Jak działa diklofenak?

Diklofenak należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Jego główne działanie polega na łagodzeniu bólu, zmniejszaniu stanu zapalnego oraz obrzęków. Diklofenak działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, czyli substancji, które odpowiadają za powstawanie bólu i zapalenia w organizmie123. Substancja ta jest dostępna w wielu postaciach – do stosowania miejscowego (żele, maści), doustnego (tabletki, kapsułki), doodbytniczego (czopki), wstrzykiwań oraz jako krople do oczu czy roztwory do płukania jamy ustnej456. Dzięki temu może być stosowana w bardzo różnych sytuacjach i dolegliwościach.

Wskazania do stosowania diklofenaku u dorosłych

Zakres wskazań diklofenaku zależy od jego postaci, drogi podania i często także dawki. Poniżej przedstawiamy najczęstsze sytuacje, w których diklofenak znajduje zastosowanie:

Ważne: Zakres wskazań diklofenaku zależy od formy leku oraz drogi podania. Przykładowo, żele i maści są przeznaczone głównie do leczenia miejscowego bólu i stanów zapalnych mięśni oraz stawów, natomiast tabletki, czopki czy roztwory do wstrzykiwań mogą być stosowane w leczeniu ogólnoustrojowym poważniejszych dolegliwości, takich jak choroby reumatyczne, bóle pooperacyjne, czy napady migreny. Krople do oczu z diklofenakiem stosuje się natomiast w okulistyce. Zawsze należy stosować się do zaleceń dotyczących konkretnej postaci leku i jej wskazań.71117

Wskazania do stosowania diklofenaku u dzieci i młodzieży

Nie wszystkie postaci diklofenaku są przeznaczone dla dzieci. Wskazania oraz możliwość stosowania zależą od wieku dziecka i formy leku:

  • Miejscowo (żele, maści): dla młodzieży powyżej 14 lat – w leczeniu urazów mięśni, ścięgien, więzadeł i stawów oraz bólu pleców789. U dzieci poniżej 14 lat stosowanie żelu nie jest zalecane.
  • Doustnie, doodbytniczo (czopki, tabletki): w leczeniu młodzieńczego reumatoidalnego zapalenia stawów (choroba Stilla) – dotyczy dzieci powyżej 1 roku życia, jednak dawkowanie i wskazania muszą być ściśle dostosowane do wieku i masy ciała12.
  • Iniekcje (dożylne, domięśniowe): większość preparatów przeznaczona jest tylko dla dorosłych. W wyjątkowych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarską można rozważyć stosowanie u młodzieży, jednak w praktyce stosuje się je głównie u osób dorosłych1316.
  • Krople do oczu: stosowane są wyłącznie u dorosłych17.

Wskazania do stosowania diklofenaku u dzieci i młodzieży są ograniczone i zależą od wieku oraz konkretnej dolegliwości. Przykładowo, w przypadku młodzieńczego reumatoidalnego zapalenia stawów, diklofenak może być stosowany u dzieci już od 3. roku życia, jednak wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza i w odpowiednio dobranych dawkach19.

Połączenia diklofenaku z innymi substancjami czynnymi

W niektórych preparatach diklofenak występuje w połączeniu z innymi substancjami, co wpływa na zakres wskazań:

  • Diklofenak + mizoprostol: stosowany u dorosłych w leczeniu objawowym choroby zwyrodnieniowej stawów oraz reumatoidalnego zapalenia stawów, szczególnie u pacjentów wymagających ochrony żołądka i dwunastnicy przed działaniem NLPZ10.

Wskazania w wybranych grupach pacjentów

Osoby starsze

Diklofenak może być stosowany u osób w podeszłym wieku, jednak zaleca się szczególną ostrożność i stosowanie najmniejszych skutecznych dawek. Osoby starsze są bardziej narażone na działania niepożądane, zwłaszcza dotyczące przewodu pokarmowego, nerek i układu krążenia2021.

Pacjenci z niewydolnością nerek

U osób z zaburzoną czynnością nerek diklofenak powinien być stosowany ostrożnie, a w niektórych przypadkach nie jest zalecany (np. ciężka niewydolność nerek przy niektórych postaciach iniekcyjnych)2223.

Kobiety w ciąży

Stosowanie diklofenaku w ciąży jest ograniczone i powinno być rozważane indywidualnie, najlepiej w porozumieniu z lekarzem. W przypadku niektórych postaci leku, szczególnie iniekcji, ciąża stanowi przeciwwskazanie do stosowania24.

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Ból i stan zapalny mięśni, stawów (miejscowo) Tak Tak (od 14 lat) Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Choroby reumatyczne (doustnie, czopki, iniekcje) Tak Tak (w niektórych wskazaniach) Tak (w niektórych wskazaniach) Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Ból pooperacyjny, pourazowy Tak Rzadko (indywidualna decyzja lekarza) Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Migrena Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Stany zapalne po operacjach okulistycznych Tak Nie Nie Tak Brak danych
Stany zapalne jamy ustnej i gardła Tak Brak danych Brak danych Tak Brak danych
Uwaga:

  • Diklofenak w iniekcjach i w niektórych postaciach doustnych nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, chyba że lekarz zdecyduje inaczej w określonych wskazaniach, np. młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów1913.
  • Krople do oczu oraz niektóre roztwory do płukania jamy ustnej przeznaczone są wyłącznie dla dorosłych1718.
  • Przed zastosowaniem diklofenaku w szczególnych grupach pacjentów, takich jak osoby z chorobami serca, nerek, wątroby czy kobiety w ciąży, należy zachować ostrożność i zawsze skonsultować się z lekarzem2526.

Diklofenak – wszechstronność i ograniczenia stosowania

Diklofenak to substancja o szerokim zastosowaniu, która może przynieść ulgę w bólu i stanach zapalnych po urazach, operacjach czy w przebiegu chorób przewlekłych. Wskazania do jego stosowania są zróżnicowane i zależą od postaci leku oraz wieku pacjenta. W przypadku dzieci i młodzieży możliwości stosowania są ograniczone i wymagają indywidualnej oceny przez lekarza. Ważne jest, by wybierać odpowiednią postać leku i zawsze przestrzegać zaleceń dotyczących wskazań oraz dawkowania. Osoby starsze oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi powinni zachować szczególną ostrożność podczas stosowania diklofenaku.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się diklofenak?

Diklofenak stosuje się w leczeniu bólu i stanów zapalnych mięśni, stawów, po urazach, w chorobach reumatycznych, przy migrenie, bólach pooperacyjnych oraz w stanach zapalnych oka lub jamy ustnej71634.

Czy diklofenak można stosować u dzieci?

Nie wszystkie postaci diklofenaku są odpowiednie dla dzieci. Żele można stosować od 14 lat, a niektóre tabletki lub czopki – w określonych schorzeniach i wieku, pod ścisłym nadzorem lekarza3639.

Czy diklofenak pomaga na migrenę?

Tak, diklofenak jest stosowany w leczeniu ostrych napadów migreny u dorosłych272829.

Czy diklofenak można stosować na ból po operacji?

Diklofenak jest skuteczny w leczeniu bólu pooperacyjnego, może być stosowany doustnie, doodbytniczo lub w formie iniekcji, zależnie od sytuacji202223.

W jakich chorobach reumatycznych stosuje się diklofenak?

Diklofenak stosuje się m.in. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa i chorobie zwyrodnieniowej stawów161718.