Ogólne zasady dawkowania deksamfetaminy
Deksamfetamina stosowana jest doustnie w postaci tabletek i przeznaczona jest wyłącznie dla dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat, u których leczenie metylfenidatem nie przyniosło oczekiwanych rezultatów123. Dawka początkowa to zazwyczaj 5 mg raz lub dwa razy dziennie, najczęściej podczas śniadania i obiadu456. Dawka może być stopniowo zwiększana o 5 mg co tydzień, w zależności od tolerancji i skuteczności działania leku456.
Celem jest osiągnięcie jak najlepszej kontroli objawów przy zastosowaniu najniższej skutecznej dawki dobowej789. Maksymalna standardowa dawka dobowa wynosi zwykle 20 mg, jednak w rzadkich przypadkach można rozważyć zwiększenie do 40 mg, jeśli jest to konieczne do uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego789.
Lek powinien być przyjmowany o tych samych porach dnia w odniesieniu do posiłków, najlepiej podczas posiłku lub bezpośrednio po nim101112. Nie zaleca się podawania deksamfetaminy zbyt późno po obiedzie, aby uniknąć problemów ze snem456.
- Postać leku: tabletki 5 mg, 10 mg, 20 mg131415.
- Droga podania: doustna161718.
- Tabletki można podzielić na cztery części, aby ułatwić połknięcie, ale nie gwarantuje to równego podziału dawki131415.
- Leczenie deksamfetaminą powinno być zawsze prowadzone pod ścisłym nadzorem specjalisty w dziedzinie zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży192021.
- Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena stanu zdrowia dziecka, szczególnie układu krążenia i psychiki222324.
- Podczas leczenia niezbędne są regularne kontrole wzrostu, masy ciała, ciśnienia tętniczego i tętna252627.
- W razie braku poprawy po miesiącu leczenia lub wystąpienia poważnych działań niepożądanych, leczenie należy przerwać282930.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Deksamfetamina jest przeznaczona dla dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat z ADHD123.
- Nie należy stosować u dzieci poniżej 6. roku życia – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności, dlatego stosowanie w tej grupie wiekowej jest przeciwwskazane282930.
- W przypadku braku poprawy objawów po odpowiedniej regulacji dawki w ciągu miesiąca, terapię należy zakończyć282930.
Dorośli
- Deksamfetamina nie jest przeznaczona dla osób dorosłych – nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej282930.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Nie zaleca się stosowania deksamfetaminy u osób starszych – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności282930.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
- Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania deksamfetaminy u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby281718.
- W tych grupach pacjentów lek należy stosować z dużą ostrożnością, zaczynając od najniższej możliwej dawki i stopniowo ją zwiększając, uwzględniając indywidualną tolerancję161718.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Brak szczegółowych danych dotyczących dawkowania u kobiet w ciąży oraz matek karmiących piersią. Stosowanie w tych grupach nie jest opisane w dokumentacji źródłowej313233.
- Regularna ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia powinna być przeprowadzana co najmniej raz w roku, najlepiej w okresie wakacyjnym, poprzez okresowe odstawienie leku789.
- W przypadku braku poprawy lub wystąpienia poważnych działań niepożądanych należy rozważyć zmianę leczenia282930.
- Podczas długotrwałej terapii konieczne jest monitorowanie wzrostu, masy ciała i zachowań dziecka343536.
- Nie wolno stosować deksamfetaminy u dzieci z niektórymi schorzeniami serca lub zaburzeniami psychicznymi – lista przeciwwskazań jest szeroka i powinna być każdorazowo oceniana przez lekarza373839.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Maksymalna zalecana dawka dobowa deksamfetaminy dla dzieci i młodzieży to zwykle 20 mg. W wyjątkowych przypadkach lekarz może zdecydować o zwiększeniu dawki do 40 mg, jeżeli niższe dawki nie przynoszą wystarczającej poprawy789. Przekroczenie tej dawki może wiązać się z poważnymi skutkami ubocznymi, takimi jak pobudzenie, drgawki, zaburzenia rytmu serca, a nawet zagrażające życiu powikłania404142. W przypadku przedawkowania nie ma specyficznego antidotum, a leczenie polega na podtrzymywaniu podstawowych funkcji organizmu i ochronie pacjenta przed urazami434445.
Tabela: dawkowanie deksamfetaminy w zależności od grupy pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dzieci i młodzież (6-17 lat) | Początkowo 5 mg raz lub dwa razy dziennie; stopniowe zwiększanie o 5 mg co tydzień do dawki skutecznej. Maksymalnie zazwyczaj 20 mg na dobę, wyjątkowo do 40 mg456. |
| Dzieci poniżej 6 lat | Przeciwwskazane – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności282930. |
| Dorośli | Nie zaleca się stosowania – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności282930. |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Nie zaleca się stosowania – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności282930. |
| Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby | Stosować z dużą ostrożnością; zaczynać od najniższej dawki i stopniowo zwiększać. Brak szczegółowych wytycznych161718. |
Deksamfetamina – bezpieczeństwo i indywidualne dostosowanie dawki
Deksamfetamina to lek o potwierdzonej skuteczności w leczeniu ADHD u dzieci i młodzieży, jednak jej dawkowanie zawsze wymaga indywidualnego podejścia oraz stałego nadzoru lekarza. Należy pamiętać, że bezpieczeństwo terapii zależy od regularnego monitorowania parametrów zdrowotnych oraz stosowania najmniejszej skutecznej dawki. Leku nie należy stosować u dzieci poniżej 6 lat, osób dorosłych i starszych. U pacjentów z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby należy zachować szczególną ostrożność. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania oraz regularne kontrole pozwalają zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych i zapewniają maksymalne korzyści z terapii728162534829172635930182736.


















