Bezpieczeństwo stosowania leków u pacjentów pediatrycznych
Leczenie dzieci wymaga szczególnej uwagi, ponieważ ich organizm różni się od organizmu dorosłego pod względem sposobu wchłaniania, metabolizowania i wydalania leków. Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich reakcje na leki, a także ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, mogą być inne niż u osób dorosłych. Dlatego przed rozpoczęciem terapii, szczególnie lekami działającymi na układ odpornościowy, konieczna jest ocena indywidualnego bezpieczeństwa i regularne monitorowanie stanu zdrowia dziecka123.
Zakres stosowania fingolimodu u dzieci
Fingolimod może być stosowany u dzieci i młodzieży w wieku od 10 lat wzwyż, jeśli spełniają określone kryteria kliniczne. Lek jest przeznaczony do leczenia rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego o wysokiej aktywności, gdy wcześniejsze leczenie innymi lekami modyfikującymi przebieg choroby nie przyniosło oczekiwanych rezultatów lub gdy choroba przebiega bardzo agresywnie45.
- Wskazany jest dla dzieci i młodzieży w wieku 10 lat i starszych45.
- Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 10. roku życia, ponieważ nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej6.
- Dla dzieci o masie ciała poniżej 40 kg lub w stadium rozwoju płciowego <2 według skali Tannera, dostępne są bardzo ograniczone dane kliniczne, dlatego wymagana jest szczególna ostrożność6.
- Długoterminowe bezpieczeństwo stosowania fingolimodu u dzieci nie jest znane6.
- Przed rozpoczęciem terapii należy zakończyć wszystkie zalecane szczepienia zgodnie z kalendarzem szczepień7.
- Po podaniu pierwszej dawki wymagany jest ścisły monitoring serca przez minimum 6 godzin, a także kontrola EKG i ciśnienia tętniczego8.
- W przypadku zmiany dawki z 0,25 mg na 0,5 mg, stosuje się te same zasady monitorowania jak przy pierwszej dawce7.
- Dzieci i młodzież mogą być bardziej narażone na niektóre działania niepożądane, takie jak napady drgawkowe, lęk czy obniżony nastrój7.
Dawkowanie fingolimodu u dzieci
Dawkowanie leku jest uzależnione od masy ciała dziecka oraz od wieku. U dzieci o masie ciała poniżej 40 kg zaleca się inną dawkę niż u dzieci cięższych oraz dorosłych. W przypadku zmiany masy ciała powyżej lub poniżej 40 kg, może być konieczna zmiana dawki73.
- Dzieci i młodzież o masie ciała poniżej 40 kg: 0,25 mg raz na dobę7.
- Dzieci i młodzież o masie ciała 40 kg i więcej: 0,5 mg raz na dobę (taka sama dawka jak u dorosłych)7.
- Zmiana dawki z 0,25 mg na 0,5 mg powinna być przeprowadzana pod ścisłym nadzorem, z zachowaniem zasad monitorowania jak przy pierwszej dawce7.
Bezpieczeństwo stosowania i środki ostrożności u dzieci
Profil bezpieczeństwa stosowania fingolimodu u dzieci i młodzieży jest zbliżony do tego obserwowanego u dorosłych, jednak istnieje kilka kluczowych kwestii, na które należy zwrócić szczególną uwagę w tej grupie wiekowej13.
- Po pierwszej dawce może wystąpić spowolnienie rytmu serca (bradykardia) i zaburzenia przewodzenia w sercu. Zalecane jest monitorowanie EKG i ciśnienia tętniczego przez co najmniej 6 godzin89.
- W razie wystąpienia objawów bradyarytmii lub zmian w EKG, konieczne jest przedłużenie monitorowania do czasu ustąpienia objawów10.
- W badaniach klinicznych u dzieci częściej niż u dorosłych zgłaszano napady drgawkowe, lęk, obniżony nastrój i depresję. Wymaga to zwiększonej czujności w tej grupie pacjentów7.
- U dzieci i młodzieży mogą wystąpić pojedyncze, łagodne zwiększenia stężenia bilirubiny7.
- Zaleca się, by przed rozpoczęciem leczenia zakończone były wszystkie obowiązkowe szczepienia, a odporność na wirus ospy wietrznej została potwierdzona lub uzupełniona szczepieniem7.
- Bardzo ograniczone dane dotyczą dzieci w wieku 10–12 lat, o masie ciała poniżej 40 kg lub w stadium rozwoju płciowego <2 według skali Tannera. W tych przypadkach należy zachować szczególną ostrożność6.
- Nie ma danych na temat bezpieczeństwa długoterminowego stosowania fingolimodu u dzieci i młodzieży6.
- Możliwość wystąpienia poważnych zakażeń, w tym wywołanych przez wirusy (np. ospy wietrznej i półpaśca) oraz infekcji oportunistycznych11.
- Zwiększone ryzyko nowotworów skóry i chłoniaków – zalecane są regularne kontrole dermatologiczne12.
- Obrzęk plamki żółtej w oku – szczególnie u dzieci z cukrzycą lub wcześniejszymi problemami okulistycznymi13.
- Podwyższenie enzymów wątrobowych – wskazane jest regularne monitorowanie czynności wątroby14.
Podsumowanie: Fingolimod u dzieci i młodzieży – bezpieczeństwo i ograniczenia
Fingolimod jest lekiem, który może być stosowany u dzieci i młodzieży od 10. roku życia z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego o wysokiej aktywności, jeśli inne terapie nie przyniosły efektu lub choroba przebiega bardzo agresywnie. Jego stosowanie wymaga ścisłego monitorowania, zwłaszcza po pierwszej dawce oraz przy każdej zmianie dawki, ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca. Lekarz musi także regularnie kontrolować morfologię krwi, czynność wątroby, stan skóry i wzroku dziecka, a także monitorować objawy psychiczne. Długoterminowe bezpieczeństwo stosowania fingolimodu u dzieci nie jest jeszcze w pełni poznane, dlatego decyzję o rozpoczęciu terapii należy podejmować indywidualnie, po dokładnej ocenie potencjalnych korzyści i ryzyka615.
Tabela: Stosowanie fingolimodu w różnych grupach wiekowych
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–1 rok) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (1–10 lat) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (10–<12 lat), <40 kg | Z dużą ostrożnością, bardzo ograniczone dane | 0,25 mg raz na dobę |
| Dzieci (≥12 lat) lub ≥40 kg | Można stosować | 0,5 mg raz na dobę |
| Młodzież (≥12 lat) i dorośli | Można stosować | 0,5 mg raz na dobę |


















