Czym jest przedawkowanie fluoksetyny?
Fluoksetyna to substancja czynna należąca do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowana w leczeniu depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych czy bulimii12. Standardowa dawka fluoksetyny, niezależnie od postaci leku (tabletki, kapsułki), najczęściej wynosi 20 mg na dobę, choć w niektórych przypadkach może być zwiększana do 40 lub 60 mg na dobę, zależnie od wskazań i tolerancji pacjenta34. O przedawkowaniu mówimy wtedy, gdy przyjęta ilość fluoksetyny znacznie przekracza zalecaną dawkę dobową, niezależnie od drogi podania56.
Przedawkowanie może być wynikiem jednorazowego przyjęcia zbyt dużej ilości tabletek lub kapsułek, ale również długotrwałego przyjmowania dawek wyższych niż zalecane przez lekarza. Warto pamiętać, że skutki przedawkowania mogą się różnić w zależności od indywidualnych predyspozycji pacjenta, przyjmowanych jednocześnie innych leków oraz ogólnego stanu zdrowia78.
Typowe objawy przedawkowania fluoksetyny
Przypadki przedawkowania samej fluoksetyny są zazwyczaj łagodne, jednak w niektórych sytuacjach mogą pojawić się poważne, a nawet zagrażające życiu objawy910. Objawy mogą dotyczyć różnych układów organizmu i często pojawiają się w ciągu kilku godzin po przyjęciu nadmiernej dawki.
Najczęstsze objawy – podział według układów narządowych
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty115
- Układ nerwowy: drgawki, pobudzenie, niepokój, stan podniecenia, śpiączka612
- Układ sercowo-naczyniowy: bezobjawowe zaburzenia rytmu serca (np. rytm węzłowy, arytmie komorowe), wydłużenie odstępu QTc w EKG, bardzo rzadko – groźne arytmie, jak torsade de pointes czy nawet zatrzymanie akcji serca1314
- Układ oddechowy: zaburzenia oddychania159
Zgony spowodowane przedawkowaniem fluoksetyny należą do rzadkości. Jednak szczególną ostrożność należy zachować, gdy fluoksetyna została zażyta razem z innymi lekami, zwłaszcza trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi – w takich przypadkach ryzyko ciężkich powikłań wzrasta, a okres obserwacji w szpitalu powinien być wydłużony716.
- Objawy przedawkowania fluoksetyny mogą być mylące i przypominać inne schorzenia, dlatego nie należy ich bagatelizować.
- Nawet jeśli początkowo objawy są łagodne, z czasem mogą się nasilić, prowadząc do groźnych dla życia zaburzeń rytmu serca lub utraty przytomności.
- Szczególne ryzyko ciężkiego zatrucia dotyczy osób przyjmujących jednocześnie inne leki działające na układ nerwowy.
- W przypadku podejrzenia przedawkowania zawsze należy niezwłocznie skontaktować się z personelem medycznym.
Postępowanie w przypadku przedawkowania fluoksetyny
Leczenie zatrucia fluoksetyną polega głównie na monitorowaniu funkcji życiowych i stosowaniu leczenia objawowego oraz podtrzymującego1115. Oznacza to, że pacjent powinien znajdować się pod stałą obserwacją, a w razie potrzeby wdraża się leczenie dostosowane do występujących objawów.
- Nie istnieje swoista odtrutka (antidotum) na zatrucie fluoksetyną1312
- Procedury takie jak diureza wymuszona, dializa, hemoperfuzja czy transfuzja wymienna są nieskuteczne w usuwaniu fluoksetyny z organizmu915
- Podanie węgla aktywnego (często w połączeniu z sorbitolem) może być skuteczne, zwłaszcza jeśli zostanie zastosowane szybko po przedawkowaniu115
- Wymioty i płukanie żołądka mają ograniczoną skuteczność i powinny być rozważane indywidualnie817
- W przypadku zatrucia wieloma lekami (np. z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi) konieczna może być dłuższa obserwacja w szpitalu1816
- Najważniejsze jest szybkie rozpoznanie i monitorowanie stanu pacjenta, szczególnie czynności serca oraz układu oddechowego.
- W przypadku ciężkich objawów, takich jak utrata przytomności czy drgawki, niezbędna jest natychmiastowa pomoc medyczna i hospitalizacja.
- Nie należy próbować samodzielnie wywoływać wymiotów bez konsultacji z personelem medycznym.
- Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych.
- W przypadku zażycia fluoksetyny z innymi lekami, szczególnie trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, czas obserwacji w szpitalu powinien być wydłużony.
Tabela: Objawy przedawkowania fluoksetyny, postępowanie i hospitalizacja
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, wymioty, niepokój) | Obserwacja, monitorowanie parametrów życiowych, leczenie objawowe | Nie zawsze konieczna, ale zalecana w przypadku dzieci, osób starszych lub braku poprawy |
| Umiarkowane (drgawki, zaburzenia rytmu serca, pobudzenie, senność) | Obserwacja w szpitalu, monitorowanie EKG, podanie węgla aktywnego, leczenie objawowe | Zalecana hospitalizacja |
| Ciężkie (śpiączka, groźne arytmie, zatrzymanie akcji serca, ciężkie zaburzenia oddychania) | Intensywna opieka medyczna, monitorowanie na oddziale intensywnej terapii, leczenie podtrzymujące | Konieczna hospitalizacja, brak swoistego antidotum |
Fluoksetyna – przedawkowanie w praktyce klinicznej
Przedawkowanie fluoksetyny, mimo że zazwyczaj przebiega łagodnie, może prowadzić do poważnych zaburzeń w pracy serca i układu nerwowego, zwłaszcza jeśli została przyjęta w połączeniu z innymi lekami. Nie istnieje specyficzne antidotum, dlatego najważniejsze jest szybkie rozpoznanie, monitorowanie i leczenie objawowe. W każdym przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest konsultacja medyczna i, jeśli to wskazane, hospitalizacja. Pacjenci, którzy przyjęli fluoksetynę razem z innymi lekami działającymi na układ nerwowy, powinni być pod szczególnie ścisłą obserwacją719.


















