Ogólne zasady dawkowania enoksaparyny

Enoksaparyna to lek przeciwzakrzepowy podawany głównie w postaci roztworu do wstrzykiwań podskórnych. Stosowana jest w profilaktyce oraz leczeniu zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej, ostrych zespołów wieńcowych i podczas hemodializy123. Schemat dawkowania zależy od wielu czynników, takich jak wskazanie, masa ciała, wiek pacjenta czy funkcja nerek. Lek dostępny jest w różnych dawkach i objętościach, umożliwiających precyzyjne dopasowanie do potrzeb pacjenta4.

Standardowe dawki i częstotliwość podania

  • Profilaktyka zakrzepicy u pacjentów chirurgicznych z umiarkowanym ryzykiem: 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę, zwykle rozpoczynając 2 godziny przed zabiegiem chirurgicznym123.
  • Profilaktyka u pacjentów chirurgicznych z wysokim ryzykiem: 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę, najlepiej 12 godzin przed zabiegiem56.
  • Profilaktyka u pacjentów internistycznych: 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę, przez 6 do 14 dni78.
  • Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej:
    • 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę lub
    • 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę
  • Leczenie ostrych zespołów wieńcowych: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin podskórnie, w połączeniu z terapią przeciwpłytkową910.
  • Leczenie świeżego zawału serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI): 3000 j.m. (30 mg) dożylnie w bolusie, następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin (pierwsze dwie dawki maksymalnie po 100 mg)1112.
  • Hemodializa: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) do linii tętniczej krążenia pozaustrojowego na początku sesji dializy. W przypadku wysokiego ryzyka krwawienia dawkę można zmniejszyć do 50 lub 75 j.m./kg mc.1314
Ważne: Dawkowanie enoksaparyny zależy od wskazania, masy ciała oraz stanu zdrowia pacjenta, w tym funkcji nerek i wątroby. W przypadku osób starszych oraz pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna może być modyfikacja dawki, a w niektórych przypadkach nawet przeciwwskazanie do stosowania leku. Przestrzeganie zaleceń dotyczących czasu trwania leczenia i sposobu podawania ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii1516.

Dawkowanie enoksaparyny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo i skuteczność enoksaparyny nie zostały określone w tej grupie wiekowej, dlatego nie zaleca się stosowania leku u dzieci i młodzieży1517.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych, we wszystkich wskazaniach poza zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI), nie jest konieczne zmniejszenie dawki, chyba że występują zaburzenia czynności nerek. W przypadku STEMI u pacjentów powyżej 75. roku życia nie należy stosować początkowego bolusa dożylnego, a leczenie rozpoczyna się od dawki 75 j.m./kg mc. (0,75 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin (maksymalnie 75 mg w pierwszych dwóch dawkach)1516.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Łagodne i umiarkowane zaburzenia: Nie jest konieczna modyfikacja dawki, zaleca się jednak uważne monitorowanie kliniczne18.
  • Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min): Zaleca się zmniejszenie częstości podawania do raz na dobę, niezależnie od wskazania. Przykładowo:
    • Profilaktyka: 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę
    • Leczenie zakrzepicy, zatorowości płucnej, ostrych zespołów wieńcowych: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę
    • STEMI: 1 x 3000 j.m. (30 mg) w bolusie dożylnym, potem 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 24 godziny
  • Schyłkowa niewydolność nerek (klirens <15 ml/min): Enoksaparyna jest przeciwwskazana, poza zapobieganiem zakrzepom podczas hemodializy19.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brakuje precyzyjnych wytycznych dotyczących modyfikacji dawki u pacjentów z chorobami wątroby. Zaleca się jednak ostrożność, ponieważ ryzyko krwawienia może być zwiększone1620. Dane literaturowe sugerują, że dawka 4000 j.m. (40 mg) może być bezpieczna w niektórych przypadkach marskości wątroby, jednak leczenie powinno być zawsze nadzorowane przez lekarza20.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Enoksaparyna może być stosowana w okresie ciąży wyłącznie, gdy lekarz uzna to za konieczne. Kobiety ciężarne leczone enoksaparyną wymagają ścisłego monitorowania pod kątem ryzyka krwawień. Nie wiadomo, czy enoksaparyna przenika do mleka kobiecego, jednak jej wchłanianie przez dziecko jest mało prawdopodobne2122.

