Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneJak dawkować chlortalidon?
Chlortalidon (Chlortalidonum) jest lekiem moczopędnym, który stosuje się głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, przewlekłej niewydolności serca, obrzęków różnego pochodzenia oraz nerkowej moczówki prostej1. Dostępny jest w postaci tabletek, które można dzielić na połowy, co ułatwia dostosowanie dawki2. Lek przyjmuje się doustnie, najlepiej rano, podczas posiłku3.
Standardowe dawkowanie u dorosłych
- Nadciśnienie tętnicze: Zalecana dawka początkowa wynosi 25 mg na dobę. Jeśli obniżenie ciśnienia jest niewystarczające, dawkę można zwiększyć do 50 mg na dobę lub połączyć z innymi lekami obniżającymi ciśnienie4.
- Niewydolność serca (II lub III stopień): Dawka początkowa to 25–50 mg na dobę. W ciężkich przypadkach dawkę można stopniowo zwiększać do 100–200 mg na dobę4.
- Obrzęki: Najmniejszą skuteczną dawkę ustala się indywidualnie, nie należy przekraczać 50 mg na dobę5.
- Nerkowa moczówka prosta: Dawka początkowa to 100 mg dwa razy na dobę, a dawka podtrzymująca zwykle wynosi 50 mg na dobę5.
- Chlortalidon najlepiej przyjmować rano, razem z posiłkiem, aby zminimalizować ryzyko nocnego oddawania moczu i poprawić komfort snu.
- W przypadku długotrwałego stosowania konieczne są regularne kontrole poziomu potasu i innych elektrolitów we krwi, szczególnie na początku leczenia oraz po 3–4 tygodniach terapii6.
- Dawkowanie ustala lekarz i może je zmienić w zależności od efektów leczenia oraz tolerancji organizmu.
- Nie należy przekraczać maksymalnych dawek, ponieważ zwiększa to ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza zaburzeń gospodarki elektrolitowej.
Częstotliwość i czas trwania leczenia
Chlortalidon zwykle przyjmuje się raz na dobę, a w niektórych przypadkach co drugi dzień. Pełne działanie terapeutyczne pojawia się po 3–4 tygodniach regularnego stosowania4. Czas trwania leczenia zależy od rodzaju schorzenia i decyzji lekarza.
Dawkowanie chlortalidonu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Dawkę ustala się indywidualnie, stosując najmniejszą skuteczną ilość leku. Przykładowo, dawka początkowa wynosi 0,5–1 mg na kilogram masy ciała co 48 godzin, a maksymalna dawka to 1,7 mg/kg mc./48 godzin3. Chlortalidon nie jest rutynowo stosowany u dzieci – decyzję o leczeniu zawsze podejmuje lekarz.
Pacjenci w podeszłym wieku
Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, tak jak u dorosłych5. U osób starszych lek wydala się wolniej, dlatego wskazana jest ostrożność i regularna kontrola stanu zdrowia3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Przy łagodnych zaburzeniach nerek należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę3. Gdy klirens kreatyniny spada poniżej 30 ml/min, chlortalidon i podobne leki tracą skuteczność moczopędną i nie powinny być stosowane3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Chlortalidon jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby7. U pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem lek można stosować wyłącznie pod ścisłą kontrolą i tylko wtedy, gdy stężenie potasu we krwi jest prawidłowe oraz nie występuje odwodnienie8.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
Chlortalidon jest przeciwwskazany w leczeniu nadciśnienia tętniczego u kobiet w ciąży7. Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią – decyzję o ewentualnym zastosowaniu podejmuje lekarz.
- Stosowanie leku wymaga regularnej kontroli poziomu elektrolitów, szczególnie potasu i sodu, aby zapobiec zaburzeniom metabolicznym6.
- Chlortalidon może powodować zmiany w poziomie cukru we krwi oraz podwyższenie stężenia kwasu moczowego9.
- Nie należy stosować chlortalidonu razem z litem, gdyż może to prowadzić do toksyczności litu7.
- W razie przedawkowania mogą wystąpić zawroty głowy, nudności, senność i poważne zaburzenia elektrolitowe10.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Chlortalidon stosuje się w różnych dawkach w zależności od schorzenia:
- Nadciśnienie tętnicze: 25–50 mg na dobę.
- Niewydolność serca: 25–50 mg na dobę, w ciężkich przypadkach do 200 mg na dobę.
- Obrzęki: Dawkę ustala się indywidualnie, maksymalnie do 50 mg na dobę.
- Nerkowa moczówka prosta: Początkowo 100 mg dwa razy na dobę, dawka podtrzymująca 50 mg na dobę.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
W przypadku leczenia obrzęków nie należy przekraczać 50 mg na dobę5. W innych wskazaniach dawka maksymalna jest ustalana indywidualnie, jednak zwiększanie powyżej 50 mg na dobę rzadko przynosi dodatkowe korzyści, a może zwiększyć ryzyko zaburzeń metabolicznych11. Objawy przedawkowania to m.in. zawroty głowy, nudności, senność, niedociśnienie oraz zaburzenia elektrolitowe, które mogą być groźne dla zdrowia10.
Chlortalidon – skuteczność i bezpieczeństwo dawkowania
Odpowiednio dobrane dawkowanie chlortalidonu pozwala skutecznie kontrolować ciśnienie tętnicze, zmniejszać obrzęki i wspierać leczenie niewydolności serca oraz nerkowej moczówki prostej1. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta, jego wieku, masy ciała i współistniejących chorób. U dzieci i osób starszych oraz u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby stosuje się mniejsze dawki i zachowuje szczególną ostrożność53. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze zasady dawkowania w poszczególnych grupach pacjentów:
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (nadciśnienie, niewydolność serca, obrzęki) | 25–50 mg na dobę; w ciężkiej niewydolności serca do 200 mg na dobę. Obrzęki – nie przekraczać 50 mg na dobę. |
| Dzieci | 0,5–1 mg/kg mc./48 h (maks. 1,7 mg/kg mc./48 h) |
| Osoby starsze | Najmniejsza skuteczna dawka, jak u dorosłych, ostrożność przy zaburzeniach czynności nerek |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Najmniejsza skuteczna dawka przy łagodnych zaburzeniach; przeciwwskazany przy klirensie kreatyniny <30 ml/min |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności; ostrożność w marskości wątroby |
| Kobiety w ciąży | Przeciwwskazany w nadciśnieniu tętniczym |