Jak działa diklofenak?
Diklofenak należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Jego główne działanie polega na łagodzeniu bólu, zmniejszaniu stanu zapalnego oraz obrzęków. Diklofenak działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, czyli substancji, które odpowiadają za powstawanie bólu i zapalenia w organizmie123. Substancja ta jest dostępna w wielu postaciach – do stosowania miejscowego (żele, maści), doustnego (tabletki, kapsułki), doodbytniczego (czopki), wstrzykiwań oraz jako krople do oczu czy roztwory do płukania jamy ustnej456. Dzięki temu może być stosowana w bardzo różnych sytuacjach i dolegliwościach.
Wskazania do stosowania diklofenaku u dorosłych
Zakres wskazań diklofenaku zależy od jego postaci, drogi podania i często także dawki. Poniżej przedstawiamy najczęstsze sytuacje, w których diklofenak znajduje zastosowanie:
- Leczenie bólu i stanów zapalnych mięśni, ścięgien, więzadeł i stawów – szczególnie po urazach, takich jak skręcenia, nadwyrężenia czy stłuczenia789.
- Ból pleców i reumatyzm pozastawowy – diklofenak łagodzi ból i ułatwia codzienne funkcjonowanie789.
- Choroba zwyrodnieniowa stawów – zarówno w ograniczonych i łagodnych postaciach (np. miejscowo w żelu), jak i w leczeniu ogólnym7810.
- Reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – diklofenak jest stosowany w leczeniu tych przewlekłych chorób zapalnych11121314.
- Bóle pooperacyjne i pourazowe – diklofenak może być podawany zarówno doustnie, doodbytniczo, jak i w formie iniekcji, by szybko złagodzić ból i zmniejszyć obrzęk11151316.
- Bóle i stany zapalne w ginekologii – np. przy pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu lub zapaleniu przydatków151112.
- Napady migreny – diklofenak bywa stosowany w ostrych napadach migreny151213.
- Bóle w przebiegu kolki nerkowej i wątrobowej – zwłaszcza przy podaniu w iniekcji1316.
- Wspomagająco w ciężkich zakażeniach uszu, nosa, gardła – np. przy silnym bólu i stanie zapalnym1512.
- Stany zapalne i ból po operacjach okulistycznych – krople do oczu z diklofenakiem pomagają łagodzić stan zapalny, ból i światłowstręt po zabiegach na oku17.
- Leczenie stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła – roztwór do płukania jamy ustnej z diklofenakiem łagodzi ból i podrażnienie18.
Wskazania do stosowania diklofenaku u dzieci i młodzieży
Nie wszystkie postaci diklofenaku są przeznaczone dla dzieci. Wskazania oraz możliwość stosowania zależą od wieku dziecka i formy leku:
- Miejscowo (żele, maści): dla młodzieży powyżej 14 lat – w leczeniu urazów mięśni, ścięgien, więzadeł i stawów oraz bólu pleców789. U dzieci poniżej 14 lat stosowanie żelu nie jest zalecane.
- Doustnie, doodbytniczo (czopki, tabletki): w leczeniu młodzieńczego reumatoidalnego zapalenia stawów (choroba Stilla) – dotyczy dzieci powyżej 1 roku życia, jednak dawkowanie i wskazania muszą być ściśle dostosowane do wieku i masy ciała12.
- Iniekcje (dożylne, domięśniowe): większość preparatów przeznaczona jest tylko dla dorosłych. W wyjątkowych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarską można rozważyć stosowanie u młodzieży, jednak w praktyce stosuje się je głównie u osób dorosłych1316.
- Krople do oczu: stosowane są wyłącznie u dorosłych17.
Wskazania do stosowania diklofenaku u dzieci i młodzieży są ograniczone i zależą od wieku oraz konkretnej dolegliwości. Przykładowo, w przypadku młodzieńczego reumatoidalnego zapalenia stawów, diklofenak może być stosowany u dzieci już od 3. roku życia, jednak wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza i w odpowiednio dobranych dawkach19.
Połączenia diklofenaku z innymi substancjami czynnymi
W niektórych preparatach diklofenak występuje w połączeniu z innymi substancjami, co wpływa na zakres wskazań:
- Diklofenak + mizoprostol: stosowany u dorosłych w leczeniu objawowym choroby zwyrodnieniowej stawów oraz reumatoidalnego zapalenia stawów, szczególnie u pacjentów wymagających ochrony żołądka i dwunastnicy przed działaniem NLPZ10.
Wskazania w wybranych grupach pacjentów
Osoby starsze
Diklofenak może być stosowany u osób w podeszłym wieku, jednak zaleca się szczególną ostrożność i stosowanie najmniejszych skutecznych dawek. Osoby starsze są bardziej narażone na działania niepożądane, zwłaszcza dotyczące przewodu pokarmowego, nerek i układu krążenia2021.
Pacjenci z niewydolnością nerek
U osób z zaburzoną czynnością nerek diklofenak powinien być stosowany ostrożnie, a w niektórych przypadkach nie jest zalecany (np. ciężka niewydolność nerek przy niektórych postaciach iniekcyjnych)2223.
Kobiety w ciąży
Stosowanie diklofenaku w ciąży jest ograniczone i powinno być rozważane indywidualnie, najlepiej w porozumieniu z lekarzem. W przypadku niektórych postaci leku, szczególnie iniekcji, ciąża stanowi przeciwwskazanie do stosowania24.
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Ból i stan zapalny mięśni, stawów (miejscowo) | Tak | Tak (od 14 lat) | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Choroby reumatyczne (doustnie, czopki, iniekcje) | Tak | Tak (w niektórych wskazaniach) | Tak (w niektórych wskazaniach) | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Ból pooperacyjny, pourazowy | Tak | Rzadko (indywidualna decyzja lekarza) | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Migrena | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością |
| Stany zapalne po operacjach okulistycznych | Tak | Nie | Nie | Tak | Brak danych |
| Stany zapalne jamy ustnej i gardła | Tak | Brak danych | Brak danych | Tak | Brak danych |
- Diklofenak w iniekcjach i w niektórych postaciach doustnych nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, chyba że lekarz zdecyduje inaczej w określonych wskazaniach, np. młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów1913.
- Krople do oczu oraz niektóre roztwory do płukania jamy ustnej przeznaczone są wyłącznie dla dorosłych1718.
- Przed zastosowaniem diklofenaku w szczególnych grupach pacjentów, takich jak osoby z chorobami serca, nerek, wątroby czy kobiety w ciąży, należy zachować ostrożność i zawsze skonsultować się z lekarzem2526.
Diklofenak – wszechstronność i ograniczenia stosowania
Diklofenak to substancja o szerokim zastosowaniu, która może przynieść ulgę w bólu i stanach zapalnych po urazach, operacjach czy w przebiegu chorób przewlekłych. Wskazania do jego stosowania są zróżnicowane i zależą od postaci leku oraz wieku pacjenta. W przypadku dzieci i młodzieży możliwości stosowania są ograniczone i wymagają indywidualnej oceny przez lekarza. Ważne jest, by wybierać odpowiednią postać leku i zawsze przestrzegać zaleceń dotyczących wskazań oraz dawkowania. Osoby starsze oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi powinni zachować szczególną ostrożność podczas stosowania diklofenaku.


















