Ogólne zasady dawkowania glipizydu
Glipizyd jest dostępny w postaci tabletek zwykłych oraz tabletek o przedłużonym uwalnianiu, które przyjmuje się doustnie123. Dawka leku ustalana jest indywidualnie, na podstawie poziomu glukozy we krwi. Zalecana dawka początkowa dla dorosłych to zazwyczaj 5 mg na dobę, przyjmowana 30 minut przed śniadaniem (w przypadku tabletek zwykłych) lub podczas śniadania (przy tabletkach o przedłużonym uwalnianiu)456.
- Tabletek o przedłużonym uwalnianiu nie wolno dzielić, rozgryzać ani kruszyć – należy je połykać w całości, popijając wodą46.
- W przypadku zwykłych tabletek możliwe jest podzielenie tabletki na pół, aby uzyskać dawkę 2,5 mg, co jest szczególnie przydatne u osób starszych lub zagrożonych hipoglikemią5.
Dawkę można zwiększać co kilka dni, najczęściej o 2,5–5 mg, obserwując poziom cukru we krwi. Zazwyczaj dawka podtrzymująca mieści się w zakresie 2,5–20 mg na dobę. Jeśli konieczne jest podanie więcej niż 15 mg glipizydu na dobę, zaleca się podzielenie dawki na dwie części i przyjmowanie ich przed posiłkami7.
Częstotliwość i czas trwania leczenia
Glipizyd stosuje się zazwyczaj raz na dobę, choć w przypadku większych dawek można rozważyć podział na dwa przyjęcia – przed śniadaniem i przed obiadem7. Czas trwania terapii zależy od skuteczności leczenia i reakcji organizmu – u niektórych pacjentów krótkotrwałe stosowanie może wystarczyć, jednak najczęściej lek jest przyjmowany przewlekle5.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania glipizydu u dzieci i młodzieży nie zostały ustalone. Nie zaleca się stosowania tego leku w tej grupie wiekowej11712.
Pacjenci w podeszłym wieku
Osoby starsze są bardziej narażone na działanie hipoglikemizujące glipizydu, dlatego leczenie należy rozpoczynać od mniejszych dawek, np. 2,5 mg na dobę, a dalsze zwiększanie dawki powinno być bardzo ostrożne. U pacjentów starszych czas uzyskania stabilnego poziomu leku we krwi może być wydłużony456.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby glipizyd należy stosować ostrożnie, rozpoczynając leczenie od niższych dawek i ściśle kontrolując poziom glukozy. U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek stosowanie glipizydu jest przeciwwskazane131415.
- U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami funkcji nerek/wątroby – zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki496.
- W przypadku ciężkiej niewydolności nerek lub wątroby – lek jest przeciwwskazany1315.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Stosowanie glipizydu jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią131415.
Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazań i sytuacji klinicznej
Glipizyd stosowany jest głównie w leczeniu cukrzycy typu 2, gdy kontrola poziomu cukru nie jest możliwa wyłącznie za pomocą diety i wysiłku fizycznego161718. W zależności od wcześniejszego leczenia (np. insulina lub inne leki doustne) schemat przejścia na glipizyd powinien być dopasowany indywidualnie. W przypadku dodawania glipizydu do innego leku, zaleca się rozpoczęcie od najmniejszej możliwej dawki i stopniowe zwiększanie jej w zależności od reakcji pacjenta192021.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Maksymalna zalecana dawka glipizydu na dobę to 20 mg, zarówno dla tabletek zwykłych, jak i o przedłużonym uwalnianiu11712. Przekroczenie tej dawki nie zwiększa skuteczności leku, a może prowadzić do groźnej hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu cukru we krwi). Objawy przedawkowania to przede wszystkim hipoglikemia, która może być groźna dla zdrowia i życia. W przypadku wystąpienia objawów hipoglikemii konieczne jest szybkie podanie glukozy i ścisła obserwacja pacjenta222324.
- Nie wolno przekraczać maksymalnej dawki dobowej glipizydu – ryzyko groźnej hipoglikemii jest wtedy bardzo wysokie11712.
- W razie wystąpienia objawów hipoglikemii (np. osłabienie, pocenie się, drżenie rąk, senność) należy natychmiast spożyć coś słodkiego i skontaktować się z lekarzem252627.
- Nie zaleca się stosowania glipizydu u dzieci oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią131415.
- U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby lek jest przeciwwskazany1315.
Glipizyd – dawkowanie w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | Dawka początkowa 5 mg na dobę, podawana przed śniadaniem (tabletki zwykłe) lub podczas śniadania (tabletki o przedłużonym uwalnianiu). Możliwe zwiększanie dawki co kilka dni. Maksymalna dawka dobowa: 20 mg456. |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się stosowania; brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności11712. |
| Osoby starsze | Leczenie należy rozpocząć od mniejszych dawek (np. 2,5 mg na dobę), a zwiększanie dawki przeprowadzać ostrożnie456. |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Stosować ostrożnie, zaczynając od niższych dawek i kontrolując poziom cukru; w ciężkiej niewydolności – przeciwwskazany1315. |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Stosować ostrożnie, zaczynając od niższych dawek i kontrolując poziom cukru; w ciężkiej niewydolności – przeciwwskazany1315. |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane stosowanie131415. |
Glipizyd – indywidualizacja terapii to podstawa bezpieczeństwa
Prawidłowe dawkowanie glipizydu wymaga indywidualnego podejścia, regularnej kontroli poziomu cukru oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarskich. Zarówno zbyt duża dawka, jak i niewłaściwe stosowanie leku mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym groźnej hipoglikemii. Lek nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią, a także osób z ciężkimi zaburzeniami pracy nerek lub wątroby. Dzięki właściwemu dostosowaniu dawki i monitorowaniu stanu zdrowia, glipizyd może skutecznie wspomagać kontrolę poziomu cukru u osób z cukrzycą typu 2456.


















