Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci jest tak ważne?
Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich organizmy różnią się pod wieloma względami, w tym sposobem wchłaniania, rozkładu i wydalania leków. Procesy metaboliczne u dzieci przebiegają inaczej niż u dorosłych, dlatego każda substancja czynna musi być oceniana osobno pod kątem bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej12. Ustalanie odpowiedniej dawki leku dla dziecka wymaga nie tylko uwzględnienia jego masy ciała, ale także wieku, stanu zdrowia oraz chorób współistniejących1.
Zakres stosowania dalteparyny u dzieci
Dalteparyna (Dalteparinum natricum) to heparyna drobnocząsteczkowa dostępna w postaci roztworu do wstrzykiwań3. U dzieci i młodzieży dalteparyna jest dopuszczona wyłącznie w jednym wskazaniu – do leczenia objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), czyli schorzenia, w którym w żyłach tworzą się zakrzepy utrudniające przepływ krwi45. Lek można stosować u dzieci od 1. miesiąca życia i starszych5.
- Dalteparyna nie jest zalecana do stosowania u noworodków poniżej 1. miesiąca życia, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej5.
- Wskazanie dotyczy wyłącznie leczenia, a nie profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u dzieci i młodzieży4.
- Dalteparyna jest lekiem, którego stosowanie u dzieci możliwe jest tylko w określonym wskazaniu – przy leczeniu objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
- Lek może być podawany wyłącznie podskórnie (pod skórę), nie należy go stosować domięśniowo6.
- Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania dalteparyny u dzieci z innymi schorzeniami, takimi jak zatorowość płucna w przebiegu zaburzeń krążenia czy zakażenia ośrodkowego układu nerwowego2.
- Monitorowanie stężenia czynnika anty-Xa jest konieczne u dzieci – pozwala to dostosować dawkę do indywidualnych potrzeb dziecka2.
Dawkowanie dalteparyny u dzieci
Dawkowanie dalteparyny u dzieci i młodzieży zawsze zależy od wieku, masy ciała oraz stanu zdrowia dziecka1. Lek podaje się w formie wstrzyknięć podskórnych. Bardzo ważne jest, by na początku leczenia oraz po każdej zmianie dawki kontrolować poziom czynnika anty-Xa – jest to parametr pozwalający ocenić skuteczność i bezpieczeństwo leczenia przeciwzakrzepowego2.
- Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie, biorąc pod uwagę wyniki badań i reakcję dziecka na leczenie1.
- Nie należy stosować dalteparyny domięśniowo ze względu na ryzyko powstania krwiaka6.
- W razie potrzeby dawka może być modyfikowana na podstawie monitorowania aktywności anty-Xa2.
Bezpieczeństwo stosowania dalteparyny u dzieci – na co zwrócić uwagę?
Stosowanie dalteparyny u dzieci wymaga zachowania szczególnej ostrożności, zwłaszcza ze względu na ryzyko krwawień. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz zawsze ocenia ryzyko krwotoku u dziecka2. Dodatkowo u dzieci konieczne jest regularne monitorowanie liczby płytek krwi oraz innych parametrów krzepnięcia7.
- Do przeciwwskazań należą: nadwrażliwość na dalteparynę lub inne heparyny, czynne krwawienie, ciężkie zaburzenia krzepnięcia, małopłytkowość, ostre zapalenie wsierdzia oraz świeże urazy lub zabiegi w obrębie mózgu, oczu lub uszu8.
- Nie ma danych dotyczących stosowania dalteparyny u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, jeśli towarzyszy temu zakażenie ośrodkowego układu nerwowego2.
- Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci z chorobami nerek, wątroby, zaburzeniami krzepnięcia lub innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko krwawienia9.
- Podczas leczenia dalteparyną u dzieci niezbędne jest monitorowanie stężenia potasu we krwi u osób z grup ryzyka, np. z cukrzycą czy przewlekłą niewydolnością nerek10.
- Lek podaje się wyłącznie podskórnie – podanie domięśniowe grozi powikłaniami6.
- U dzieci leczenie wymaga częstego monitorowania krwi, zwłaszcza na początku terapii i po każdej zmianie dawki2.
- W razie pojawienia się objawów takich jak nietypowe krwawienia, siniaki czy ból pleców, należy natychmiast poinformować personel medyczny11.
- Osłonka igły może zawierać lateks – ważne dla osób uczulonych na ten materiał2.
Tabela – możliwość stosowania dalteparyny u dzieci i młodzieży
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Noworodki (0–1 miesiąc) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Niemowlęta i dzieci (od 1 miesiąca do 12 lat) | Możliwe w leczeniu ŻChZZ | Ustalane indywidualnie na podstawie masy ciała i monitorowania anty-Xa |
| Młodzież (≥12 lat) | Możliwe w leczeniu ŻChZZ | Ustalane indywidualnie na podstawie masy ciała i monitorowania anty-Xa |
Dalteparyna – ostrożność i kontrola to podstawa bezpieczeństwa u dzieci
Dalteparyna może być stosowana u dzieci od 1. miesiąca życia w leczeniu objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Jednak jej stosowanie wymaga indywidualnego podejścia i ścisłej kontroli parametrów krzepnięcia krwi. Lek nie jest przeznaczony dla dzieci młodszych niż 1 miesiąc i nie ma wystarczających danych dotyczących innych wskazań w tej grupie wiekowej. Kluczowe jest monitorowanie efektów leczenia i zachowanie ostrożności u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Wszelkie wątpliwości oraz objawy niepożądane powinny być natychmiast zgłaszane personelowi medycznemu21.


















