Disulfiram – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów

Stosowanie disulfiramu wymaga zachowania szczególnej ostrożności u osób z chorobami serca, wątroby, nerek, cukrzycą, a także u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, padaczką czy przewlekłymi chorobami układu oddechowego12. Substancja ta nie powinna być stosowana bez świadomej zgody pacjenta oraz bez dokładnej oceny ryzyka i korzyści3.

Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Kobiety w ciąży

Disulfiram nie jest zalecany do stosowania w czasie ciąży. Szczególnie przeciwwskazane jest użycie tej substancji w pierwszym trymestrze4. Decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta wyłącznie po bardzo dokładnym rozważeniu ryzyka i korzyści, a także z uwzględnieniem możliwych skutków zarówno dla matki, jak i dziecka5.

Karmienie piersią

Nie należy stosować disulfiramu podczas karmienia piersią. Brakuje danych, czy substancja przenika do mleka kobiecego, jednak ze względu na możliwość interakcji z innymi lekami u dziecka oraz brak wystarczających danych bezpieczeństwa, stosowanie w tym okresie jest przeciwwskazane45.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Disulfiram może powodować senność lub uczucie zmęczenia, co u niektórych osób może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn6. Pacjent powinien upewnić się, czy po przyjęciu leku nie występują u niego objawy, które mogą utrudniać bezpieczne wykonywanie tych czynności7.

Ważne: Spożycie alkoholu podczas terapii disulfiramem może prowadzić do groźnych reakcji dla zdrowia, a nawet życia. Nawet niewielkie ilości alkoholu, również te zawarte w kosmetykach, płynach do płukania jamy ustnej czy syropach, mogą wywołać tzw. reakcję disulfiramową, objawiającą się m.in. nudnościami, kołataniem serca, spadkiem ciśnienia, drgawkami i utratą przytomności. W rzadkich przypadkach odnotowano zgony związane z połączeniem disulfiramu i alkoholu89.

Interakcje z alkoholem

Podczas stosowania disulfiramu obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania alkoholu – zarówno w napojach, jak i w produktach spożywczych czy kosmetykach89. W połączeniu z alkoholem dochodzi do gromadzenia się w organizmie toksycznego aldehydu octowego, co może prowadzić do poważnych objawów, takich jak nudności, wymioty, kołatanie serca, niedociśnienie, utrata przytomności, drgawki, a w ciężkich przypadkach – nawet zgon10. Objawy mogą wystąpić również po użyciu płynów do płukania ust, syropów czy perfum zawierających alkohol11.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

Disulfiram jest przeciwwskazany u osób z niewydolnością nerek w przypadku tabletek doustnych1. W przypadku postaci do implantacji wymagana jest ostrożność – substancja może pogłębiać zaawansowanie choroby nerek, dlatego przed rozpoczęciem terapii należy ocenić ich czynność12.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Ciężka niewydolność wątroby stanowi przeciwwskazanie do stosowania disulfiramu, zwłaszcza w postaci doustnej1. Również w przypadku postaci do implantacji należy zachować ostrożność, ponieważ lek metabolizowany jest głównie w wątrobie i może nasilać jej uszkodzenie12. Przed rozpoczęciem terapii zaleca się ocenę czynności wątroby11.

Stosowanie disulfiramu u seniorów

Brak jest szczególnych zaleceń dotyczących bezpieczeństwa stosowania disulfiramu u osób starszych, jednak u tej grupy pacjentów zaleca się zachowanie ostrożności, zwłaszcza w przypadku współistniejących chorób przewlekłych, takich jak niewydolność serca, nerek czy wątroby812.

Uwaga: Disulfiram wchodzi w interakcje z wieloma lekami, m.in. z lekami przeciwzakrzepowymi, niektórymi lekami nasennymi i przeciwpadaczkowymi, a także z niektórymi antybiotykami oraz lekami psychiatrycznymi. Nie zaleca się równoczesnego stosowania disulfiramu z metronidazolem czy izoniazydem, ponieważ może to prowadzić do poważnych zaburzeń ze strony układu nerwowego, w tym dezorientacji i stanów psychotycznych1314.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Pacjenci z chorobami serca, nadciśnieniem, niewydolnością oddechową, cukrzycą lub padaczką powinni zachować szczególną ostrożność, ponieważ disulfiram może nasilać przebieg tych chorób112.
  • Nie powinno się stosować disulfiramu u osób z zaburzeniami psychicznymi (z wyjątkiem przebytych ostrych psychoz alkoholowych) oraz u osób, które miały próby samobójcze w wywiadzie12.
  • Lek może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, m.in. z benzodiazepinami, warfaryną, lekami przeciwpadaczkowymi czy antybiotykami, co może wymagać dostosowania dawek1314.

Disulfiram – podsumowanie bezpieczeństwa w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Nie zaleca się Przeciwwskazane w I trymestrze, rozważyć ryzyko i korzyści w pozostałych przypadkach
Karmiące matki Nie stosować Brak danych o przenikaniu do mleka, możliwe ryzyko dla dziecka
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może powodować senność lub zmęczenie
Alkohol Bezwzględnie zakazane Ryzyko groźnych reakcji, nawet zgonu
Pacjenci z niewydolnością nerek Przeciwwskazane lub ostrożnie Przeciwwskazane w tabletkach doustnych, ostrożność w implantacji
Pacjenci z niewydolnością wątroby Przeciwwskazane lub ostrożnie Ciężka niewydolność wątroby – przeciwwskazanie; zalecana ocena czynności wątroby
Seniorzy Zachować ostrożność Brak szczególnych zaleceń, uwzględnić choroby współistniejące
Inne grupy ryzyka Ostrożnie lub przeciwwskazane Choroby serca, układu oddechowego, cukrzyca, zaburzenia psychiczne

Pytania i odpowiedzi

Czy można pić alkohol podczas stosowania disulfiramu?

Nie, podczas terapii obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania alkoholu. Nawet niewielka ilość może prowadzić do groźnej reakcji disulfiramowej12.

Czy disulfiram można stosować w ciąży?

Stosowanie disulfiramu w ciąży nie jest zalecane, szczególnie w pierwszym trymestrze. Decyzja powinna być podjęta po ocenie ryzyka i korzyści34.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania disulfiramu?

Disulfiram jest przeciwwskazany m.in. u osób z niewydolnością wątroby, nerek, ciężkimi chorobami serca, zaburzeniami psychicznymi oraz u kobiet karmiących piersią56.

Czy disulfiram wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów?

Może powodować senność lub zmęczenie. Pacjent powinien upewnić się, czy nie wpływa to na jego zdolność prowadzenia pojazdów78.