Gefitynib – działania niepożądane: co warto wiedzieć?
Gefitynib jest substancją czynną stosowaną głównie w leczeniu niektórych typów nowotworów płuc. Jak każdy lek, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić1234567. Najczęstsze działania niepożądane gefitynibu dotyczą przewodu pokarmowego (np. biegunka) oraz skóry (np. wysypka, suchość, świąd), a ich nasilenie jest zwykle łagodne lub umiarkowane. Działania niepożądane najczęściej pojawiają się w pierwszym miesiącu leczenia i są odwracalne1234567. Warto pamiętać, że ryzyko wystąpienia i rodzaj objawów mogą się różnić w zależności od indywidualnych predyspozycji, dawki oraz czasu stosowania leku, a także innych przyjmowanych leków i ogólnego stanu zdrowia pacjenta123.
Przed rozpoczęciem leczenia zawsze należy rozważyć korzyści i możliwe ryzyko związane z terapią gefitynibem. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów warto zgłosić je lekarzowi, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo terapii26.
Działania niepożądane gefitynibu według częstości występowania
Działania niepożądane gefitynibu podzielono na grupy w zależności od tego, jak często występują. Poniżej przedstawiono je w formie list z opisem najważniejszych objawów i krótkimi wskazówkami postępowania.
Bardzo często (u więcej niż 1 na 10 osób)
- Biegunka – zazwyczaj łagodna lub umiarkowana, może prowadzić do odwodnienia, zwłaszcza jeśli występuje dłużej lub jest nasilona128491011.
- Objawy skórne – wysypka, trądzik, suchość skóry, świąd, czasem pęknięcia skóry lub wysypka krostkowa; najczęściej mają łagodny lub umiarkowany charakter128491011.
- Brak łaknienia (anoreksja) – zwykle łagodny do umiarkowanego, może prowadzić do osłabienia organizmu128491011.
- Osłabienie (astenia) – najczęściej łagodne, może jednak wpływać na codzienne funkcjonowanie8491011.
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej) – zwykle łagodne i umiarkowane, wykrywane głównie w badaniach laboratoryjnych1213141511.
Często (u 1 na 10 do 1 na 100 osób)
- Zapalenie spojówek, powiek lub suchość oka – zwykle łagodne, objawiają się zaczerwienieniem, pieczeniem lub uczuciem piasku pod powiekami161781891911.
- Krwawienia – mogą pojawić się krwawienia z nosa lub obecność krwi w moczu (krwiomocz)161781891911.
- Śródmiąższowa choroba płuc – rzadziej występująca, ale potencjalnie poważna, może objawiać się dusznością, kaszlem, gorączką i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej1234567.
- Odwodnienie – może być skutkiem biegunki, wymiotów, nudności lub braku apetytu16171213141911.
- Suchość w jamie ustnej, łagodne zapalenie jamy ustnej16171213141911.
- Zwiększenie aktywności innych enzymów wątrobowych (aminotransferaza asparaginianowa) oraz stężenia bilirubiny – najczęściej nie dają objawów, wykrywane w badaniach krwi1213141511.
- Zmiany w obrębie paznokci, łysienie16201213141511.
- Reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy lub pokrzywka1213141511.
- Bezobjawowe zwiększenie stężenia kreatyniny, białkomocz, zapalenie pęcherza moczowego2122231511.
- Gorączka2122232411.
Niezbyt często (u 1 na 100 do 1 na 1000 osób)
- Nadżerka rogówki, czasem z nieprawidłowym wzrostem rzęs161781891911.
- Zapalenie rogówki161781891911.
- Zapalenie trzustki16171213141511.
- Perforacja przewodu pokarmowego (przedziurawienie jelita) – bardzo rzadkie, ale poważne powikłanie wymagające pilnej interwencji16171213141511.
- Zapalenie wątroby – może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcji wątroby, czasami do niewydolności tego narządu16201213141525.
- Zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej – objawia się pieczeniem, zaczerwienieniem i bolesnością dłoni oraz stóp2122231525.
Rzadko (u 1 na 1000 do 1 na 10 000 osób)
- Zmiany pęcherzowe skóry, w tym martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona i rumień wielopostaciowy – bardzo rzadkie, ale groźne reakcje alergiczne skóry wymagające natychmiastowej pomocy medycznej2122231525.
- Zapalenie naczyń skórnych2122231525.
- Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego2122231525.
Częstość nieznana
- Niektóre działania niepożądane występują bardzo rzadko i nie można dokładnie określić ich częstości na podstawie dostępnych danych26272829301031.
- Większość działań niepożądanych jest łagodna lub umiarkowana i ustępuje po przerwaniu leczenia lub modyfikacji dawki.
- Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to biegunka i objawy skórne.
- Ciężkie działania niepożądane, takie jak śródmiąższowa choroba płuc lub poważne reakcje skórne, są rzadkie, ale wymagają natychmiastowej interwencji.
- Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych wzrasta przy dłuższym stosowaniu oraz u osób starszych lub z chorobami współistniejącymi.
- Działania niepożądane mogą różnić się w zależności od indywidualnych predyspozycji oraz stosowania innych leków.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane związane ze stosowaniem gefitynibu powinno być zgłoszone do odpowiednich instytucji, takich jak Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), bądź bezpośrednio do producenta. Zgłaszanie działań niepożądanych pozwala na stałe monitorowanie bezpieczeństwa leku i szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia323334353637.
Podsumowanie: Gefitynib – bezpieczeństwo stosowania i kontrola objawów niepożądanych
Gefitynib, choć skuteczny w leczeniu niektórych nowotworów, może wywoływać zarówno łagodne, jak i poważne działania niepożądane. Najczęściej pojawiają się dolegliwości skórne oraz ze strony przewodu pokarmowego, które zazwyczaj ustępują po przerwaniu leczenia. Ciężkie powikłania, takie jak śródmiąższowa choroba płuc czy poważne reakcje alergiczne, są rzadkie, lecz wymagają natychmiastowej reakcji. Zgłaszanie działań niepożądanych jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjentów. Odpowiednia obserwacja objawów oraz regularne badania pozwalają szybko zareagować na ewentualne powikłania i skutecznie prowadzić terapię323334353637.
Podsumowanie działań niepożądanych gefitynibu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ pokarmowy | Biegunka, nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej | Odwodnienie, suchość w jamie ustnej | Zapalenie trzustki, perforacja przewodu pokarmowego | – | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | Wysypka, suchość skóry, świąd, wysypka krostkowa, pęknięcia skóry | Zmiany w obrębie paznokci, łysienie, reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka) | Zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej | Zmiany pęcherzowe, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, zapalenie naczyń skórnych | – | – |
| Wątroba i drogi żółciowe | Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej | Zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej, zwiększenie stężenia bilirubiny | Zapalenie wątroby | – | Niewydolność wątroby (bardzo rzadko, w pojedynczych przypadkach) | – |
| Oczy | – | Zapalenie spojówek, powiek, suchość oka | Nadżerka rogówki, zapalenie rogówki | – | – | – |
| Nerki i drogi moczowe | – | Bezobjawowe zwiększenie kreatyniny, białkomocz, zapalenie pęcherza moczowego | – | Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego | – | – |
| Układ oddechowy | – | Śródmiąższowa choroba płuc | – | – | – | – |
| Układ naczyniowy | – | Krwawienia (np. z nosa, krwiomocz) | – | – | – | – |
| Ogólne | Osłabienie | Gorączka | – | – | – | – |


















