Ogólne zasady dawkowania gancyklowiru
Gancyklowir występuje w kilku postaciach: jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji (podawany dożylnie), w postaci doustnej (jako walgancyklowir – prolek gancyklowiru w tabletkach i roztworze doustnym) oraz jako żel do oczu1234
.
Dożylne podawanie gancyklowiru
- Leczenie zakażenia CMV u dorosłych i młodzieży (od 12 lat): dawka początkowa to 5 mg na każdy kilogram masy ciała, podawana w infuzji dożylnej przez 1 godzinę, co 12 godzin przez 14–21 dni56789
- Leczenie podtrzymujące: 5 mg/kg masy ciała w infuzji dożylnej przez 1 godzinę, raz na dobę przez 7 dni w tygodniu lub 6 mg/kg masy ciała raz na dobę przez 5 dni w tygodniu. Czas trwania leczenia ustala się indywidualnie56789
- Zapobieganie zakażeniu CMV: 5 mg/kg masy ciała raz na dobę przez 7 dni w tygodniu lub 6 mg/kg masy ciała raz na dobę przez 5 dni w tygodniu. W przypadku leczenia wyprzedzającego, początkowa dawka wynosi 5 mg/kg masy ciała co 12 godzin przez 7–14 dni1011121314
- Sposób podawania: gancyklowir podaje się wyłącznie w infuzji dożylnej trwającej 1 godzinę; nie należy stosować szybkich wstrzyknięć ani dawek większych niż zalecane151617
Doustne podawanie (walgancyklowir)
- Leczenie zakażenia CMV u dorosłych: zalecana dawka początkowa to 900 mg walgancyklowiru dwa razy na dobę przez 21 dni. Następnie leczenie podtrzymujące – 900 mg raz na dobę1819
- Zapobieganie zakażeniu CMV po przeszczepie: 900 mg raz na dobę, rozpoczęte w ciągu 10 dni po przeszczepieniu, kontynuowane przez 100 dni (lub do 200 dni po przeszczepieniu nerki)2021
- Dzieci po przeszczepie narządu: dawka ustalana indywidualnie według wzoru: 7 × powierzchnia ciała (BSA) × klirens kreatyniny (ClkrS)2021
Żel do oczu
- Leczenie zapalenia rogówki wywołanego przez wirusa opryszczki: 1 kropla żelu do worka spojówkowego chorego oka 5 razy na dobę do momentu wygojenia, następnie 1 kropla 3 razy na dobę przez kolejne 7 dni. Czas leczenia zwykle nie przekracza 21 dni22
- Dzieci i młodzież: nie zaleca się stosowania żelu u dzieci poniżej 18 lat22
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dożylne leczenie CMV: dla dzieci od urodzenia do 12 lat nie można sformułować uniwersalnych zaleceń dotyczących dawkowania. W profilaktyce uniwersalnej (po przeszczepie) dawka ustalana jest indywidualnie według wzoru: 3 × powierzchnia ciała × klirens kreatyniny2627
- Doustne podawanie (walgancyklowir): po przeszczepieniu narządu dawkę wylicza się według wzoru: 7 × powierzchnia ciała × klirens kreatyniny (ClkrS)2021
- Noworodki z wrodzonym zakażeniem CMV: w badaniach klinicznych stosowano dawkę dożylną 6 mg/kg masy ciała co 12 godzin przez 6 tygodni2829
Osoby starsze
- Nie przeprowadzono odrębnych badań, ale z uwagi na możliwe pogorszenie czynności nerek wraz z wiekiem, dawkę należy dostosować do wydolności nerek, regularnie kontrolując stężenie kreatyniny30313233
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Dawkowanie wymaga dostosowania według stopnia wydolności nerek. Najczęściej stosuje się specjalne tabele lub wzory do obliczania dawki na podstawie klirensu kreatyniny3435363738
- Przykładowa modyfikacja dawek dożylnych u dorosłych i młodzieży (≥12 lat):
| Klirens kreatyniny (ml/min) | Dawka początkowa | Dawka podtrzymująca |
|---|---|---|
| >70 | 5 mg/kg co 12 godzin | 5 mg/kg raz na dobę |
| 50–69 | 2,5 mg/kg co 12 godzin | 2,5 mg/kg raz na dobę |
| 25–49 | 2,5 mg/kg raz na dobę | 1,25 mg/kg raz na dobę |
