Difenhydramina – działania niepożądane: co warto wiedzieć?

Difenhydramina, znana również jako Diphenhydraminum lub Diphenhydramini hydrochloridum, jest lekiem o szerokim zastosowaniu, ale jej przyjmowanie może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych. Skutki uboczne mogą być różne w zależności od postaci leku (np. tabletki, krople do oczu, krople do nosa, żel) oraz drogi podania12. Występowanie działań niepożądanych jest zjawiskiem typowym dla wszystkich leków, choć nie każdy pacjent musi ich doświadczyć. Warto pamiętać, że decyzja o stosowaniu leku zawsze powinna być podjęta po rozważeniu korzyści i potencjalnych zagrożeń, a działania niepożądane mogą być zależne także od wieku, stanu zdrowia czy innych przyjmowanych leków1.

Wpływ drogi podania i postaci leku na działania niepożądane

Profil działań niepożądanych difenhydraminy różni się w zależności od tego, czy stosujemy ją doustnie (np. tabletki), miejscowo (np. żel), do nosa czy do oczu. W przypadku preparatów złożonych (np. z paracetamolem lub nafazoliną), część działań niepożądanych może być związana z inną substancją czynną, ale poniżej skupiamy się na objawach wynikających głównie z obecności difenhydraminy23.

Ważne: Difenhydramina może powodować senność, zaburzenia uwagi i zmęczenie, co szczególnie istotne jest dla osób prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny. U osób starszych mogą pojawić się dezorientacja i paradoksalne pobudzenie, dlatego w tej grupie wiekowej należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku. Niektóre działania niepożądane mogą mieć charakter przejściowy, jednak w przypadku utrzymywania się objawów lub ich nasilenia, należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem45.

Działania niepożądane difenhydraminy według częstości występowania

Działania niepożądane występujące często (≥1/100 do <1/10)

  • Senność – uczucie znużenia, potrzeba snu w ciągu dnia4563
  • Zaburzenia uwagi – trudność w skupieniu się na zadaniach456
  • Zawroty głowy – uczucie kręcenia się w głowie45
  • Uspokojenie, zmęczenie452
  • Suchość w jamie ustnej – nieprzyjemne uczucie suchości w ustach4523
  • Suchość błon śluzowych nosa i gardła63

Działania niepożądane występujące rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) lub niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)

  • Reakcje nadwrażliwości – wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, duszność456
  • Dezorientacja, niepokój, paradoksalne pobudzenie (np. nerwowość, wzmożona energia)456
  • Niewyraźne widzenie456
  • Tachykardia (przyspieszone bicie serca), arytmia, kołatanie serca456
  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha456
  • Zatrzymanie moczu lub trudności w oddawaniu moczu456
  • Drżenie mięśni45

Działania niepożądane o nieznanej częstości

  • Drgawki, ból głowy, parestezje (mrowienie), dyskinezy (niekontrolowane ruchy)452
  • Zgęstnienie wydzieliny z oskrzeli452
  • Parestezje (uczucie mrowienia)45

Działania niepożądane związane z miejscowym stosowaniem difenhydraminy

W przypadku stosowania difenhydraminy w postaci żelu na skórę, działania niepożądane są bardzo rzadkie i ograniczają się najczęściej do reakcji miejscowych, takich jak rumień (zaczerwienienie skóry) czy reakcje alergiczne7.

Działania niepożądane przy stosowaniu kropli do oczu lub nosa

  • Pieczenie, świąd, przekrwienie spojówki, ból oczu, zaburzenia widzenia (krople do oczu)8
  • Bóle i zawroty głowy, senność, niepokój, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie, nudności, nadmierne pocenie się, osłabienie (krople do nosa)9
  • Możliwe zmętnienie rogówki przy nadmiernym stosowaniu kropli do oczu (ustępuje po odstawieniu leku)8
Wskazówka: Długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie difenhydraminy, zwłaszcza w kroplach do nosa lub oczu, może prowadzić do pogorszenia stanu błon śluzowych, tzw. efektu „z odbicia” oraz trwałych zmian w nabłonku. W przypadku utrzymujących się objawów lub pogorszenia dolegliwości należy zaprzestać stosowania leku98.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde podejrzenie wystąpienia działania niepożądanego po zastosowaniu difenhydraminy powinno być zgłoszone do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Zgłaszanie działań niepożądanych pozwala na stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku i poprawę ochrony pacjentów101112.

Podsumowanie: difenhydramina i bezpieczeństwo jej stosowania

Difenhydramina jest substancją, która może powodować zarówno łagodne, jak i bardziej nasilone działania niepożądane. Najczęściej obserwuje się senność, zmęczenie, suchość w ustach i zaburzenia uwagi, ale możliwe są również reakcje alergiczne, zaburzenia rytmu serca, trudności w oddawaniu moczu czy drżenie mięśni. Skutki uboczne zależą od postaci leku, drogi podania oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta. W przypadku niepokojących objawów zawsze należy rozważyć przerwanie stosowania leku i skonsultowanie się ze specjalistą. Regularne zgłaszanie działań niepożądanych przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa terapii dla wszystkich pacjentów1012.

Tabela: działania niepożądane difenhydraminy według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ nerwowy Senność, zaburzenia uwagi, zawroty głowy, uspokojenie Drgawki, ból głowy, parestezje, dyskinezy
Układ psychiczny Dezorientacja, niepokój, paradoksalne pobudzenie
Układ immunologiczny Wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, duszność
Oko Niewyraźne widzenie
Serce Tachykardia, arytmia, kołatanie serca
Układ oddechowy Zgęstnienie wydzieliny z oskrzeli
Układ żołądkowo-jelitowy Suchość w jamie ustnej Nudności, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Mięśnie i tkanki miękkie Drżenie mięśni
Nerki i drogi moczowe Trudności w oddawaniu moczu, zatrzymanie moczu
Skóra i tkanka podskórna Rumień (miejscowo), reakcja alergiczna
Ogólne i miejscowe Zmęczenie

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane difenhydraminy?

Najczęściej obserwuje się senność, zmęczenie, suchość w ustach, zaburzenia uwagi i zawroty głowy12.

Czy difenhydramina może powodować reakcje alergiczne?

Tak, możliwe są reakcje alergiczne, takie jak wysypka, pokrzywka, duszność i obrzęk naczynioruchowy34.

Czy działania niepożądane difenhydraminy zależą od drogi podania?

Tak, działania niepożądane mogą się różnić w zależności od postaci leku – doustnej, miejscowej, do oczu lub do nosa567.

Jak zgłosić działanie niepożądane po difenhydraminie?

Działania niepożądane można zgłaszać do URPL przez stronę https://smz.ezdrowie.gov.pl lub bezpośrednio do producenta leku8.