Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci jest tak istotne?

Dzieci nie są “małymi dorosłymi” – ich organizmy rozwijają się, a procesy wchłaniania, rozkładu i wydalania leków mogą przebiegać zupełnie inaczej niż u osób dorosłych. Właśnie dlatego dobór i dawkowanie leków dla najmłodszych wymaga szczególnej ostrożności. Nawet niewielkie różnice w składzie lub dawce mogą wywołać nieprzewidywalne reakcje. Niektóre substancje, bezpieczne dla dorosłych, mogą być nieodpowiednie lub wręcz niebezpieczne dla dzieci. Z tego powodu bezpieczeństwo stosowania każdego leku w tej grupie wiekowej powinno być dokładnie ocenione i poparte wynikami badań klinicznych12.

Dienogest – zakres stosowania u dzieci i młodzieży

Dienogest jest substancją czynną należącą do grupy progestagenów. Występuje zarówno w lekach złożonych (najczęściej razem z estrogenem, np. etynyloestradiolem lub estradiolem), jak i w preparatach jednoskładnikowych, gdzie stosowany jest w leczeniu endometriozy34.

  • Antykoncepcja hormonalna i leczenie trądziku: Wszystkie złożone doustne środki antykoncepcyjne z dienogestem są przeznaczone wyłącznie dla kobiet po okresie dojrzewania, czyli takich, u których rozpoczęła się regularna miesiączka. Nie są one dopuszczone do stosowania u dzieci przed okresem pokwitania56789101112.
  • Leczenie endometriozy: Dienogest w monoterapii (np. Symdieno, Tubanis) jest zarejestrowany do leczenia endometriozy u dorosłych kobiet, ale dostępne są również dane dotyczące młodzieży w wieku 12–18 lat34. Jednak stosowanie u dziewcząt w tym wieku wymaga szczególnej ostrożności i oceny korzyści względem ryzyka.
Ważne: U dzieci i młodzieży stosowanie dienogestu wiąże się z potencjalnym wpływem na rozwój kości. Badania wykazały, że stosowanie tej substancji u młodzieży (12–18 lat) może powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości, co jest szczególnie istotne w okresie intensywnego wzrostu. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia u młodszych pacjentek należy bardzo dokładnie rozważyć ryzyko i korzyści, zwłaszcza jeśli istnieją inne czynniki ryzyka osteoporozy12.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie dienogestu u osób poniżej 18 roku życia zawsze musi być dostosowane do wieku i indywidualnych potrzeb pacjentki. W przypadku leczenia endometriozy najczęściej stosowana dawka to 2 mg raz na dobę, podobnie jak u dorosłych34. Jednak stosowanie u dziewcząt w wieku 12–18 lat powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarskim, a decyzja o rozpoczęciu terapii musi być oparta na indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem wpływu na układ kostny12.

  • Leki złożone z dienogestem (antykoncepcja, trądzik): Nie są przeznaczone do stosowania u dzieci przed okresem pokwitania. Dawkowanie u młodzieży powyżej 16 roku życia jest takie samo jak u dorosłych, jednak nie należy stosować ich u młodszych dziewcząt75.
  • Dienogest w leczeniu endometriozy: Stosowanie u dziewcząt 12–18 lat: 2 mg raz na dobę, ale konieczna jest regularna kontrola stanu zdrowia, w tym gęstości mineralnej kości12.

Bezpieczeństwo stosowania i środki ostrożności u dzieci

Stosowanie dienogestu u pacjentek poniżej 18 roku życia wymaga zachowania szczególnej ostrożności. W przypadku terapii endometriozy, największe znaczenie ma potencjalny wpływ na gęstość mineralną kości, co może rzutować na zdrowie w dorosłości. U młodych dziewcząt w okresie intensywnego wzrostu każda terapia hormonalna powinna być dokładnie przemyślana i regularnie monitorowana12.

  • Brak danych klinicznych dla młodszych dzieci: Nie ma danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania dienogestu u dzieci poniżej 12 roku życia12.
  • Ostrożność u młodzieży: Wskazana jest szczególna kontrola, zwłaszcza pod kątem wpływu na układ kostny i rozwój płciowy.
  • Przeciwwskazania: U dzieci i młodzieży przeciwwskazaniami są: czynna choroba zakrzepowo-zatorowa, choroby wątroby, cukrzyca ze zmianami naczyniowymi, nowotwory zależne od hormonów płciowych oraz nieustalone krwawienia z dróg rodnych1314.
Warto wiedzieć:

  • Stosowanie dienogestu w połączeniu z estrogenem w celach antykoncepcyjnych lub leczenia trądziku nie jest przeznaczone dla dzieci przed okresem dojrzewania.
  • W leczeniu endometriozy u młodzieży (12–18 lat) należy monitorować rozwój kości i regularnie oceniać stan zdrowia pacjentki.
  • W razie wystąpienia niepokojących objawów (np. nietypowe krwawienia, bóle brzucha, zmiany nastroju), konieczna jest szybka konsultacja lekarska.
  • W razie wystąpienia ciężkiej niedokrwistości w trakcie leczenia dienogestem należy rozważyć przerwanie terapii1516.

Podsumowanie – Bezpieczeństwo stosowania dienogestu u dzieci i młodzieży

Dienogest nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci przed okresem dojrzewania. U młodzieży w wieku 12–18 lat może być stosowany wyłącznie w leczeniu endometriozy i tylko po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka, głównie ze względu na możliwy wpływ na rozwój kości. W przypadku leków złożonych zawierających dienogest (antykoncepcja, trądzik) stosowanie ogranicza się do kobiet, u których rozpoczęła się miesiączka, a dawkowanie jest takie samo jak u dorosłych. Przeciwwskazania obejmują m.in. choroby zakrzepowo-zatorowe, ciężkie choroby wątroby, cukrzycę ze zmianami naczyniowymi i nowotwory zależne od hormonów płciowych. W razie wątpliwości lub wystąpienia niepokojących objawów należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym1314.

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (1–12 lat) Nie zaleca się Brak danych
Młodzież (12–18 lat) Możliwe tylko w leczeniu endometriozy po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka 2 mg raz na dobę (jak u dorosłych), wymagana ścisła kontrola
Powyżej 18 lat Tak Dawka jak u dorosłych

Pytania i odpowiedzi

Czy dienogest można stosować u dzieci?

Dienogest nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci przed okresem dojrzewania. Stosowanie u młodzieży (12–18 lat) możliwe jest tylko w leczeniu endometriozy i wymaga ścisłej kontroli lekarskiej.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania dienogestu u dzieci?

Przeciwwskazaniami są m.in. czynna choroba zakrzepowo-zatorowa, choroby wątroby, cukrzyca ze zmianami naczyniowymi, nowotwory zależne od hormonów płciowych oraz nieustalone krwawienia z dróg rodnych.

Czy stosowanie dienogestu u młodzieży wpływa na rozwój kości?

Tak, badania wykazały, że stosowanie dienogestu u dziewcząt 12–18 lat może prowadzić do zmniejszenia gęstości mineralnej kości, dlatego wymaga to szczególnej ostrożności i regularnej kontroli.

Jaka jest zalecana dawka dienogestu dla młodzieży?

W leczeniu endometriozy u młodzieży stosuje się zwykle 2 mg raz na dobę, tak jak u dorosłych. Ostateczną decyzję o leczeniu podejmuje lekarz.