Desfluran – przeciwwskazania

Czym jest desfluran i kiedy należy zachować ostrożność?

Desfluran to wziewny środek znieczulający, należący do grupy halogenowanych metyloetyloeterów. Wykorzystywany jest głównie do wprowadzania i podtrzymywania znieczulenia ogólnego podczas operacji u dorosłych oraz do podtrzymania znieczulenia u dzieci i niemowląt¹². Jego główne działanie polega na szybkim wywoływaniu oraz odwracaniu utraty świadomości, co pozwala na sprawne wybudzanie pacjenta po zabiegu³⁴.

Mimo licznych zalet, desfluran nie jest odpowiedni dla każdego. W niektórych przypadkach jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane, co oznacza, że nie wolno go używać pod żadnym pozorem. Istnieją także sytuacje, gdy można go zastosować tylko po szczegółowej ocenie ryzyka, a także przypadki, w których konieczna jest szczególna ostrożność, np. u osób z chorobami wątroby, serca czy dzieci z określonymi schorzeniami⁵⁶.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy desfluran jest zakazany?

• Przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego – u osób, dla których znieczulenie ogólne jest niezalecane z powodu stanu zdrowia, nie wolno stosować desfluranu, gdyż mogłoby to prowadzić do poważnych powikłań, w tym zagrożenia życia⁵⁶.
• Nadwrażliwość na halogenowe środki znieczulające – osoby uczulone na środki halogenowe (np. desfluran, izofluran, enfluran) nie powinny ich przyjmować, ponieważ istnieje ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, takich jak zapalenie wątroby lub reakcje anafilaktyczne⁵⁶.
• Stwierdzona lub podejrzewana podatność na hipertermię złośliwą – desfluran może wywołać bardzo niebezpieczny stan hipermetabolizmu mięśni (hipertermię złośliwą), objawiający się nagłym wzrostem temperatury ciała, sztywnością mięśni, zaburzeniami rytmu serca i innymi powikłaniami, które mogą prowadzić do śmierci⁵⁷⁸.
• Przebyte zapalenie wątroby lub zaburzenia czynności wątroby po znieczuleniu halogenowym – u pacjentów, u których po podaniu halogenowego środka znieczulającego wystąpiła żółtaczka, gorączka, eozynofilia lub inne objawy zaburzenia czynności wątroby, nie należy stosować desfluranu ze względu na ryzyko ciężkich powikłań wątrobowych⁵⁹.
• Indukcja znieczulenia u dzieci i niemowląt – desfluran nie może być stosowany do wprowadzania w znieczulenie u dzieci i niemowląt, ponieważ często wywołuje kaszel, skurcz krtani, zatrzymanie oddechu i inne niebezpieczne reakcje ze strony dróg oddechowych⁵⁶.
• Podtrzymywanie znieczulenia u niezaintubowanych dzieci poniżej 6. roku życia – w tej grupie wiekowej istnieje zwiększone ryzyko poważnych działań niepożądanych ze strony układu oddechowego⁶.
• Stosowanie jako jedynego leku znieczulającego u pacjentów z ryzykiem choroby wieńcowej lub tam, gdzie niepożądane jest przyspieszenie tętna lub wzrost ciśnienia – w tych przypadkach desfluran może powodować niebezpieczne dla życia zmiany w układzie sercowo-naczyniowym⁵⁶.
• Zabiegi stomatologiczne poza szpitalem – nie należy stosować desfluranu w warunkach ambulatoryjnych poza szpitalem lub oddziałem chirurgii jednego dnia⁹.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosowanie desfluranu wymaga szczególnej rozwagi?

