REKLAMA

Hydroksyetyloskrobia, dekstran i albumina ludzka to koloidy stosowane w leczeniu utraty objętości krwi, ale różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem i grupami pacjentów.

Koloidy w leczeniu hipowolemii – jakie substancje porównujemy?

W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne: hydroksyetyloskrobię, dekstran oraz albuminę ludzką. Wszystkie należą do grupy koloidów, czyli płynów podawanych dożylnie w celu uzupełnienia objętości krwi krążącej, szczególnie w sytuacjach nagłej utraty krwi lub wstrząsu. Ich zadaniem jest szybkie przywrócenie prawidłowego krążenia i ciśnienia krwi123.

  • Hydroksyetyloskrobia to syntetyczny koloid, którego głównym zadaniem jest zastępowanie objętości osocza po utracie krwi1.
  • Dekstran to polimer glukozy, również syntetyczny, stosowany w podobnych sytuacjach oraz dodatkowo w zapobieganiu zakrzepom2.
  • Albumina ludzka to naturalny składnik osocza krwi, który odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu objętości krwi i ciśnienia onkotycznego4.

Wszystkie te substancje są stosowane dożylnie, mają zbliżony cel terapeutyczny i należą do tej samej grupy farmakologicznej – substytutów osocza oraz frakcji białek osocza564.

Wskazania do stosowania – kiedy sięgamy po koloidy?

Hydroksyetyloskrobia, dekstran i albumina ludzka są używane głównie w leczeniu hipowolemii, czyli stanu, w którym dochodzi do nagłego spadku objętości krwi w organizmie, najczęściej w wyniku urazu, krwotoku lub zabiegu chirurgicznego123. Jednak istnieją istotne różnice w szczegółowych wskazaniach oraz możliwościach ich zastosowania:

  • Hydroksyetyloskrobia jest stosowana wyłącznie w leczeniu hipowolemii po utracie krwi, gdy leczenie krystaloidami nie wystarcza. Nie zaleca się jej stosowania u dzieci17.
  • Dekstran może być stosowany nie tylko w hipowolemii, ale również w zapobieganiu zakrzepom, poprawie mikrokrążenia oraz podczas zabiegów chirurgicznych z użyciem krążenia pozaustrojowego2.
  • Albumina ludzka jest wykorzystywana do uzupełniania i utrzymywania objętości krwi krążącej w różnych stanach, kiedy wskazane jest zastosowanie płynu koloidowego. Decyzja o jej wyborze zależy od sytuacji klinicznej i obowiązujących zaleceń3.

Różnice występują również w zakresie stosowania u dzieci i młodzieży. Hydroksyetyloskrobia i dekstran nie są zalecane dla dzieci, natomiast w przypadku albuminy ludzkiej brak jest jednoznacznych danych z badań klinicznych, choć jest ona naturalnym składnikiem krwi789.

Ważne: Hydroksyetyloskrobia nie powinna być stosowana u dzieci i młodzieży oraz u pacjentów w stanie krytycznym. Dekstran i albumina ludzka również mają ograniczenia dotyczące stosowania w określonych grupach pacjentów, dlatego wybór odpowiedniego preparatu zawsze powinien uwzględniać indywidualne potrzeby oraz przeciwwskazania.

  • Hydroksyetyloskrobia: niezalecana dla dzieci7.
  • Dekstran: niezalecany dla dzieci, szczególnie w przypadku niewydolności nerek8.
  • Albumina ludzka: brak badań u dzieci, ale jest naturalnym składnikiem osocza9.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje działają poprzez zwiększanie objętości krwi krążącej i poprawę krążenia, jednak różnią się szczegółami działania oraz sposobem eliminacji z organizmu:

  • Hydroksyetyloskrobia działa poprzez zwiększanie objętości osocza, efekt ten utrzymuje się przez kilka godzin. Jest wydalana głównie przez nerki, a jej farmakokinetyka zależy od wielkości cząsteczek i stopnia podstawienia510.
  • Dekstran również zwiększa objętość osocza, poprawia reologię krwi i zapobiega agregacji krwinek. Wydalany jest głównie przez nerki, a niewydalony dekstran ulega rozkładowi w wątrobie611.
  • Albumina ludzka stabilizuje objętość krwi i odpowiada za utrzymanie ciśnienia onkotycznego. Jest metabolizowana w organizmie, a jej okres półtrwania wynosi ok. 19 dni412.

Pod względem działania farmakologicznego, hydroksyetyloskrobia i dekstran są związkami syntetycznymi, natomiast albumina ludzka to naturalny składnik osocza. Albumina ludzka pełni dodatkowo funkcje transportowe dla hormonów, enzymów i leków4.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Każda z tych substancji ma zarówno wspólne, jak i specyficzne przeciwwskazania do stosowania. Należy na nie zwracać szczególną uwagę, by uniknąć powikłań:

  • Hydroksyetyloskrobia nie powinna być stosowana u osób z zaburzeniami czynności nerek, ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia, niewydolnością wątroby, obrzękiem płuc, przewodnieniem, ciężką niewydolnością serca, po przeszczepie narządów oraz u pacjentów w stanie krytycznym13.
  • Dekstran jest przeciwwskazany w przypadku ciężkiej niewydolności krążenia, zaburzeń krzepnięcia, udaru krwotocznego, ciężkiego nadciśnienia, ciężkiej niewydolności nerek, a także u osób z nadwrażliwością na dekstran14.
  • Albumina ludzka nie powinna być podawana osobom z nadwrażliwością na albuminę lub z objawami przeciążenia układu krążenia, np. w niewyrównanej niewydolności serca czy obrzęku płuc15.

