wewnątrzczaszkowy) – ze względu na działanie przeciwzakrzepowe iloprost może nasilać krwawienie, prowadząc do poważnych powikłań³.
• Ciężka choroba niedokrwienna serca lub niestabilna dławica piersiowa – rozszerzenie naczyń może pogorszyć stan serca i wywołać groźne objawy³.
• Świeży zawał serca (przebyty w ciągu ostatnich 6 miesięcy) – serce po zawale jest szczególnie wrażliwe na zmiany ciśnienia i działania leków rozszerzających naczynia³.
• Niewyrównana niewydolność serca (jeśli nie jest pod ścisłą kontrolą lekarza) – iloprost może pogorszyć stan chorego, prowadząc do poważnych zaburzeń pracy serca³.
• Ciężkie zaburzenia rytmu serca – lek może nasilać arytmie, co grozi poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi³.
• Przebyte w ostatnich 3 miesiącach zaburzenia naczyniowo-mózgowe (np. udar, przemijające niedokrwienie mózgu) – istnieje ryzyko pogorszenia stanu neurologicznego i ponownego incydentu³.
• Nadciśnienie płucne spowodowane chorobą zarostową żył – podanie iloprostu może znacznie pogorszyć stan układu sercowo-naczyniowego, prowadząc do obrzęku płuc i innych powikłań³.
• Wrodzone lub nabyte wady zastawkowe serca z istotnymi zaburzeniami czynności mięśnia sercowego, które nie są związane z nadciśnieniem płucnym – lek może nasilić objawy i pogorszyć pracę serca³.

Przeciwwskazania względne

W niektórych przypadkach iloprost może być stosowany wyłącznie po dokładnej ocenie ryzyka i pod ścisłym nadzorem lekarza. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy istnieje zwiększone ryzyko powikłań, lecz potencjalne korzyści z leczenia przewyższają ryzyko.

• Niestabilne nadciśnienie płucne z zaawansowaną prawokomorową niewydolnością serca – w tej grupie pacjentów nie zaleca się stosowania iloprostu, a w razie pogorszenia stanu należy rozważyć zmianę leczenia⁴.
• Pacjenci z niskim ciśnieniem tętniczym krwi (szczególnie skurczowe ciśnienie poniżej 85 mmHg) lub z niedociśnieniem ortostatycznym – istnieje ryzyko dalszego obniżenia ciśnienia, co może prowadzić do omdleń i niedokrwienia narządów⁴.
• Jednoczesne stosowanie leków obniżających ciśnienie krwi – może zwiększyć ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia i omdleń⁵.

Zachowaj szczególną ostrożność – sytuacje wymagające kontroli i dostosowania dawki

Niektóre stany nie są przeciwwskazaniem do stosowania iloprostu, ale wymagają szczególnej ostrożności, ścisłego monitorowania oraz, w razie potrzeby, dostosowania dawki:

• Choroby układu oddechowego (np. przewlekła obturacyjna choroba płuc, ciężka astma, ostre zakażenia płuc) – inhalacja iloprostu może prowadzić do skurczów oskrzeli, dlatego pacjenci z tymi schorzeniami powinni być uważnie obserwowani podczas leczenia⁶.
• Pacjenci z chorobą zarostową żył płucnych – w przypadku pojawienia się objawów obrzęku płuc należy natychmiast przerwać leczenie iloprostem⁶.
• Zaburzenia czynności nerek lub wątroby – u osób z niewydolnością nerek (wymagających dializ) lub z zaburzeniami czynności wątroby wydalanie iloprostu jest spowolnione, dlatego zaleca się szczególnie ostrożne dostosowywanie dawki oraz wydłużenie przerw między inhalacjami do 3–4 godzin⁷.
• Noworodki, niemowlęta i kobiety w ciąży – nie powinny być narażone na działanie rozproszonego w powietrzu iloprostu podczas nebulizacji, ponieważ nie określono bezpieczeństwa takiej ekspozycji⁸.
• Omdlenia i nadmierny wysiłek fizyczny – osoby, u których występują omdlenia związane z nadciśnieniem płucnym, powinny unikać dużego wysiłku. Przed planowanym wysiłkiem korzystna może być inhalacja iloprostu⁵.
• Ekspozycja na skórę i oczy, spożycie doustne – należy unikać kontaktu roztworu iloprostu ze skórą i oczami oraz nie spożywać go doustnie. Inhalacje powinny być wykonywane tylko przez ustnik, a nie przez maskę na twarz⁸.
• Stosowanie urządzenia do nebulizacji – zmiana urządzenia do nebulizacji może wymagać dostosowania dawki i powinna odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza⁹.

Podsumowanie: Iloprost – lek skuteczny, ale nie dla każdego

Iloprost jest ważnym lekiem dla pacjentów z nadciśnieniem płucnym, jednak jego stosowanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności i znajomości przeciwwskazań. U osób z chorobami serca, świeżymi udarami, krwotokami lub innymi wymienionymi schorzeniami, terapia tym lekiem może być niebezpieczna. W niektórych przypadkach konieczna jest ścisła kontrola i dostosowanie dawki, zwłaszcza gdy pacjent cierpi na inne przewlekłe choroby lub przyjmuje dodatkowe leki. Przed rozpoczęciem terapii zawsze należy dokładnie omówić z lekarzem wszystkie istniejące schorzenia oraz przyjmowane leki, by zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność leczenia³⁴⁶⁷⁸.