REKLAMA

Eksenatyd, liraglutyd i dulaglutyd to leki inkretynowe do leczenia cukrzycy typu 2. Różnią się wskazaniami, dawkowaniem i bezpieczeństwem u dzieci oraz w ciąży.

Agoniści receptora GLP-1 – które substancje porównujemy?

W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne: eksenatyd, liraglutyd i dulaglutyd. Wszystkie należą do grupy leków określanych jako agoniści receptora GLP-1, czyli leki inkretynowe. Ich działanie polega na naśladowaniu naturalnych hormonów inkretynowych, które pomagają regulować poziom cukru we krwi. Każda z tych substancji może być stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, szczególnie gdy sama dieta i aktywność fizyczna nie wystarczają do utrzymania prawidłowej glikemii123.

Wskazania do stosowania – kiedy sięgamy po eksenatyd, liraglutyd i dulaglutyd?

Wszystkie trzy substancje stosuje się w leczeniu cukrzycy typu 2, ale różnią się nieco zakresem wskazań oraz grupami pacjentów, którym mogą być podawane.

  • Eksenatyd (w formie o natychmiastowym i przedłużonym uwalnianiu) jest przeznaczony dla dorosłych, młodzieży i dzieci od 10. roku życia. Stosuje się go jako lek dodatkowy, gdy inne leki doustne i zmiana stylu życia nie zapewniają odpowiedniej kontroli cukru. Może być podawany razem z innymi lekami przeciwcukrzycowymi lub z insuliną bazową10.
  • Liraglutyd można stosować zarówno u dorosłych, jak i dzieci od 10. roku życia, w monoterapii (gdy metformina nie jest wskazana) lub w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, także z insuliną2.
  • Dulaglutyd jest wskazany do leczenia dorosłych i dzieci od 10. roku życia z cukrzycą typu 2, zarówno w monoterapii (gdy metformina jest przeciwwskazana), jak i w skojarzeniu z innymi lekami, w tym z insuliną bazową3.

Ważną różnicą jest to, że eksenatyd w formie o natychmiastowym uwalnianiu nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, natomiast w formie o przedłużonym uwalnianiu można go stosować już od 10. roku życia10. Zarówno liraglutyd, jak i dulaglutyd mają udokumentowaną skuteczność i bezpieczeństwo u dzieci od 10 lat23.

Ważne: Eksenatyd występuje w dwóch postaciach: o natychmiastowym oraz przedłużonym uwalnianiu. Postać przedłużonego uwalniania można stosować raz w tygodniu, co dla wielu pacjentów jest wygodniejsze, natomiast forma o natychmiastowym uwalnianiu wymaga podania dwa razy dziennie. Pozostałe leki (liraglutyd, dulaglutyd) są zwykle podawane raz dziennie lub raz w tygodniu, co może wpływać na komfort leczenia4116.

Mechanizm działania i efekty terapeutyczne

Wszystkie omawiane leki pobudzają receptory GLP-1, co prowadzi do:

Mechanizm działania tych substancji jest bardzo podobny, ale różnią się one długością działania:

  • Eksenatyd o natychmiastowym uwalnianiu działa krótko i wymaga podania dwa razy dziennie, natomiast w formie przedłużonego uwalniania działa przez cały tydzień11.
  • Liraglutyd podawany jest raz na dobę, a jego działanie utrzymuje się przez 24 godziny5.
  • Dulaglutyd charakteryzuje się długim okresem półtrwania, co pozwala na podawanie raz w tygodniu6.

Wszystkie substancje wykazują korzystny wpływ na masę ciała i mogą obniżać ciśnienie tętnicze, a także wspierają funkcję komórek beta trzustki, co jest istotne w długoterminowej kontroli cukrzycy121314.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w przypadku uczulenia na którykolwiek składnik leku151617. Ponadto:

  • Nie należy ich stosować u osób z cukrzycą typu 1 oraz w leczeniu kwasicy ketonowej181920.
  • Nie są zamiennikiem insuliny i nie powinny być stosowane jako jedyny lek u pacjentów, którzy wymagają insuliny181920.
  • Stosowanie tych leków nie jest zalecane u pacjentów z ciężkimi chorobami układu pokarmowego (np. ciężka gastropareza)211920.
  • Wszystkie mogą powodować działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka – szczególnie na początku leczenia181920.
  • Leki te wiążą się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki – w przypadku podejrzenia tego powikłania należy natychmiast przerwać leczenie222324.

Istotną różnicą jest bezpieczeństwo stosowania u pacjentów z chorobami nerek. Eksenatyd nie powinien być stosowany u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), podczas gdy liraglutyd i dulaglutyd mogą być stosowane nawet przy umiarkowanym lub ciężkim upośledzeniu czynności nerek, choć należy zachować ostrożność252627.

