Ogólne zasady dawkowania citalopramu
Citalopram jest stosowany głównie w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych z napadami lęku (z agorafobią lub bez), a także w niektórych przypadkach innych zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne1234. Lek występuje najczęściej w postaci tabletek powlekanych, a także tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (np. escytalopram, izomer citalopramu)5. Standardowo podaje się go doustnie, raz na dobę, niezależnie od posiłków6789.
- Dawka początkowa dla dorosłych w leczeniu depresji to najczęściej 20 mg na dobę6108. W razie potrzeby, dawkę można zwiększyć maksymalnie do 40 mg na dobę, w zależności od reakcji pacjenta611.
- W leczeniu zaburzeń lękowych z napadami lęku przez pierwszy tydzień zaleca się podawanie 10 mg na dobę, a następnie zwiększenie do 20 mg na dobę. W razie potrzeby, dawkę można stopniowo zwiększać do maksymalnie 40 mg na dobę6712.
- Tabletki citalopramu można przyjmować o dowolnej porze dnia, z posiłkiem lub bez1314.
Czas trwania leczenia
Działanie przeciwdepresyjne citalopramu pojawia się zazwyczaj po 2–4 tygodniach stosowania15716. Po ustąpieniu objawów leczenie powinno być kontynuowane przez co najmniej 6 miesięcy, aby zapobiec nawrotom157. W przypadku zaburzeń lękowych maksymalna skuteczność leku może pojawić się dopiero po około 3 miesiącach terapii1517.
- Należy unikać nagłego przerwania leczenia citalopramem, ponieważ może to prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia, takich jak zawroty głowy, zaburzenia snu, nudności, drżenie czy niepokój131416.
- Przy kończeniu terapii zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez 1–2 tygodnie, a czasem nawet dłużej, w zależności od indywidualnych potrzeb1316.
- W razie wystąpienia uciążliwych objawów odstawienia, lekarz może zalecić powrót do poprzedniej dawki i wolniejsze zmniejszanie13.
Dawkowanie citalopramu w szczególnych grupach pacjentów
- Dzieci i młodzież (poniżej 18 lat): Citalopramu nie należy stosować u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności oraz zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak myśli samobójcze lub wrogość6181910.
- Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat): Zaleca się stosowanie połowy standardowej dawki, czyli 10–20 mg na dobę. Maksymalna zalecana dawka dla tej grupy wynosi 20 mg na dobę61710.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: U osób z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek nie jest wymagane dostosowanie dawki. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 20–30 ml/min) stosowanie citalopramu jest niewskazane lub wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ brak jest odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa1820.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Zaleca się rozpoczęcie leczenia od dawki 10 mg na dobę przez pierwsze dwa tygodnie, następnie w razie potrzeby dawkę można zwiększyć maksymalnie do 20 mg na dobę. U osób z ciężką niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność przy zwiększaniu dawki211820.
- Pacjenci wolno metabolizujący leki z udziałem enzymu CYP2C19: U tych osób zaleca się dawkę początkową 10 mg na dobę przez pierwsze dwa tygodnie, a następnie ewentualne zwiększenie do maksymalnie 20 mg na dobę211720.
- Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią: Brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących dawkowania w tych grupach, dlatego decyzję o rozpoczęciu leczenia powinien podjąć lekarz, biorąc pod uwagę korzyści i potencjalne ryzyko2223.
Dawkowanie escytalopramu (izomer citalopramu)
Escytalopram to aktywny izomer citalopramu, który również stosuje się w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych, fobii społecznej oraz zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Zwykle dawka początkowa dla dorosłych wynosi 10 mg raz na dobę, a maksymalna dawka to 20 mg na dobę. U pacjentów w podeszłym wieku oraz w przypadku zaburzeń wątroby i nerek dawki są niższe, analogicznie jak w przypadku citalopramu2425.
- Zmiana dawki powinna zawsze odbywać się stopniowo, pod kontrolą lekarza.
- W razie wystąpienia działań niepożądanych lub braku poprawy po kilku tygodniach, lekarz może zalecić zmianę dawki lub innego leku67.
- U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek lub u osób starszych maksymalne dawki są niższe niż u dorosłych bez tych schorzeń1726.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
- Depresja: Standardowa dawka to 20 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg w zależności od reakcji pacjenta.
- Zaburzenia lękowe z napadami lęku: Początkowo 10 mg na dobę przez tydzień, następnie 20 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg na dobę.
- Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (jeśli dotyczy): Dawka początkowa 20 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg8.
- Fobia społeczna, zaburzenie lękowe uogólnione (escytalopram): Zwykle 10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 20 mg na dobę2425.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka dobowa citalopramu: 40 mg na dobę u dorosłych; u osób w podeszłym wieku, pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz wolno metabolizujących CYP2C19 – 20 mg na dobę61710.
- Maksymalna dawka dobowa escytalopramu: 20 mg na dobę2425.
- Przedawkowanie: Może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak drgawki, zaburzenia rytmu serca, wydłużenie odstępu QT, śpiączka czy zespół serotoninowy2728. Nie istnieje swoiste antidotum, a leczenie polega na monitorowaniu i leczeniu objawowym.
Podsumowanie dawkowania citalopramu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (depresja, zaburzenia lękowe) | 20 mg na dobę, maksymalnie 40 mg na dobę |
| Dorośli (zaburzenia lękowe z napadami lęku) | 10 mg przez 1 tydzień, następnie 20 mg na dobę; maksymalnie 40 mg na dobę |
| Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat) | 10–20 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę |
| Dzieci i młodzież (poniżej 18 lat) | Nie zaleca się / Przeciwwskazane |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (łagodne/umiarkowane) | Zmiana dawki nie jest konieczna |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (ciężkie) | Nie zaleca się stosowania / Ostrożność |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (łagodne/umiarkowane) | Początkowo 10 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (ciężkie) | Ostrożność, powolne zwiększanie dawki, nie przekraczać 20 mg na dobę |
| Pacjenci wolno metabolizujący CYP2C19 | Początkowo 10 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Decyzja lekarza, indywidualna ocena ryzyka |
| Escytalopram (dorośli) | 10 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę |
| Escytalopram (podeszły wiek, zaburzenia wątroby, CYP2C19 wolno metabolizujący) | 5 mg na dobę, maksymalnie 10 mg na dobę |
Citalopram – bezpieczne i skuteczne dawkowanie
Citalopram, jako lek stosowany w depresji i zaburzeniach lękowych, wymaga indywidualnego dostosowania dawki do potrzeb pacjenta. Stosowanie standardowych dawek oraz dostosowywanie ich w zależności od wieku, stanu zdrowia i obecności innych schorzeń pozwala na osiągnięcie najlepszych efektów terapeutycznych przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych. Przestrzeganie zasad stopniowego odstawiania leku oraz regularne konsultacje z lekarzem są kluczowe dla bezpieczeństwa terapii6710.


















