Gabapentyna – ogólne zasady bezpieczeństwa w ciąży i podczas karmienia piersią
Okres ciąży i karmienia piersią to wyjątkowy czas, w którym szczególnie ważne jest dbanie o zdrowie zarówno matki, jak i dziecka. Stosowanie jakichkolwiek leków, w tym gabapentyny, powinno być zawsze poprzedzone konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. Leki mogą bowiem przenikać przez łożysko i wpływać na rozwijający się płód, a także przedostawać się do mleka matki i oddziaływać na noworodka123.
Każda decyzja o zastosowaniu gabapentyny w ciąży lub podczas karmienia piersią powinna być dokładnie przemyślana i oparta na rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka zarówno dla matki, jak i dziecka34.
Stosowanie gabapentyny w ciąży
Gabapentyna jest lekiem przeciwpadaczkowym oraz przeciwbólowym, który może być niezbędny w leczeniu niektórych schorzeń u kobiet ciężarnych. Jednak jej stosowanie w ciąży wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwy wpływ na rozwój płodu32.
Możliwe zagrożenia związane ze stosowaniem gabapentyny w ciąży
- Gabapentyna przenika przez łożysko, co oznacza, że może dostać się do organizmu dziecka jeszcze przed narodzinami56.
- Dane ze skandynawskiego badania obserwacyjnego obejmującego ponad 1700 ciąż narażonych na działanie gabapentyny w pierwszym trymestrze nie wykazały zwiększonego ryzyka ciężkich wad wrodzonych ani zaburzeń neurorozwojowych u dzieci, których matki przyjmowały ten lek56.
- Nie stwierdzono również wzrostu ryzyka zaburzeń neurorozwojowych u dzieci narażonych na gabapentynę w okresie prenatalnym56.
- Pojawiły się jednak ograniczone dane sugerujące wyższe ryzyko niskiej masy urodzeniowej i przedwczesnego porodu, ale nie potwierdzono zwiększonego ryzyka poronienia czy bardzo niskiej punktacji w skali Apgar56.
- U noworodków narażonych na działanie gabapentyny w życiu płodowym opisywano noworodkowy zespół odstawienia, zwłaszcza gdy matka stosowała jednocześnie gabapentynę i opioidy. Noworodki te powinny być uważnie obserwowane po porodzie78.
- Nie należy nagle odstawiać leków przeciwpadaczkowych, w tym gabapentyny, podczas ciąży, ponieważ może to prowadzić do groźnych dla matki i dziecka napadów drgawkowych59.
- Jeżeli leczenie gabapentyną jest konieczne, zaleca się stosowanie jednego leku przeciwpadaczkowego (monoterapii), ponieważ łączenie kilku takich leków zwiększa ryzyko wad wrodzonych34.
- Kobiety planujące ciążę lub będące w ciąży powinny skonsultować się ze specjalistą w celu omówienia ryzyka związanego zarówno z chorobą, jak i leczeniem13.
Postacie leku i zalecenia dotyczące stosowania w ciąży
Nie ma istotnych różnic w zaleceniach dotyczących stosowania gabapentyny w ciąży w zależności od postaci leku (np. tabletki, kapsułki) czy drogi podania – najczęściej jest ona stosowana doustnie. Niezależnie od formy, decyzja o podaniu gabapentyny kobiecie ciężarnej powinna być podjęta wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści wyraźnie przeważają nad ryzykiem510.
Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ gabapentyny na rozrodczość, dlatego nie zaleca się jej rutynowego stosowania w ciąży. Jednak w niektórych przypadkach, szczególnie w pierwszym trymestrze, gabapentyna może być podana, jeśli jest to klinicznie uzasadnione118.
Gabapentyna a karmienie piersią
Gabapentyna przenika do mleka kobiecego. Jednak brak jest jednoznacznych danych dotyczących jej wpływu na noworodki i niemowlęta karmione piersią117.
- Podczas stosowania gabapentyny przez matkę karmiącą należy zachować ostrożność, a lek można podać wyłącznie wtedy, gdy korzyści dla matki wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka711.
- Nie stwierdzono, aby gabapentyna miała wpływ na płodność u ludzi – wyniki badań na zwierzętach nie wykazały negatywnego działania w tym zakresie1112.
- Jeżeli kobieta karmiąca piersią musi przyjmować gabapentynę, dziecko powinno być obserwowane pod kątem ewentualnych działań niepożądanych7.
- Każda kobieta w ciąży lub karmiąca piersią powinna poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.
- Gabapentyna może być stosowana w ciąży lub w okresie karmienia piersią tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie ma innych możliwości terapeutycznych, a korzyści przeważają nad zagrożeniami511.
- Noworodki narażone na działanie gabapentyny przed narodzinami mogą wymagać monitorowania ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu odstawienia78.
- Niektóre źródła podkreślają konieczność stosowania monoterapii, jeśli leczenie przeciwpadaczkowe jest niezbędne w okresie ciąży3.
Wpływ gabapentyny na płodność
W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono negatywnego wpływu gabapentyny na płodność. Brak jest natomiast danych o wpływie na płodność u ludzi, które wskazywałyby na szczególne ryzyko w tym zakresie1112.
Tabela – bezpieczeństwo stosowania gabapentyny w ciąży i podczas karmienia piersią
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża (I trymestr) | Tylko jeśli konieczne | Stosować, gdy korzyści wyraźnie przeważają nad ryzykiem. Zaleca się monoterapię113. |
| Ciąża (II i III trymestr) | Tylko jeśli konieczne | Podobnie jak w I trymestrze. Monitorować stan matki i płodu113. |
| Karmienie piersią | Tylko jeśli konieczne | Gabapentyna przenika do mleka. Można stosować, jeśli korzyści przeważają nad ryzykiem. Zaleca się obserwację dziecka117. |
Gabapentyna – ostrożność i decyzja oparta na indywidualnej sytuacji
Gabapentyna, choć nie wykazuje wyraźnie podwyższonego ryzyka poważnych wad wrodzonych czy zaburzeń neurorozwojowych u dzieci, powinna być stosowana u kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią wyłącznie w przypadkach, gdy nie ma bezpieczniejszych alternatyw, a korzyści dla matki przewyższają możliwe zagrożenia dla dziecka. Decyzja o jej zastosowaniu zawsze powinna być podejmowana przez lekarza na podstawie indywidualnej oceny stanu zdrowia kobiety i dziecka3117.


