Uwaga na szczególne przypadki:

  • U osób z bardzo niską masą ciała może wystąpić większe ryzyko krwawień, nawet przy standardowych dawkach.
  • U pacjentów otyłych bezpieczeństwo i skuteczność standardowych dawek nie zostały dokładnie określone – lekarz może zdecydować o indywidualnym dostosowaniu dawki.
  • Podczas podawania enoksaparyny należy zwrócić uwagę na potencjalne interakcje z innymi lekami przeciwzakrzepowymi lub przeciwzapalnymi, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia23.
  • Nie należy stosować enoksaparyny zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi bez konsultacji z lekarzem24.

Dawkowanie w zależności od wskazania

Enoksaparyna stosowana jest w różnych schorzeniach, a schematy dawkowania różnią się w zależności od choroby i stanu pacjenta.

  • Profilaktyka po operacjach ortopedycznych: Po zabiegach ortopedycznych u pacjentów z wysokim ryzykiem zaleca się stosowanie przedłużonej profilaktyki nawet do 5 tygodni625.
  • Profilaktyka po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej/miednicy z powodu nowotworu: Zaleca się profilaktykę przez 4 tygodnie7.
  • Przedłużone leczenie zakrzepicy i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę przez 5-10 dni, a następnie 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę do 6 miesięcy1326.
  • Leczenie doraźne: W ostrych sytuacjach (np. świeży zawał serca, ostry zespół wieńcowy) dawkowanie może być bardziej intensywne i zależne od masy ciała oraz wieku pacjenta1112.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Maksymalne dawki enoksaparyny różnią się w zależności od wskazania, masy ciała i drogi podania. Na przykład, w leczeniu świeżego zawału serca z uniesieniem odcinka ST pierwsze dwie dawki podskórne nie powinny przekraczać 10 000 j.m. (100 mg) każda11. Przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do poważnych krwawień. W przypadku przedawkowania stosuje się antidotum (protaminy), jednak nie neutralizuje ono całkowicie działania leku2728.

Podsumowanie: Schematy dawkowania enoksaparyny w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (profilaktyka po zabiegach chirurgicznych z umiarkowanym ryzykiem) 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę podskórnie
Dorośli (profilaktyka po zabiegach chirurgicznych z wysokim ryzykiem oraz pacjenci internistyczni) 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie
Leczenie zakrzepicy żył głębokich / zatorowości płucnej 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę
lub
100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę podskórnie
Ostre zespoły wieńcowe 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin podskórnie
Świeży zawał serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI) 3000 j.m. (30 mg) dożylnie (bolus) + 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin
Pacjenci w podeszłym wieku (≥75 lat) z STEMI Bez bolusa; 75 j.m./kg mc. (0,75 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin (max. 75 mg w pierwszych dwóch dawkach)
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek Zmiana dawkowania na raz na dobę (np. 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) raz na dobę)
Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania
Kobiety w ciąży/karmiące Stosować tylko, gdy jest to konieczne; wymaga ścisłego nadzoru

2629911153253010161918

Pytania i odpowiedzi

Jak długo stosuje się enoksaparynę w profilaktyce po operacji?

Enoksaparynę stosuje się przez co najmniej 7–10 dni, a w niektórych przypadkach (np. po dużych operacjach ortopedycznych) nawet do 5 tygodni12.

Czy enoksaparynę można podawać dzieciom?

Nie zaleca się stosowania enoksaparyny u dzieci i młodzieży, ponieważ brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie34.

Jak modyfikować dawkę enoksaparyny przy niewydolności nerek?

W ciężkiej niewydolności nerek należy zmniejszyć częstość podawania do raz na dobę i stosować dawkę 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie5.

Czy kobiety w ciąży mogą stosować enoksaparynę?

Enoksaparynę można stosować w ciąży tylko, jeśli lekarz uzna to za konieczne i pod ścisłym nadzorem6.