REKLAMA

Czym jest mechanizm działania deksamfetaminy?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dana substancja wpływa na organizm, aby wywołać określony efekt leczniczy123. Zrozumienie tego mechanizmu pozwala lepiej pojąć, dlaczego deksamfetamina jest stosowana w leczeniu określonych schorzeń, takich jak ADHD. W praktyce oznacza to, że wiemy, na które układy w organizmie działa deksamfetamina i w jaki sposób poprawia funkcjonowanie pacjenta. Ważne są tu dwa pojęcia: farmakodynamika (czyli jak lek działa na organizm) oraz farmakokinetyka (czyli co dzieje się z lekiem w organizmie – jak jest wchłaniany, rozprowadzany, przetwarzany i wydalany). W tej części opisujemy to w sposób prosty i zrozumiały.

Jak deksamfetamina działa w organizmie?

Deksamfetamina należy do grupy leków psychostymulujących, które działają głównie na centralny układ nerwowy123. Jej działanie określa się jako pobudzające i anorektyczne (zmniejszające apetyt). Deksamfetamina wpływa na układ nerwowy, powodując poprawę koncentracji, czujności i zmniejszenie impulsywności. Choć dokładny mechanizm działania amfetamin, w tym deksamfetaminy, nie został do końca wyjaśniony, wiadomo, że zwiększają one aktywność niektórych substancji w mózgu, które odpowiadają za przekazywanie sygnałów między komórkami nerwowymi.

  • Deksamfetamina powoduje pobudzenie centralnego układu nerwowego, co objawia się poprawą skupienia i uwagi1.
  • Wywołuje również wzrost ciśnienia krwi i może delikatnie rozszerzać oskrzela oraz pobudzać układ oddechowy1.
  • Mechanizm działania u dzieci z ADHD nie jest w pełni poznany – nie ma jednoznacznych dowodów, które tłumaczyłyby, jak dokładnie deksamfetamina wywołuje efekty psychiczne i behawioralne123.
Ważne: Deksamfetamina jest stosowana wyłącznie w leczeniu ADHD u dzieci i młodzieży, u których inne leki nie przyniosły wystarczających efektów. Decyzja o jej zastosowaniu wymaga szczegółowej oceny specjalisty, ze względu na ryzyko nadużywania oraz potrzebę indywidualnego dostosowania leczenia456.

Co dzieje się z deksamfetaminą w organizmie? (losy leku po podaniu)

Farmakokinetyka opisuje, jak lek przemieszcza się po organizmie, jak długo działa i jak jest usuwany. Deksamfetamina szybko się wchłania po podaniu doustnym – oznacza to, że zaczyna działać już po krótkim czasie od zażycia tabletki789.

  • Po połknięciu tabletki, maksymalne stężenie deksamfetaminy we krwi osiągane jest po około 1,5 godziny7.
  • Deksamfetamina szybko rozprowadza się do najważniejszych narządów, a w mózgu jej stężenie może być nawet 8 razy wyższe niż we krwi7.
  • Wiązanie deksamfetaminy z białkami krwi wynosi od 15 do 34%, co wpływa na jej rozprowadzanie w organizmie7.
  • Substancja jest przetwarzana głównie w wątrobie, gdzie powstają produkty rozkładu, które są łatwiej usuwane z organizmu7.
  • Główny aktywny produkt rozkładu, tzw. metabolit, może mieć wpływ na działanie leku, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu10.
  • Deksamfetamina jest wydalana głównie z moczem. Szybkość jej usuwania zależy od pH moczu – w środowisku kwaśnym usuwana jest szybciej, a w zasadowym wolniej10.
  • Średni czas, przez jaki deksamfetamina pozostaje w organizmie, wynosi około 10 godzin10.

Co wykazały badania przedkliniczne?

Przedkliniczne badania to testy prowadzone na zwierzętach, które mają na celu ocenę bezpieczeństwa stosowania substancji czynnej przed jej wprowadzeniem do leczenia ludzi. Badania te wykazały, że deksamfetamina nie powoduje nowych, nieznanych wcześniej działań niepożądanych111213. W badaniach na myszach podawano bardzo wysokie dawki i tylko wtedy zaobserwowano zwiększone ryzyko wad rozwojowych. U szczurów i królików nie wykazano negatywnego wpływu na rozwój przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane u ludzi. U gryzoni obserwowano opóźnienie rozwoju i wzmożoną aktywność ruchową u potomstwa po prenatalnym narażeniu na deksamfetaminę, ale znaczenie tych wyników dla ludzi pozostaje niejasne11.

Parametr Opis
Mechanizm działania Pobudzający wpływ na centralny układ nerwowy, zwiększenie koncentracji i czujności1
Wchłanianie Szybkie wchłanianie z przewodu pokarmowego, maksymalne stężenie po ok. 1,5 godziny7
Dystrybucja Silne przenikanie do mózgu, stężenie w OUN do 8 razy wyższe niż we krwi7
Metabolizm Głównie w wątrobie, powstaje aktywny metabolit (p-hydroksynorefedryna)10
Wydalanie Przede wszystkim z moczem, zależne od pH moczu10
Czas działania Średni czas półtrwania w organizmie wynosi ok. 10 godzin10
Deksamfetamina – najważniejsze informacje dla pacjenta:

  • Szybko działa po zażyciu, a jej efekt utrzymuje się przez wiele godzin.
  • Jest przetwarzana głównie w wątrobie i wydalana przez nerki, głównie z moczem.
  • Jej mechanizm działania nie jest do końca poznany, ale wiadomo, że pobudza układ nerwowy i poprawia koncentrację.
  • Badania przedkliniczne potwierdziły bezpieczeństwo stosowania w dawkach terapeutycznych.

Deksamfetamina – skuteczne pobudzenie centralnego układu nerwowego

Deksamfetamina to substancja o wyraźnym działaniu pobudzającym na centralny układ nerwowy, wykorzystywana w leczeniu ADHD u dzieci i młodzieży, szczególnie wtedy, gdy inne metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów456. Jej mechanizm działania, choć nie jest do końca wyjaśniony, polega na zwiększeniu aktywności niektórych substancji w mózgu, co poprawia koncentrację, uwagę i kontrolę impulsów. Deksamfetamina szybko się wchłania, długo utrzymuje się w organizmie i jest wydalana głównie przez nerki. Badania przedkliniczne potwierdzają jej bezpieczeństwo stosowania w dawkach terapeutycznych, a ewentualne działania niepożądane pojawiały się wyłącznie przy bardzo wysokich dawkach, wielokrotnie przekraczających te stosowane u ludzi111213.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo działa deksamfetamina po zażyciu?

Deksamfetamina działa średnio przez około 10 godzin po przyjęciu doustnym10.

W jaki sposób deksamfetamina wpływa na mózg?

Deksamfetamina pobudza centralny układ nerwowy, poprawiając koncentrację i uwagę, choć dokładny mechanizm działania nie jest do końca znany1.

Jak deksamfetamina jest wydalana z organizmu?

Deksamfetamina jest głównie wydalana z moczem, a szybkość jej wydalania zależy od pH moczu10.

Czy deksamfetamina jest bezpieczna dla dzieci?

W dawkach terapeutycznych badania nie wykazały nowych działań niepożądanych, jednak jej stosowanie powinno odbywać się pod nadzorem specjalisty11.

REKLAMA