Ogólne zasady dawkowania glipizydu

Glipizyd jest dostępny w postaci tabletek zwykłych oraz tabletek o przedłużonym uwalnianiu, które przyjmuje się doustnie123. Dawka leku ustalana jest indywidualnie, na podstawie poziomu glukozy we krwi. Zalecana dawka początkowa dla dorosłych to zazwyczaj 5 mg na dobę, przyjmowana 30 minut przed śniadaniem (w przypadku tabletek zwykłych) lub podczas śniadania (przy tabletkach o przedłużonym uwalnianiu)456.

  • Tabletek o przedłużonym uwalnianiu nie wolno dzielić, rozgryzać ani kruszyć – należy je połykać w całości, popijając wodą46.
  • W przypadku zwykłych tabletek możliwe jest podzielenie tabletki na pół, aby uzyskać dawkę 2,5 mg, co jest szczególnie przydatne u osób starszych lub zagrożonych hipoglikemią5.

Dawkę można zwiększać co kilka dni, najczęściej o 2,5–5 mg, obserwując poziom cukru we krwi. Zazwyczaj dawka podtrzymująca mieści się w zakresie 2,5–20 mg na dobę. Jeśli konieczne jest podanie więcej niż 15 mg glipizydu na dobę, zaleca się podzielenie dawki na dwie części i przyjmowanie ich przed posiłkami7.

Częstotliwość i czas trwania leczenia

Glipizyd stosuje się zazwyczaj raz na dobę, choć w przypadku większych dawek można rozważyć podział na dwa przyjęcia – przed śniadaniem i przed obiadem7. Czas trwania terapii zależy od skuteczności leczenia i reakcji organizmu – u niektórych pacjentów krótkotrwałe stosowanie może wystarczyć, jednak najczęściej lek jest przyjmowany przewlekle5.

Ważne: Glipizyd może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Jeżeli dotychczasowe leczenie innym lekiem nie przynosi efektów lub konieczna jest zmiana terapii z insuliny na glipizyd, dawki ustala się indywidualnie, często rozpoczynając od 5 mg na dobę. Przy zmianie z insuliny, szczególnie gdy jej dawka przekracza 20 jednostek na dobę, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki insuliny i ścisłą kontrolę poziomu cukru we krwi, a czasem nawet hospitalizację8910.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania glipizydu u dzieci i młodzieży nie zostały ustalone. Nie zaleca się stosowania tego leku w tej grupie wiekowej11712.

Pacjenci w podeszłym wieku

Osoby starsze są bardziej narażone na działanie hipoglikemizujące glipizydu, dlatego leczenie należy rozpoczynać od mniejszych dawek, np. 2,5 mg na dobę, a dalsze zwiększanie dawki powinno być bardzo ostrożne. U pacjentów starszych czas uzyskania stabilnego poziomu leku we krwi może być wydłużony456.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby glipizyd należy stosować ostrożnie, rozpoczynając leczenie od niższych dawek i ściśle kontrolując poziom glukozy. U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek stosowanie glipizydu jest przeciwwskazane131415.

  • U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami funkcji nerek/wątroby – zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki496.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności nerek lub wątroby – lek jest przeciwwskazany1315.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Stosowanie glipizydu jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią131415.

Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazań i sytuacji klinicznej

Glipizyd stosowany jest głównie w leczeniu cukrzycy typu 2, gdy kontrola poziomu cukru nie jest możliwa wyłącznie za pomocą diety i wysiłku fizycznego161718. W zależności od wcześniejszego leczenia (np. insulina lub inne leki doustne) schemat przejścia na glipizyd powinien być dopasowany indywidualnie. W przypadku dodawania glipizydu do innego leku, zaleca się rozpoczęcie od najmniejszej możliwej dawki i stopniowe zwiększanie jej w zależności od reakcji pacjenta192021.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Maksymalna zalecana dawka glipizydu na dobę to 20 mg, zarówno dla tabletek zwykłych, jak i o przedłużonym uwalnianiu11712. Przekroczenie tej dawki nie zwiększa skuteczności leku, a może prowadzić do groźnej hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu cukru we krwi). Objawy przedawkowania to przede wszystkim hipoglikemia, która może być groźna dla zdrowia i życia. W przypadku wystąpienia objawów hipoglikemii konieczne jest szybkie podanie glukozy i ścisła obserwacja pacjenta222324.

Ważne:

  • Nie wolno przekraczać maksymalnej dawki dobowej glipizydu – ryzyko groźnej hipoglikemii jest wtedy bardzo wysokie11712.
  • W razie wystąpienia objawów hipoglikemii (np. osłabienie, pocenie się, drżenie rąk, senność) należy natychmiast spożyć coś słodkiego i skontaktować się z lekarzem252627.
  • Nie zaleca się stosowania glipizydu u dzieci oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią131415.
  • U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby lek jest przeciwwskazany1315.

Glipizyd – dawkowanie w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Dawka początkowa 5 mg na dobę, podawana przed śniadaniem (tabletki zwykłe) lub podczas śniadania (tabletki o przedłużonym uwalnianiu). Możliwe zwiększanie dawki co kilka dni. Maksymalna dawka dobowa: 20 mg456.
Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania; brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności11712.
Osoby starsze Leczenie należy rozpocząć od mniejszych dawek (np. 2,5 mg na dobę), a zwiększanie dawki przeprowadzać ostrożnie456.
Pacjenci z niewydolnością nerek Stosować ostrożnie, zaczynając od niższych dawek i kontrolując poziom cukru; w ciężkiej niewydolności – przeciwwskazany1315.
Pacjenci z niewydolnością wątroby Stosować ostrożnie, zaczynając od niższych dawek i kontrolując poziom cukru; w ciężkiej niewydolności – przeciwwskazany1315.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane stosowanie131415.

Glipizyd – indywidualizacja terapii to podstawa bezpieczeństwa

Prawidłowe dawkowanie glipizydu wymaga indywidualnego podejścia, regularnej kontroli poziomu cukru oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarskich. Zarówno zbyt duża dawka, jak i niewłaściwe stosowanie leku mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym groźnej hipoglikemii. Lek nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią, a także osób z ciężkimi zaburzeniami pracy nerek lub wątroby. Dzięki właściwemu dostosowaniu dawki i monitorowaniu stanu zdrowia, glipizyd może skutecznie wspomagać kontrolę poziomu cukru u osób z cukrzycą typu 2456.

Pytania i odpowiedzi

Jak przyjmować glipizyd – przed czy po posiłku?

Glipizyd w postaci zwykłej tabletki należy przyjmować 30 minut przed śniadaniem, natomiast tabletki o przedłużonym uwalnianiu – podczas śniadania.123

Jaka jest maksymalna dawka dobowa glipizydu?

Maksymalna dawka dobowa glipizydu wynosi 20 mg, niezależnie od postaci leku.123

Czy glipizyd można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania glipizydu u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.123

Co zrobić w przypadku przedawkowania glipizydu?

W razie przedawkowania może wystąpić hipoglikemia. Należy natychmiast spożyć glukozę i skontaktować się z lekarzem. W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja.123