Wszystkie te leki mogą wywołać reakcje alergiczne, w tym poważne reakcje anafilaktyczne, dlatego podczas podawania wymagają ścisłego monitorowania stanu pacjenta161718.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią, kierowców oraz osób z chorobami nerek i wątroby, można zauważyć następujące różnice:

  • Dzieci: Hydroksyetyloskrobia i dekstran nie są zalecane dla dzieci. W przypadku albuminy ludzkiej brak jest jednoznacznych danych klinicznych, choć jej stosowanie nie jest wykluczone789.
  • Kobiety w ciąży: Hydroksyetyloskrobia powinna być stosowana tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko, ze względu na brak wystarczających danych klinicznych19. Dekstran może być stosowany w ciąży tylko w razie konieczności20. Albumina ludzka, zgodnie z doświadczeniem klinicznym, nie wykazuje szkodliwego działania na przebieg ciąży i płód21.
  • Karmienie piersią: Brak jest jednoznacznych danych dotyczących przenikania tych substancji do mleka, dlatego decyzję o ich stosowaniu podejmuje się indywidualnie192021.
  • Kierowcy: Żadna z tych substancji nie wpływa negatywnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługę maszyn222324.
  • Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby: Hydroksyetyloskrobia i dekstran są przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością nerek, a albumina ludzka powinna być stosowana ostrożnie w przypadku niewydolności serca, obrzęku płuc czy bezmoczu131418.

Tabela porównawcza – wskazania i bezpieczeństwo stosowania

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Hydroksyetyloskrobia Leczenie hipowolemii po utracie krwi, gdy krystaloidy są niewystarczające Nie zaleca się Możliwe tylko, jeśli korzyść przeważa nad ryzykiem Brak przeciwwskazań
Dekstran Wstrząs hipowolemiczny, zapobieganie zakrzepom, poprawa mikrokrążenia Nie zaleca się Można stosować, gdy korzyść przeważa nad ryzykiem Brak przeciwwskazań
Albumina ludzka Uzupełnianie i utrzymanie objętości krwi krążącej Brak jednoznacznych danych, naturalny składnik osocza Doświadczenie kliniczne nie wskazuje na szkodliwość Brak przeciwwskazań

Hydroksyetyloskrobia, dekstran i albumina ludzka – wybór zależny od sytuacji klinicznej

Hydroksyetyloskrobia, dekstran i albumina ludzka to koloidy, które mają wspólny cel terapeutyczny – szybkie przywrócenie objętości krwi i ciśnienia u pacjentów z hipowolemią. Różnią się jednak pod względem mechanizmu działania, bezpieczeństwa, wskazań i możliwości stosowania w różnych grupach pacjentów. Decyzja o wyborze odpowiedniej substancji powinna być oparta na szczegółowej analizie stanu pacjenta, istniejących przeciwwskazań oraz aktualnych wytycznych klinicznych. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci, kobiet w ciąży, osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz w przypadku podejrzenia reakcji alergicznych123789131415.

Uwaga: Wybór koloidu do leczenia hipowolemii zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjenta, obecność chorób towarzyszących czy sytuacja kliniczna. Albumina ludzka, jako naturalny składnik osocza, ma najwięcej danych dotyczących bezpieczeństwa, także w ciąży, jednak jej stosowanie jest kosztowne. Hydroksyetyloskrobia i dekstran to tańsze, syntetyczne alternatywy, ale z większą liczbą przeciwwskazań, szczególnie u pacjentów z chorobami nerek czy zaburzeniami krzepnięcia. Niezależnie od wybranej substancji, leczenie zawsze wymaga monitorowania stanu pacjenta i zachowania ostrożności.

Pytania i odpowiedzi

Czy hydroksyetyloskrobia, dekstran i albumina ludzka są stosowane w tych samych wskazaniach?

Wszystkie są stosowane w leczeniu hipowolemii, ale dekstran i albumina mają także inne wskazania, jak zapobieganie zakrzepom czy leczenie zaburzeń mikrokrążenia.12

Która z tych substancji jest najbezpieczniejsza dla kobiet w ciąży?

Albumina ludzka uznawana jest za najbezpieczniejszą w ciąży na podstawie doświadczenia klinicznego.3

Czy można stosować hydroksyetyloskrobię u dzieci?

Nie zaleca się stosowania hydroksyetyloskrobi u dzieci i młodzieży.4

Jakie są główne przeciwwskazania do stosowania dekstranu?

Dekstran jest przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności krążenia, zaburzeniach krzepnięcia, udarze krwotocznym, ciężkiej niewydolności nerek i nadwrażliwości.5

Czy te leki wpływają na prowadzenie pojazdów?

Nie, żadna z tych substancji nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów.67

REKLAMA