• Choroby wątroby – u osób z marskością, wirusowym zapaleniem lub innymi przewlekłymi chorobami wątroby, wybór innego środka znieczulającego może być bezpieczniejszy¹⁰¹¹.
• Zmiany w obrębie mózgu – u pacjentów z guzami lub innymi zmianami w mózgu, desfluran może zwiększać ciśnienie śródczaszkowe. W takich sytuacjach należy stosować niższe dawki i połączyć je z innymi środkami, aby uniknąć powikłań neurologicznych¹⁰¹².
• Choroby serca – u pacjentów z chorobą wieńcową czy innymi poważnymi schorzeniami układu krążenia, stosowanie desfluranu powinno być dobrze zaplanowane, aby nie doszło do niedokrwienia mięśnia sercowego lub groźnych zaburzeń rytmu¹³¹⁴.
• Pacjenci niezaintubowani – szczególnie u dzieci i osób dorosłych bez intubacji, desfluran może wywoływać działania niepożądane ze strony dróg oddechowych, takie jak kaszel czy skurcz krtani¹⁵¹⁶.
• Pacjenci z chorobami nerwowo-mięśniowymi – osoby z dystrofią mięśniową lub innymi chorobami mięśni są bardziej narażone na groźne powikłania, takie jak hiperkaliemia czy hipertermia złośliwa¹⁷⁸.
• Kobiety w ciąży (zabiegi położnicze) – brak jest wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania desfluranu podczas zabiegów położniczych, dlatego należy go unikać, jeśli to możliwe¹⁸¹¹.

Kiedy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu desfluranu?

Niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnego nadzoru podczas stosowania desfluranu, nawet jeśli nie mają bezwzględnych przeciwwskazań. Oto najważniejsze sytuacje:

• Choroby układu oddechowego – osoby z astmą, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) lub niedawno przebytymi infekcjami dróg oddechowych mogą być bardziej narażone na skurcz oskrzeli, kaszel czy inne komplikacje oddechowe podczas znieczulenia desfluranem¹⁵¹⁹.
• Ryzyko hipertermii złośliwej – u osób, u których w rodzinie występowały przypadki hipertermii złośliwej lub chorób mięśni, należy zachować czujność i natychmiast przerwać podawanie desfluranu w razie wystąpienia niepokojących objawów⁷⁸.
• Choroby wątroby – pacjenci z istniejącymi schorzeniami wątroby są bardziej narażeni na działania niepożądane ze strony tego narządu, w tym alergiczne zapalenie wątroby. Wskazana jest ostrożność, a czasem wybór innego środka¹⁰¹¹.
• Pacjenci z zaburzeniami neurologicznymi lub zmianami w mózgu – desfluran może zwiększać ciśnienie śródczaszkowe, co wymaga monitorowania i ewentualnego dostosowania dawki¹⁰¹².
• Choroby serca i krążenia – gwałtowne zwiększanie stężenia desfluranu może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, podwyższenia ciśnienia czy tachykardii. Pacjenci z chorobami serca powinni być stale monitorowani¹³¹⁴.
• Stosowanie innych leków – niektóre leki (np. suksametonium) mogą nasilać działania niepożądane desfluranu, zwłaszcza u pacjentów z chorobami mięśni¹⁷²⁰.
• Wysuszone pochłaniacze dwutlenku węgla – desfluran może wchodzić w reakcję z wysuszonym pochłaniaczem CO₂, powodując powstawanie tlenku węgla i wzrost poziomu karboksyhemoglobiny. Przed zabiegiem należy upewnić się, że pochłaniacz jest odpowiednio uwodniony²¹²².

Tabela podsumowująca przeciwwskazania dla desfluranu

Desfluran – bezpieczeństwo stosowania zależne od sytuacji klinicznej

Desfluran jest nowoczesnym i skutecznym środkiem do znieczulenia ogólnego, ale jego zastosowanie musi być dostosowane do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia pacjenta. Bezwzględne przeciwwskazania, takie jak podatność na hipertermię złośliwą, ciężkie reakcje alergiczne na halogenowe środki znieczulające czy przebyte powikłania wątrobowe po znieczuleniu, wykluczają jego użycie. W innych przypadkach, takich jak choroby wątroby, serca, czy specyficzne schorzenia u dzieci, desfluran może być stosowany wyłącznie z zachowaniem dużej ostrożności i pod ścisłym nadzorem medycznym. Prawidłowa kwalifikacja pacjenta, dokładny wywiad i monitorowanie podczas zabiegu są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i minimalizacji ryzyka powikłań⁵⁶⁸.