Działania niepożądane desmopresyny – co warto wiedzieć?
Desmopresyna, znana również jako Desmopressini acetas lub Desmopressinum, jest substancją czynną stosowaną w leczeniu takich schorzeń jak moczówka prosta ośrodkowa, nokturia czy pierwotne izolowane moczenie nocne12. Każdy lek, także desmopresyna, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Ich występowanie zależy m.in. od postaci leku (np. tabletki, liofilizat doustny, aerozol do nosa, roztwór do wstrzykiwań), drogi podania, dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, płeć czy inne przyjmowane leki34. Działania niepożądane mogą być łagodne, ale w niektórych przypadkach mogą przyjąć cięższą postać. Warto pamiętać, że decyzja o rozpoczęciu leczenia zawsze powinna opierać się na ocenie korzyści i potencjalnego ryzyka3.
Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci leku
Profil działań niepożądanych desmopresyny różni się w zależności od tego, czy lek podawany jest doustnie (w postaci tabletek, liofilizatów doustnych lub tabletek podjęzykowych), donosowo (aerozol do nosa), czy w formie iniekcji35. Dodatkowo, niektóre działania niepożądane są częstsze w określonych grupach wiekowych lub u osób z określonymi schorzeniami. Na przykład ryzyko hiponatremii jest wyższe u osób starszych oraz kobiet63.
Najczęstsze działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (≥1 na 10 osób)
- Ból głowy – najczęstszy objaw, dotyczy zarówno dorosłych, jak i dzieci37.
- Suchość w jamie ustnej – szczególnie u osób stosujących liofilizat doustny na nokturie4.
- Niedrożność nosa – typowa dla postaci donosowej8.
Często (≥1 na 100 do <1 na 10 osób)
- Hiponatremia – obniżenie poziomu sodu we krwi, objawiające się m.in. bólem głowy, nudnościami, wymiotami, złym samopoczuciem, zaburzeniami pamięci i równowagi, a w ciężkich przypadkach drgawkami i śpiączką34.
- Zawroty głowy3.
- Nadciśnienie3.
- Nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, zaparcie34.
- Wysoka temperatura ciała – szczególnie u dzieci przy postaci donosowej8.
- Nieżyt nosa – w przypadku aerozolu do nosa8.
Niezbyt często (≥1 na 1000 do <1 na 100 osób)
- Bezsenność, senność, osłabienie9.
- Zaburzenia psychiczne: chwiejność emocjonalna, agresywność, niepokój, zmienność nastroju, koszmary nocne – zwłaszcza u dzieci, zwykle ustępują po odstawieniu leku9.
- Choroby skóry: świąd, wysypka, pokrzywka, pocenie się9.
- Bóle mięśni, skurcze mięśni9.
- Objawy grypopodobne, uczucie zmęczenia9.
Rzadko (≥1 na 10 000 do <1 na 1000 osób) i bardzo rzadko (<1 na 10 000 osób)
- Splątanie świadomości, dezorientacja10.
- Drgawki, śpiączka – szczególnie w ciężkich przypadkach hiponatremii10.
- Alergiczne zapalenie skóry10.
Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
- Reakcje anafilaktyczne – bardzo rzadkie, ale mogą być groźne (np. wstrząs anafilaktyczny, obrzęk twarzy, duszność)95.
- Odwodnienie i hipernatremia – szczególnie przy leczeniu moczówki prostej ośrodkowej11.
- Objawy ze strony pęcherza moczowego i cewki moczowej11.
- Krwawienie z nosa – głównie u dzieci, szczególnie przy leczeniu donosowym12.
- Niektóre działania niepożądane, takie jak ból głowy, nudności czy zmęczenie, mogą występować częściej na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki.
- Dzieci oraz osoby starsze są bardziej narażone na rozwój hiponatremii.
- Działania niepożądane zwykle ustępują po odstawieniu leku lub zmniejszeniu dawki.
- Przy leczeniu donosowym (aerozol do nosa) typowe są miejscowe działania niepożądane, takie jak niedrożność lub nieżyt nosa.
- W razie pojawienia się niepokojących objawów zawsze należy zgłosić je lekarzowi lub farmaceucie.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane po zastosowaniu desmopresyny warto zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), np. za pośrednictwem strony internetowej https://smz.ezdrowie.gov.pl lub telefonicznie. Zgłoszenia można także dokonać producentowi leku1314.
Podsumowanie: Desmopresyna – bezpieczeństwo stosowania i działania niepożądane
Desmopresyna jest lekiem skutecznym i stosunkowo dobrze tolerowanym, jednak – jak każdy lek – może wywoływać działania niepożądane. Najważniejszym i najgroźniejszym jest hiponatremia, która może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych. W większości przypadków działania niepożądane są łagodne i ustępują po zakończeniu leczenia. Profil i częstość występowania działań niepożądanych zależą od postaci leku, dawki, drogi podania oraz indywidualnych cech pacjenta. Regularna kontrola i szybkie reagowanie na niepokojące objawy pomagają minimalizować ryzyko powikłań349.
Tabela – działania niepożądane desmopresyny według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | Ból głowy | Zawroty głowy | Senność, parestezje | Splątanie świadomości, dezorientacja | Drgawki, śpiączka | Zaburzenia uwagi, nadaktywność psychomotoryczna |
| Układ pokarmowy | Suchość w jamie ustnej (liofilizat doustny), niedrożność nosa (aerozol do nosa) | Nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, zaparcie | Niestrawność, wzdęcia | Dyskomfort w jamie brzusznej | ||
| Układ sercowo-naczyniowy | Nadciśnienie | Niedociśnienie ortostatyczne | Kołatanie serca | |||
| Skóra i tkanka podskórna | Pocenie się, świąd, wysypka, pokrzywka | Alergiczne zapalenie skóry | Reakcje anafilaktyczne | |||
| Mięśnie i stawy | Skurcze mięśniowe, ból mięśni | |||||
| Psychika | Bezsenność, chwiejność emocjonalna, agresywność | Koszmary nocne, zmienność nastroju | Depresja, halucynacje | |||
| Metabolizm | Hiponatremia | Odwodnienie, hipernatremia | ||||
| Inne | Obrzęk, uczucie zmęczenia | Złe samopoczucie, objawy grypopodobne | Obrzęki obwodowe, drażliwość |


