| 10–24 | 1,25 mg/kg raz na dobę | 0,625 mg/kg raz na dobę |
| <10 | 1,25 mg/kg 3x w tygodniu po dializie | 0,625 mg/kg 3x w tygodniu po dializie |
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Brak jest danych pozwalających na sformułowanie zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania; zaleca się ostrożność30314233
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Gancyklowir i walgancyklowir są przeciwwskazane w okresie karmienia piersią434445
- Nie zaleca się stosowania w ciąży, chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii i przez co najmniej 30 dni po zakończeniu leczenia. Mężczyźni powinni stosować antykoncepcję mechaniczną podczas leczenia i przez 90 dni po zakończeniu terapii464748
- Podczas terapii gancyklowirem lub walgancyklowirem bardzo ważna jest regularna kontrola morfologii krwi (zwłaszcza liczby neutrofili i płytek) – szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia, kiedy należy wykonywać badania nawet co 2 dni4925.
- Lek może wywoływać działania niepożądane, takie jak zahamowanie szpiku kostnego, leukopenię, neutropenię czy trombocytopenię.
- Nie należy samodzielnie modyfikować dawek ani zmieniać częstotliwości podawania bez nadzoru lekarza.
- W razie przedawkowania konieczna może być hemodializa, ponieważ lek jest usuwany podczas tego zabiegu505152.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Nie należy przekraczać zalecanych dawek ani zwiększać częstości podawania. Przekroczenie dawek może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych, takich jak zaburzenia pracy szpiku, niewydolność nerek, zaburzenia neurologiczne (np. drgawki) i inne poważne powikłania155354
Podsumowanie dawkowania gancyklowiru w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli i młodzież (≥12 lat), prawidłowa czynność nerek | Leczenie: 5 mg/kg co 12 h przez 14–21 dni; podtrzymująco: 5 mg/kg raz na dobę (7x/tydz.) lub 6 mg/kg raz na dobę (5x/tydz.) |
| Dzieci <12 lat | Brak uniwersalnych zaleceń dla dożylnego podawania w leczeniu; w profilaktyce dawka: 3 × BSA × klirens kreatyniny |
| Dzieci po przeszczepie (doustnie, walgancyklowir) | 7 × BSA × klirens kreatyniny; indywidualnie obliczana dawka |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, ale dostosować dawkę do wydolności nerek |
| Pacjenci z zaburzeniami nerek | Dawkowanie według klirensu kreatyniny; patrz tabela modyfikacji dawek |
| Pacjenci z zaburzeniami wątroby | Brak danych do sformułowania zaleceń, zalecana ostrożność |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Nie zaleca się stosowania w ciąży; przeciwwskazane podczas karmienia piersią |
| Leczenie żelem do oczu | 1 kropla 5x/dobę do wygojenia, potem 1 kropla 3x/dobę przez 7 dni (max. 21 dni); nie zaleca się u dzieci <18 lat |
Gancyklowir – bezpieczne dawkowanie i indywidualne podejście
Dawkowanie gancyklowiru i jego pochodnych (np. walgancyklowiru) wymaga indywidualnego dostosowania do stanu pacjenta, masy ciała, czynności nerek oraz wskazania terapeutycznego. W leczeniu zakażeń CMV oraz w profilaktyce po przeszczepach obowiązują szczegółowe schematy, a każda zmiana wymaga kontroli parametrów krwi i czynności narządów. U dzieci i młodzieży stosuje się specjalne wzory obliczania dawki, a u pacjentów z niewydolnością nerek – redukcję dawek według tabel. Przestrzeganie zaleceń i regularne monitorowanie pozwalają na skuteczne i bezpieczne stosowanie gancyklowiru w różnych grupach pacjentów.


















