Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneDinoprost, dinoproston i mizoprostol to leki z grupy prostaglandyn, wykorzystywane w położnictwie i gastroenterologii, różniące się wskazaniami, drogą podania i bezpieczeństwem stosowania.
Prostaglandyny – podobieństwa i podstawowe informacje o dinoproście, dinoprostonie i mizoprostolu
Dinoprost, dinoproston oraz mizoprostol to substancje czynne zaliczane do grupy prostaglandyn. Prostaglandyny są związkami chemicznymi, które naturalnie występują w organizmie i pełnią wiele funkcji, m.in. wpływają na skurcze mięśni gładkich oraz procesy zapalne123. W medycynie te trzy substancje są wykorzystywane głównie w położnictwie i ginekologii, a mizoprostol znajduje także zastosowanie w ochronie przewodu pokarmowego podczas leczenia niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ)4.
- Dinoprost (prostaglandyna F2 alfa) i dinoproston (prostaglandyna E2) mają bardzo zbliżone działanie – pobudzają skurcze macicy i przyspieszają dojrzewanie szyjki macicy12.
- Mizoprostol to syntetyczny analog prostaglandyny E1, również powodujący skurcze macicy, a dodatkowo chroniący błonę śluzową żołądka przed uszkodzeniami53.
- Wszystkie te substancje są wykorzystywane jako leki nasilające skurcze macicy, jednak różnią się wskazaniami, formą podania oraz bezpieczeństwem stosowania w określonych sytuacjach13.
Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się poszczególne prostaglandyny?
Chociaż dinoprost, dinoproston i mizoprostol są stosowane w podobnych sytuacjach, ich główne wskazania nieco się różnią i zależą od postaci leku oraz drogi podania.
- Dinoprost jest używany przede wszystkim do zakończenia ciąży w drugim trymestrze, szczególnie w przypadku obumarcia płodu lub poważnych powikłań zagrażających zdrowiu matki. Podawany jest do jamy owodniowej w warunkach szpitalnych6.
- Dinoproston znajduje zastosowanie głównie w indukcji porodu w terminie – pomaga przygotować szyjkę macicy do porodu i wywołać skurcze porodowe. Może być podawany w postaci żelu do szyjki macicy lub w systemie terapeutycznym dopochwowym78.
- Mizoprostol wykorzystywany jest zarówno do indukcji porodu w terminie (najczęściej w postaci tabletek doustnych), jak i w zapobieganiu owrzodzeniom żołądka i dwunastnicy u pacjentów przyjmujących NLPZ94. W położnictwie stosowany jest wyłącznie u kobiet w ciąży od 37. tygodnia, gdy istnieją wskazania kliniczne do wywołania porodu9.
Pod względem wieku pacjentów, dinoprost i dinoproston są stosowane wyłącznie u dorosłych kobiet, natomiast mizoprostol nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży w przypadku indukcji porodu10.
- Wybór odpowiedniej prostaglandyny zależy od wskazania, stanu zdrowia pacjentki oraz zaawansowania ciąży.
- Nie każda substancja jest odpowiednia dla każdej kobiety – niektóre z nich mogą być używane wyłącznie w określonych sytuacjach klinicznych.
- Wskazania, dawkowanie i droga podania są ściśle określone i powinny być zawsze przestrzegane.
- Decyzję o wyborze leku podejmuje lekarz na podstawie indywidualnych potrzeb pacjentki.
Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – jak różnią się te leki?
Wszystkie omawiane substancje powodują skurcz mięśni macicy, ale ich działanie oraz czas działania różnią się w zależności od rodzaju prostaglandyny i sposobu podania.
- Dinoprost (F2 alfa) wywołuje skurcze macicy na każdym etapie ciąży i przyspiesza dojrzewanie szyjki macicy poprzez zwiększenie stężenia wapnia w komórkach mięśniowych1. Po podaniu do jamy owodniowej jego maksymalne stężenie we krwi pojawia się po 6-10 godzinach, a sam lek jest szybko metabolizowany i wydalany głównie z moczem11.
- Dinoproston (E2) także powoduje skurcze macicy i dojrzewanie szyjki, jednak działa głównie miejscowo, szczególnie przy podaniu żelu do szyjki macicy lub dopochwowo. Maksymalne stężenie leku w osoczu obserwuje się po 30-40 minutach po podaniu miejscowym, a jego czas działania jest krótszy niż dinoprostu1213.
- Mizoprostol jest syntetycznym analogiem prostaglandyny E1 i również wywołuje skurcze macicy oraz dojrzewanie szyjki. Działa dodatkowo ochronnie na błonę śluzową żołądka, co odróżnia go od dwóch pozostałych substancji5. Po podaniu doustnym szybko się wchłania, a maksymalne stężenie aktywnego metabolitu osiągane jest w ciągu 30-45 minut1415.
