Wprowadzenie do działań niepożądanych flekainidu
Flekainid to substancja czynna, która znajduje zastosowanie głównie w leczeniu zaburzeń rytmu serca. Podobnie jak inne leki z tej grupy, może powodować działania niepożądane – zarówno łagodne, jak i poważniejsze. Najczęściej zgłaszane objawy to zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia, które zwykle mają łagodny charakter i ustępują w trakcie dalszego leczenia lub po zmniejszeniu dawki12. Jednak u niektórych pacjentów, zwłaszcza z chorobami serca, mogą wystąpić poważniejsze reakcje, w tym nasilenie zaburzeń rytmu serca. Występowanie działań niepożądanych zależy od dawki, długości leczenia, postaci leku, drogi podania, a także indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek czy obecność innych chorób12. Należy pamiętać, że nie każdy pacjent doświadczy działań niepożądanych, a decyzję o leczeniu zawsze podejmuje się, rozważając potencjalne korzyści i ryzyko.
Działania niepożądane flekainidu według częstości występowania
Działania niepożądane flekainidu można podzielić według częstości ich występowania. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich, uwzględniając różnice w zależności od układów narządowych i poziomu ryzyka.
Bardzo często (dotyczy ≥ 1 na 10 osób)
- Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i uczucie „pustki” w głowie – zazwyczaj przemijające i ustępują samoistnie34.
- Zaburzenia widzenia, takie jak podwójne widzenie czy niewyraźne widzenie34.
Często (dotyczy ≥ 1 na 100 do <1 na 10 osób)
- Parestezje (mrowienie, drętwienie)34.
- Ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)34.
- Dyskineza (nieprawidłowe ruchy mięśni)34.
- Niedoczulica (osłabienie czucia)34.
- Nadmierne pocenie się34.
- Omdlenia34.
- Drżenia34.
- Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego34.
- Nagłe zaczerwienienie skóry (zwłaszcza twarzy i szyi)34.
- Senność34.
- Szumy uszne34.
- Ból głowy34.
- Depresja, niepokój, bezsenność56.
- Duszność78.
- Nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, ból brzucha78.
- Osłabienie, zmęczenie, gorączka, obrzęk, dyskomfort910.
- Działanie proarytmiczne – polegające na nasileniu istniejących lub pojawieniu się nowych zaburzeń rytmu serca, szczególnie u osób z chorobami serca12.
Niezbyt często (dotyczy ≥ 1 na 1000 do <1 na 100 osób)
- Zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, białych lub płytek krwi56.
- Omamy, dezorientacja, amnezja56.
- Neuropatia obwodowa, drgawki34.
- Przewodzenie AV 1:1 u pacjentów z trzepotaniem przedsionków (szybsza akcja serca)1112.
- Zaburzenia smaku, suchość w ustach, zmniejszenie apetytu, niestrawność, wzdęcia78.
- Alergiczne zapalenie skóry, wysypka, łysienie78.
Rzadko (dotyczy ≥ 1 na 10 000 do <1 na 1000 osób)
- Nerwowość56.
- Szumy uszne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego34.
- Zapalenie płuc78.
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (czasem z żółtaczką)78.
- Nasilona pokrzywka78.
Bardzo rzadko (dotyczy <1 na 10 000 osób)
- Zwiększenie miana przeciwciał przeciwjądrowych, czasem z zapaleniem układowym56.
- Gromadzenie złogów w rogówce oka34.
- Nadwrażliwość na światło78.
Częstość nieznana
- Specyficzne zmiany w EKG (wydłużenie odstępów PQ, QT, PR, zespołu QRS, zwiększenie częstości i nasilenia zaburzeń rytmu serca, zmiany progu stymulacji)1112.
- Bradykardia, zahamowanie zatokowe, blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, blok odnogi pęczka Hisa, blok zatokowo-przedsionkowy, zatrzymanie czynności serca, wystąpienie lub nasilenie niewydolności serca, ból w klatce piersiowej, niedociśnienie, zawał serca, kołatanie serca, tachykardia przedsionkowa lub komorowa1112.
- Zwłóknienie płuc, śródmiąższowa choroba płuc78.
- Zaburzenia czynności wątroby78.
- Ból stawów i mięśni78.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, które wystąpi podczas stosowania flekainidu, powinno być zgłoszone lekarzowi lub farmaceucie. Można je także zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub do producenta. Dzięki takim zgłoszeniom zwiększa się wiedza na temat bezpieczeństwa stosowania leku910.
Podsumowanie: Flekainid a bezpieczeństwo stosowania
Flekainid, choć skuteczny w leczeniu zaburzeń rytmu serca, wiąże się z możliwością wystąpienia różnych działań niepożądanych. Najczęściej mają one łagodny i przemijający charakter, ale u części pacjentów – zwłaszcza z chorobami serca – mogą być poważne i wymagają szybkiej reakcji. Działania niepożądane mogą dotyczyć różnych układów, w tym serca, układu nerwowego, pokarmowego czy skóry. Ważne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia i zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów. Świadomość możliwych działań niepożądanych pozwala zwiększyć bezpieczeństwo stosowania flekainidu i skuteczniej reagować na ewentualne problemy12.
Tabela działań niepożądanych flekainidu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ krwiotwórczy | – | – | Zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, białych, płytek krwi | – | – | – |
| Układ immunologiczny | – | – | – | – | Zwiększenie miana przeciwciał przeciwjądrowych | – |
| Układ nerwowy | Zawroty głowy, uczucie pustki w głowie, zaburzenia widzenia | Parestezje, ataksja, dyskineza, niedoczulica, drżenie, senność, ból głowy, szumy uszne, omdlenia, nadmierne pocenie, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, nagłe zaczerwienienie skóry | Neuropatia obwodowa, drgawki | Szumy uszne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego | Gromadzenie złogów w rogówce | – |
| Psychiczne | – | Depresja, niepokój, bezsenność | Omamy, dezorientacja, amnezja | Nerwowość | – | – |
| Sercowo-naczyniowy | – | Działanie proarytmiczne, duszność, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, tachykardia, niewydolność serca, niedociśnienie, zawał mięśnia sercowego, blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, bradykardia, zahamowanie zatokowe | Przewodzenie AV 1:1 u pacjentów z trzepotaniem przedsionków | – | – | Zmiany w EKG, blok odnogi pęczka Hisa, blok zatokowo-przedsionkowy, zatrzymanie czynności serca, zmiany progu stymulacji |
| Układ oddechowy | – | Duszność | – | Zapalenie płuc | – | Zwłóknienie płuc, śródmiąższowa choroba płuc |
| Układ pokarmowy | – | Nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, ból brzucha | Zaburzenia smaku, suchość w ustach, zmniejszenie apetytu, niestrawność, wzdęcia | – | – | – |
| Wątroba i drogi żółciowe | – | – | – | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (z żółtaczką lub bez) | – | Zaburzenia czynności wątroby |
| Skóra i tkanka podskórna | – | – | Alergiczne zapalenie skóry, wysypka, łysienie | Nasilona pokrzywka | Nadwrażliwość na światło | – |
| Mięśnie i stawy | – | – | – | – | – | Ból stawów i mięśni |
| Ogólne i miejsce podania | – | Osłabienie, zmęczenie, gorączka, obrzęk, dyskomfort | – | – | – | – |


















