Ogólne zasady dawkowania citalopramu

Citalopram jest stosowany głównie w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych z napadami lęku (z agorafobią lub bez), a także w niektórych przypadkach innych zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne1234. Lek występuje najczęściej w postaci tabletek powlekanych, a także tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (np. escytalopram, izomer citalopramu)5. Standardowo podaje się go doustnie, raz na dobę, niezależnie od posiłków6789.

  • Dawka początkowa dla dorosłych w leczeniu depresji to najczęściej 20 mg na dobę6108. W razie potrzeby, dawkę można zwiększyć maksymalnie do 40 mg na dobę, w zależności od reakcji pacjenta611.
  • W leczeniu zaburzeń lękowych z napadami lęku przez pierwszy tydzień zaleca się podawanie 10 mg na dobę, a następnie zwiększenie do 20 mg na dobę. W razie potrzeby, dawkę można stopniowo zwiększać do maksymalnie 40 mg na dobę6712.
  • Tabletki citalopramu można przyjmować o dowolnej porze dnia, z posiłkiem lub bez1314.

Czas trwania leczenia

Działanie przeciwdepresyjne citalopramu pojawia się zazwyczaj po 2–4 tygodniach stosowania15716. Po ustąpieniu objawów leczenie powinno być kontynuowane przez co najmniej 6 miesięcy, aby zapobiec nawrotom157. W przypadku zaburzeń lękowych maksymalna skuteczność leku może pojawić się dopiero po około 3 miesiącach terapii1517.

Ważne: Dawkowanie citalopramu a nagłe odstawienie

  • Należy unikać nagłego przerwania leczenia citalopramem, ponieważ może to prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia, takich jak zawroty głowy, zaburzenia snu, nudności, drżenie czy niepokój131416.
  • Przy kończeniu terapii zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez 1–2 tygodnie, a czasem nawet dłużej, w zależności od indywidualnych potrzeb1316.
  • W razie wystąpienia uciążliwych objawów odstawienia, lekarz może zalecić powrót do poprzedniej dawki i wolniejsze zmniejszanie13.

Dawkowanie citalopramu w szczególnych grupach pacjentów

  • Dzieci i młodzież (poniżej 18 lat): Citalopramu nie należy stosować u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności oraz zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak myśli samobójcze lub wrogość6181910.
  • Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat): Zaleca się stosowanie połowy standardowej dawki, czyli 10–20 mg na dobę. Maksymalna zalecana dawka dla tej grupy wynosi 20 mg na dobę61710.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: U osób z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek nie jest wymagane dostosowanie dawki. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 20–30 ml/min) stosowanie citalopramu jest niewskazane lub wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ brak jest odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa1820.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Zaleca się rozpoczęcie leczenia od dawki 10 mg na dobę przez pierwsze dwa tygodnie, następnie w razie potrzeby dawkę można zwiększyć maksymalnie do 20 mg na dobę. U osób z ciężką niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność przy zwiększaniu dawki211820.
  • Pacjenci wolno metabolizujący leki z udziałem enzymu CYP2C19: U tych osób zaleca się dawkę początkową 10 mg na dobę przez pierwsze dwa tygodnie, a następnie ewentualne zwiększenie do maksymalnie 20 mg na dobę211720.
  • Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią: Brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących dawkowania w tych grupach, dlatego decyzję o rozpoczęciu leczenia powinien podjąć lekarz, biorąc pod uwagę korzyści i potencjalne ryzyko2223.

Dawkowanie escytalopramu (izomer citalopramu)

Escytalopram to aktywny izomer citalopramu, który również stosuje się w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych, fobii społecznej oraz zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Zwykle dawka początkowa dla dorosłych wynosi 10 mg raz na dobę, a maksymalna dawka to 20 mg na dobę. U pacjentów w podeszłym wieku oraz w przypadku zaburzeń wątroby i nerek dawki są niższe, analogicznie jak w przypadku citalopramu2425.

