Kiedy może dojść do przedawkowania chloropromazyny?
Chloropromazyna to substancja czynna wykorzystywana w leczeniu zaburzeń psychicznych, która dostępna jest w różnych postaciach – między innymi jako krople doustne oraz roztwór do wstrzykiwań12. Dawka standardowa zależy od wskazania, wieku pacjenta, drogi podania i indywidualnych potrzeb, dlatego zawsze powinna być ustalana przez lekarza. Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości leku niż zalecana, co może nastąpić zarówno przypadkowo, jak i celowo. W przypadku chloropromazyny zarówno zbyt duża ilość przyjęta doustnie, jak i podana w zastrzyku, wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań zdrowotnych345.
Każde przekroczenie zaleconej dawki jest potencjalnie niebezpieczne, a objawy zatrucia mogą pojawić się już po kilku godzinach od przyjęcia nadmiernej ilości leku. Szczególnie niebezpieczne jest połączenie chloropromazyny z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy.
- Przedawkowanie chloropromazyny może przebiegać łagodnie, ale także prowadzić do ciężkich powikłań, w tym zagrożenia życia.
- Objawy zatrucia mogą się nasilać w przypadku chorób współistniejących lub przyjmowania innych leków.
- Nie istnieje swoista odtrutka na chloropromazynę – leczenie polega na łagodzeniu objawów i wsparciu funkcji życiowych.
- W razie podejrzenia przedawkowania nie należy zwlekać z uzyskaniem pomocy medycznej.
Objawy przedawkowania chloropromazyny
Typowe objawy przedawkowania chloropromazyny są podobne, niezależnie od tego, czy lek został przyjęty doustnie czy podany w zastrzyku435. Ich nasilenie zależy od ilości przyjętej substancji oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. U części osób mogą pojawić się jedynie łagodne dolegliwości, natomiast w przypadku dużych dawek występują poważne zaburzenia wymagające pilnej pomocy lekarskiej.
Najczęstsze objawy przedawkowania chloropromazyny
- Senność lub utrata przytomności345
- Obniżenie ciśnienia tętniczego (hipotensja)345
- Przyspieszenie akcji serca (tachykardia)345
- Zmiany w zapisie EKG, zaburzenia rytmu serca (szczególnie komorowe)345
- Obniżenie temperatury ciała (hipotermia)345
- Poważne zaburzenia ruchowe, tzw. dyskinezy pozapiramidowe (np. sztywność mięśni, drżenia)345
- Drgawki678
- Złośliwy zespół neuroleptyczny (rzadko, ale bardzo groźny stan z wysoką gorączką i sztywnością mięśni)678
Objawy te mogą wystąpić osobno lub jednocześnie, a ich nasilenie często wymaga szybkiej reakcji medycznej.
Jak postępować w przypadku przedawkowania?
W przypadku podejrzenia przedawkowania chloropromazyny najważniejsze jest jak najszybsze zgłoszenie się po pomoc lekarską. Nie należy samodzielnie prowokować wymiotów ani przyjmować żadnych środków bez konsultacji z personelem medycznym345.
- Jeśli od przyjęcia leku minęło mniej niż 6 godzin (w przypadku drogi doustnej), można rozważyć płukanie żołądka, ale tylko w warunkach szpitalnych345
- Stosuje się podanie węgla aktywowanego w celu ograniczenia wchłaniania leku345
- Nie ma swoistej odtrutki na chloropromazynę, leczenie polega na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu funkcji życiowych345
- W przypadku spadku ciśnienia krwi i zapaści naczyniowej pomocne może być uniesienie nóg, a w ciężkich przypadkach – dożylne podanie ogrzanych płynów i leków zwiększających siłę skurczu serca (np. dopamina)345
- Nie należy stosować adrenaliny ani leków obkurczających naczynia obwodowe678
- Jeśli pojawią się ciężkie zaburzenia ruchowe (dystonie), stosuje się leki takie jak procyklidyna lub orfenadryna678
- W przypadku drgawek – dożylnie podaje się diazepam678
- Złośliwy zespół neuroleptyczny wymaga schładzania ciała i, jeśli to konieczne, podania dantrolenu sodu698
- Leczenie jest objawowe i podtrzymujące – nie istnieje specyficzna odtrutka na chloropromazynę.
- Najważniejsze jest utrzymanie podstawowych funkcji życiowych, w tym oddechu i prawidłowego ciśnienia krwi.
- W przypadku ciężkich zaburzeń rytmu serca, stosuje się leczenie zgodnie z zaleceniami lekarza, unikając niektórych leków (np. lidokainy, adrenaliny).
- W sytuacji ciężkich objawów konieczna jest hospitalizacja, a czasem leczenie na oddziale intensywnej terapii.
Tabela: Objawy przedawkowania chloropromazyny i zalecane postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: senność, niewielkie obniżenie ciśnienia, łagodne zaburzenia ruchowe | Obserwacja, podanie węgla aktywowanego (jeśli od zatrucia nie minęło więcej niż 6 godzin), kontrola podstawowych parametrów życiowych | Zwykle nie, ale wskazana jest konsultacja medyczna |
| Umiarkowane: utrata przytomności, znaczna hipotensja, tachykardia, wyraźne zaburzenia ruchowe | Płukanie żołądka (jeśli wskazane), dożylne podanie płynów, leki inotropowe (np. dopamina), leczenie objawowe, monitorowanie funkcji życiowych | Często wymaga hospitalizacji |
| Ciężkie: drgawki, zapaść naczyniowa, poważne zaburzenia rytmu serca, złośliwy zespół neuroleptyczny | Leczenie na oddziale intensywnej terapii, wsparcie oddychania, schładzanie ciała, podanie odpowiednich leków (diazepam, dantrolen, procyklidyna, orfenadryna), unikanie niektórych leków (adrenalina, lidokaina) | Konieczna hospitalizacja, często w OIOM |
Chloropromazyna – potencjalne zagrożenia przy przedawkowaniu
Chloropromazyna jest lekiem skutecznym, ale jej przedawkowanie niesie poważne ryzyko dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy mogą być bardzo różnorodne – od łagodnych zaburzeń świadomości po ciężkie powikłania sercowo-naczyniowe i neurologiczne. Leczenie polega na podtrzymywaniu funkcji życiowych i łagodzeniu objawów, gdyż nie ma swoistej odtrutki. Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja i uzyskanie pomocy medycznej, szczególnie gdy występują poważne objawy, takie jak zaburzenia rytmu serca, głęboka utrata przytomności czy złośliwy zespół neuroleptyczny3647958.


