Dinoprost i dinoproston są stosowane głównie miejscowo (do jamy owodniowej, do szyjki macicy, dopochwowo), natomiast mizoprostol podawany jest doustnie lub w innych formach, zależnie od wskazania16.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice między substancjami
Każda z prostaglandyn ma określone przeciwwskazania, choć wiele z nich się pokrywa. Jednak niektóre ograniczenia są charakterystyczne tylko dla jednej substancji.
- Dinoprost nie powinien być stosowany u osób z astmą oskrzelową, przewlekłymi chorobami płuc, nadczynnością tarczycy, jaskrą, nadciśnieniem, chorobami zapalnymi jelit czy ostrymi infekcjami. Przeciwwskazaniem są też niektóre choroby serca oraz sytuacje związane z nieprawidłowym ułożeniem płodu lub pęknięciem błon płodowych17.
- Dinoproston jest przeciwwskazany m.in. u kobiet z wielorództwem, po operacjach na macicy, w przypadku niewspółmierności porodowej, nieprawidłowego ułożenia płodu, zakażeń, czynnych chorób serca, płuc, nerek, wątroby oraz łożyska przodującego1819.
- Mizoprostol nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży (poza okresem indukcji porodu), u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji, a także w przypadku nadwrażliwości na prostaglandyny2021. Wskazania do indukcji porodu mizoprostolem są ograniczone do końcowego okresu ciąży (od 37. tygodnia)9.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Stosowanie prostaglandyn w ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci czy osób z chorobami nerek i wątroby wymaga szczególnej ostrożności, a niekiedy jest przeciwwskazane.
- Dinoprost nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania podczas karmienia piersią i nie powinien być używany u dzieci22. U osób z chorobami nerek, wątroby czy serca należy zachować szczególną ostrożność23.
- Dinoproston jest przeznaczony wyłącznie do stosowania u dorosłych kobiet w ciąży. W przypadku kobiet z zaburzeniami wątroby, nerek czy astmą – lek powinien być stosowany pod ścisłym nadzorem i z dużą ostrożnością2425.
- Mizoprostol w kontekście gastroenterologii jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, a w kontekście indukcji porodu można go stosować wyłącznie w końcowym okresie ciąży i tylko w warunkach szpitalnych926. U osób z ciężką niewydolnością nerek stosowanie mizoprostolu jest przeciwwskazane27. W przypadku karmienia piersią, mizoprostol może przenikać do mleka, dlatego zaleca się rozpoczęcie karmienia dopiero po upływie kilku godzin od podania ostatniej dawki28.
Podobnie w przypadku kierowców – dinoprost i dinoproston nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów, natomiast mizoprostol może powodować zawroty głowy, co należy uwzględnić podczas stosowania tego leku29.
- Dinoprost i dinoproston są stosowane wyłącznie w określonych wskazaniach w ciąży, pod ścisłym nadzorem medycznym.
- Mizoprostol stosowany poza indukcją porodu jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko poważnych powikłań dla płodu.
- W okresie karmienia piersią mizoprostol oraz dinoprost nie są zalecane lub wymagają zachowania odstępu czasowego po podaniu.
- U pacjentek z chorobami nerek lub wątroby, wszystkie omawiane leki powinny być stosowane ze szczególną ostrożnością lub są przeciwwskazane.
Podsumowanie – kluczowe różnice i podobieństwa prostaglandyn
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Dinoprost | Zakończenie ciąży w II trymestrze (obumarcie płodu, ciężkie powikłania u matki) | Nie stosować | Wyłącznie w określonych sytuacjach pod nadzorem | Nie wpływa |
| Dinoproston | Indukcja porodu (dojrzewanie szyjki macicy) | Nie stosować | Stosowany w ciąży donoszonej do wywołania porodu | Nie wpływa |
| Mizoprostol | Indukcja porodu, zapobieganie owrzodzeniom przy NLPZ | Nie stosować | W ciąży wyłącznie do indukcji porodu od 37. tygodnia; przeciwwskazany w innych przypadkach | Może powodować zawroty głowy |
Prostaglandyny w położnictwie i gastroenterologii – wybór zależny od sytuacji
Dinoprost, dinoproston i mizoprostol są lekami o zbliżonym mechanizmie działania, jednak ich zastosowanie jest ściśle określone przez wskazania i bezpieczeństwo dla konkretnej pacjentki. Każda z tych substancji ma swoje ograniczenia i przeciwwskazania, dlatego wybór odpowiedniego leku powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb i sytuacji zdrowotnej pacjentki6794. Odpowiednie stosowanie prostaglandyn pozwala na skuteczne i bezpieczne wywołanie porodu, zakończenie ciąży w trudnych przypadkach oraz ochronę przewodu pokarmowego u pacjentów wymagających leczenia przeciwzapalnego.