Czym jest disulfiram i kiedy mówimy o przedawkowaniu?
Disulfiram (Disulfiramum) jest lekiem stosowanym głównie w leczeniu uzależnienia od alkoholu. Dostępny jest w postaci tabletek doustnych oraz tabletek do implantacji podskórnej12. Standardowe dawki różnią się w zależności od formy i indywidualnych zaleceń lekarza. Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości substancji, niż jest to zalecane, co może prowadzić do wystąpienia objawów niepożądanych, a nawet zagrożenia życia3.
Standardowa dawka i toksyczność
- Tabletki doustne zawierają najczęściej 500 mg disulfiramu w jednej tabletce1.
- Tabletki do implantacji mają zazwyczaj 100 mg substancji czynnej w jednej tabletce2.
- Disulfiram wykazuje niską toksyczność, ale przyjęcie bardzo dużych dawek (nawet do 25 g) może prowadzić do poważnych objawów3.
Objawy przedawkowania disulfiramu
Objawy przedawkowania mogą być różne, w zależności od przyjętej dawki, drogi podania i indywidualnej wrażliwości pacjenta. W większości przypadków pojawiają się w ciągu pierwszych 12 godzin, jednak możliwe jest również późniejsze wystąpienie powikłań, które mogą utrzymywać się przez dłuższy czas3.
Najczęstsze objawy przedawkowania (wg układów narządowych):
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka3.
- Układ nerwowy: senność, majaczenie, omamy, letarg, śpiączka, drgawki, encefalopatia, psychozy, katatonia, zaburzenia mowy, ataksja, dystonia, bezruch34.
- Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia (przyspieszone bicie serca), niedociśnienie (spadek ciśnienia krwi), zapaść krążeniowa3.
- Układ oddechowy: przyspieszony oddech, hipertermia3.
- Zmiany laboratoryjne: hiperglikemia, leukocytoza, ketoza, methemoglobinemia3.
- U dzieci: szczególnie wyraźna hipotonia (osłabienie napięcia mięśniowego), osłabienie odruchów3.
- Inne: rzadko neuropatia czuciowo-ruchowa, nieprawidłowości w zapisie EEG4.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W przypadku podejrzenia przedawkowania disulfiramu konieczna jest szybka interwencja medyczna. Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i stałej obserwacji pacjenta45.
- Leczenie jest objawowe – nie ma swoistego antidotum na disulfiram4.
- W przypadku przyjęcia dużych ilości doustnie lub przypadkowego połknięcia tabletek do implantacji można rozważyć płukanie żołądka (zwłaszcza jeśli od przyjęcia leku nie minęła godzina) i podanie węgla aktywnego5.
- W razie nasilonych wymiotów podaje się dożylnie płyny, aby zapobiec odwodnieniu4.
- Konieczne jest monitorowanie funkcji życiowych oraz gotowość do leczenia powikłań, takich jak niedociśnienie, zaburzenia neurologiczne czy zaburzenia rytmu serca4.
- Przedawkowanie disulfiramu może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym zaburzeń pracy serca, układu nerwowego oraz śpiączki34.
- Nie istnieje specyficzna odtrutka, dlatego kluczowe jest szybkie wdrożenie leczenia objawowego i obserwacja4.
- W przypadku połknięcia tabletek do implantacji zaleca się płukanie żołądka, jeśli od zażycia nie minęła godzina5.
- Niektóre powikłania mogą ujawnić się dopiero po kilku dniach, dlatego nawet pozornie łagodne przedawkowanie wymaga nadzoru lekarskiego34.
Tabela: Objawy przedawkowania, postępowanie i hospitalizacja
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, wymioty, biegunka, senność) | Obserwacja, leczenie objawowe, nawadnianie | Tak – wskazana obserwacja szpitalna |
| Umiarkowane (majaczenie, omamy, tachykardia, niedociśnienie, zaburzenia mowy) | Leczenie objawowe, płukanie żołądka (jeśli to możliwe), węgiel aktywny, monitorowanie funkcji życiowych | Tak – hospitalizacja zalecana |
| Ciężkie (zapaść krążeniowa, śpiączka, drgawki, encefalopatia, zaburzenia ruchowe, powikłania neurologiczne) | Intensywna opieka medyczna, leczenie powikłań, płynoterapia dożylna, brak specyficznego antidotum | Bezwzględnie wymagana hospitalizacja, często oddział intensywnej terapii |
Disulfiram – ryzyko i bezpieczeństwo stosowania
Disulfiram, choć uznawany jest za lek o stosunkowo niskiej toksyczności, może wywołać poważne i długotrwałe powikłania w przypadku przedawkowania34. Objawy mogą być różnorodne i nie zawsze pojawiają się natychmiast. Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja oraz obserwacja lekarska nawet przy braku nasilonych objawów. Ze względu na brak specyficznego antidotum, leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i wspieraniu organizmu pacjenta. Stosowanie disulfiramu powinno odbywać się wyłącznie pod ścisłym nadzorem medycznym.


