Warto wiedzieć:

  • Ryzyko hipoglikemii (spadku poziomu cukru) jest większe, gdy leki te stosuje się z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika. W takim przypadku może być konieczne zmniejszenie dawki insuliny lub innych leków28529.
  • Leki te nie są zalecane u kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią303132.
  • W przypadku osób w podeszłym wieku lub z zaburzeniami czynności wątroby, nie jest wymagane rutynowe dostosowanie dawki, ale zawsze należy zachować ostrożność i obserwować reakcję organizmu332634.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i kierowców

Porównując te trzy substancje, warto zwrócić uwagę na ich bezpieczeństwo w szczególnych grupach pacjentów:

  • Dzieci i młodzież: Eksenatyd w formie o przedłużonym uwalnianiu, liraglutyd i dulaglutyd mogą być stosowane od 10. roku życia, jednak dla eksenatydu o natychmiastowym uwalnianiu nie udowodniono skuteczności u dzieci1023.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Żaden z tych leków nie jest zalecany do stosowania w ciąży ani w okresie karmienia piersią ze względu na brak wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo303132.
  • Kierowcy: Wszystkie te leki mają niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, ale w przypadku stosowania ich razem z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika, należy uważać na możliwość wystąpienia hipoglikemii353637.
  • Osoby z zaburzeniami nerek: Dulaglutyd i liraglutyd można stosować nawet u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek, natomiast eksenatyd nie jest zalecany w ciężkiej niewydolności nerek252627.

Tabela porównawcza – podobieństwa i różnice

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Eksenatyd Cukrzyca typu 2, w skojarzeniu z innymi lekami, także z insuliną bazową Od 10 lat (postać przedłużonego uwalniania), postać o natychmiastowym uwalnianiu – brak zaleceń dla dzieci Nie zaleca się Niewielki wpływ; ostrożność przy terapii skojarzonej z insuliną/sulfonylomocznikiem
Liraglutyd Cukrzyca typu 2 – monoterapia i leczenie skojarzone, również z insuliną Od 10 lat Nie zaleca się Brak istotnego wpływu; ostrożność przy terapii skojarzonej z insuliną/sulfonylomocznikiem
Dulaglutyd Cukrzyca typu 2, monoterapia i leczenie skojarzone, także z insuliną bazową Od 10 lat Nie zaleca się Brak istotnego wpływu; ostrożność przy terapii skojarzonej z insuliną/sulfonylomocznikiem

Eksenatyd, liraglutyd i dulaglutyd – praktyczne podsumowanie

Wszystkie trzy substancje – eksenatyd, liraglutyd i dulaglutyd – są skutecznymi lekami inkretynowymi stosowanymi w leczeniu cukrzycy typu 2. Różnią się one schematem podawania (od dwóch razy dziennie do raz w tygodniu), możliwościami stosowania u dzieci oraz bezpieczeństwem u osób z chorobami nerek. Dulaglutyd i liraglutyd mają udokumentowaną skuteczność u dzieci od 10 lat oraz w cięższych postaciach niewydolności nerek, co daje im przewagę w niektórych sytuacjach klinicznych. Eksenatyd w postaci przedłużonego uwalniania to wygodna opcja dla osób preferujących rzadsze podania. Żaden z tych leków nie jest zalecany w ciąży ani podczas karmienia piersią. Wybór odpowiedniej terapii powinien zawsze uwzględniać indywidualne potrzeby i stan zdrowia pacjenta11023.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się eksenatyd od dulaglutydu?

Eksenatyd może być podawany dwa razy dziennie lub raz w tygodniu (w zależności od postaci), dulaglutyd podaje się zawsze raz w tygodniu. Oba stosuje się w leczeniu cukrzycy typu 2, ale dulaglutyd można stosować nawet u dzieci od 10 lat oraz u osób z chorobami nerek, gdzie eksenatyd nie zawsze jest zalecany12.

Który lek wybrać: eksenatyd, liraglutyd czy dulaglutyd?

Wybór zależy od wieku pacjenta, preferowanego schematu podawania, obecności chorób nerek oraz innych schorzeń. Wszystkie leki są skuteczne w cukrzycy typu 2, ale różnią się częstością podawania i zakresem wskazań345.

Czy te leki można stosować u dzieci?

Eksenatyd w formie przedłużonego uwalniania, liraglutyd i dulaglutyd można stosować u dzieci od 10 lat. Eksenatyd o natychmiastowym uwalnianiu nie jest zalecany u dzieci678.

Czy eksenatyd, liraglutyd lub dulaglutyd można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania tych leków w ciąży ani podczas karmienia piersią ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo91011.

Który z tych leków jest najwygodniejszy w stosowaniu?

Dulaglutyd i eksenatyd w formie przedłużonego uwalniania podaje się raz w tygodniu, liraglutyd raz dziennie, a eksenatyd o natychmiastowym uwalnianiu dwa razy dziennie121314.

REKLAMA