Ważne: Dostosowanie dawki w szczególnych sytuacjach

  • Zmiana dawki powinna zawsze odbywać się stopniowo, pod kontrolą lekarza.
  • W razie wystąpienia działań niepożądanych lub braku poprawy po kilku tygodniach, lekarz może zalecić zmianę dawki lub innego leku67.
  • U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek lub u osób starszych maksymalne dawki są niższe niż u dorosłych bez tych schorzeń1726.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

  • Depresja: Standardowa dawka to 20 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg w zależności od reakcji pacjenta.
  • Zaburzenia lękowe z napadami lęku: Początkowo 10 mg na dobę przez tydzień, następnie 20 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg na dobę.
  • Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (jeśli dotyczy): Dawka początkowa 20 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 40 mg8.
  • Fobia społeczna, zaburzenie lękowe uogólnione (escytalopram): Zwykle 10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 20 mg na dobę2425.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Maksymalna dawka dobowa citalopramu: 40 mg na dobę u dorosłych; u osób w podeszłym wieku, pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz wolno metabolizujących CYP2C19 – 20 mg na dobę61710.
  • Maksymalna dawka dobowa escytalopramu: 20 mg na dobę2425.
  • Przedawkowanie: Może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak drgawki, zaburzenia rytmu serca, wydłużenie odstępu QT, śpiączka czy zespół serotoninowy2728. Nie istnieje swoiste antidotum, a leczenie polega na monitorowaniu i leczeniu objawowym.

Podsumowanie dawkowania citalopramu w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (depresja, zaburzenia lękowe) 20 mg na dobę, maksymalnie 40 mg na dobę
Dorośli (zaburzenia lękowe z napadami lęku) 10 mg przez 1 tydzień, następnie 20 mg na dobę; maksymalnie 40 mg na dobę
Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat) 10–20 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę
Dzieci i młodzież (poniżej 18 lat) Nie zaleca się / Przeciwwskazane
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (łagodne/umiarkowane) Zmiana dawki nie jest konieczna
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (ciężkie) Nie zaleca się stosowania / Ostrożność
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (łagodne/umiarkowane) Początkowo 10 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (ciężkie) Ostrożność, powolne zwiększanie dawki, nie przekraczać 20 mg na dobę
Pacjenci wolno metabolizujący CYP2C19 Początkowo 10 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę
Kobiety w ciąży i karmiące Decyzja lekarza, indywidualna ocena ryzyka
Escytalopram (dorośli) 10 mg na dobę, maksymalnie 20 mg na dobę
Escytalopram (podeszły wiek, zaburzenia wątroby, CYP2C19 wolno metabolizujący) 5 mg na dobę, maksymalnie 10 mg na dobę

61718102425

Citalopram – bezpieczne i skuteczne dawkowanie

Citalopram, jako lek stosowany w depresji i zaburzeniach lękowych, wymaga indywidualnego dostosowania dawki do potrzeb pacjenta. Stosowanie standardowych dawek oraz dostosowywanie ich w zależności od wieku, stanu zdrowia i obecności innych schorzeń pozwala na osiągnięcie najlepszych efektów terapeutycznych przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych. Przestrzeganie zasad stopniowego odstawiania leku oraz regularne konsultacje z lekarzem są kluczowe dla bezpieczeństwa terapii6710.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo należy przyjmować citalopram?

Zazwyczaj leczenie trwa co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów depresji. Czas ten może być dłuższy w przypadku nawrotów choroby12.

Czy citalopram można stosować u dzieci?

Nie, citalopramu nie należy stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności12.

Co zrobić, jeśli zapomnę przyjąć dawkę citalopramu?

Jeśli zapomnisz przyjąć dawkę, zażyj ją jak najszybciej. Jeśli zbliża się pora kolejnej dawki, pomiń zapomnianą i kontynuuj leczenie zgodnie z planem1.

Czy można nagle odstawić citalopram?

Nie zaleca się nagłego odstawienia citalopramu. Dawka powinna być zmniejszana stopniowo, aby uniknąć objawów odstawienia12.

Jaka jest maksymalna dawka citalopramu dla osoby dorosłej?

Maksymalna dawka dobowa citalopramu dla osoby dorosłej wynosi 40 mg na dobę12.