Kiedy może dojść do przedawkowania chloropromazyny?

Chloropromazyna to substancja czynna wykorzystywana w leczeniu zaburzeń psychicznych, która dostępna jest w różnych postaciach – między innymi jako krople doustne oraz roztwór do wstrzykiwań12. Dawka standardowa zależy od wskazania, wieku pacjenta, drogi podania i indywidualnych potrzeb, dlatego zawsze powinna być ustalana przez lekarza. Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości leku niż zalecana, co może nastąpić zarówno przypadkowo, jak i celowo. W przypadku chloropromazyny zarówno zbyt duża ilość przyjęta doustnie, jak i podana w zastrzyku, wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań zdrowotnych345.

Każde przekroczenie zaleconej dawki jest potencjalnie niebezpieczne, a objawy zatrucia mogą pojawić się już po kilku godzinach od przyjęcia nadmiernej ilości leku. Szczególnie niebezpieczne jest połączenie chloropromazyny z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy.

Ważne:

  • Przedawkowanie chloropromazyny może przebiegać łagodnie, ale także prowadzić do ciężkich powikłań, w tym zagrożenia życia.
  • Objawy zatrucia mogą się nasilać w przypadku chorób współistniejących lub przyjmowania innych leków.
  • Nie istnieje swoista odtrutka na chloropromazynę – leczenie polega na łagodzeniu objawów i wsparciu funkcji życiowych.
  • W razie podejrzenia przedawkowania nie należy zwlekać z uzyskaniem pomocy medycznej.

Objawy przedawkowania chloropromazyny

Typowe objawy przedawkowania chloropromazyny są podobne, niezależnie od tego, czy lek został przyjęty doustnie czy podany w zastrzyku435. Ich nasilenie zależy od ilości przyjętej substancji oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. U części osób mogą pojawić się jedynie łagodne dolegliwości, natomiast w przypadku dużych dawek występują poważne zaburzenia wymagające pilnej pomocy lekarskiej.

Najczęstsze objawy przedawkowania chloropromazyny

  • Senność lub utrata przytomności345
  • Obniżenie ciśnienia tętniczego (hipotensja)345
  • Przyspieszenie akcji serca (tachykardia)345
  • Zmiany w zapisie EKG, zaburzenia rytmu serca (szczególnie komorowe)345
  • Obniżenie temperatury ciała (hipotermia)345
  • Poważne zaburzenia ruchowe, tzw. dyskinezy pozapiramidowe (np. sztywność mięśni, drżenia)345
  • Drgawki678
  • Złośliwy zespół neuroleptyczny (rzadko, ale bardzo groźny stan z wysoką gorączką i sztywnością mięśni)678

Objawy te mogą wystąpić osobno lub jednocześnie, a ich nasilenie często wymaga szybkiej reakcji medycznej.

Jak postępować w przypadku przedawkowania?

W przypadku podejrzenia przedawkowania chloropromazyny najważniejsze jest jak najszybsze zgłoszenie się po pomoc lekarską. Nie należy samodzielnie prowokować wymiotów ani przyjmować żadnych środków bez konsultacji z personelem medycznym345.

  • Jeśli od przyjęcia leku minęło mniej niż 6 godzin (w przypadku drogi doustnej), można rozważyć płukanie żołądka, ale tylko w warunkach szpitalnych345
  • Stosuje się podanie węgla aktywowanego w celu ograniczenia wchłaniania leku345
  • Nie ma swoistej odtrutki na chloropromazynę, leczenie polega na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu funkcji życiowych345
  • W przypadku spadku ciśnienia krwi i zapaści naczyniowej pomocne może być uniesienie nóg, a w ciężkich przypadkach – dożylne podanie ogrzanych płynów i leków zwiększających siłę skurczu serca (np. dopamina)345
  • Nie należy stosować adrenaliny ani leków obkurczających naczynia obwodowe678
  • Jeśli pojawią się ciężkie zaburzenia ruchowe (dystonie), stosuje się leki takie jak procyklidyna lub orfenadryna678
  • W przypadku drgawek – dożylnie podaje się diazepam678
  • Złośliwy zespół neuroleptyczny wymaga schładzania ciała i, jeśli to konieczne, podania dantrolenu sodu698
Kluczowe informacje o leczeniu przedawkowania:

  • Leczenie jest objawowe i podtrzymujące – nie istnieje specyficzna odtrutka na chloropromazynę.
  • Najważniejsze jest utrzymanie podstawowych funkcji życiowych, w tym oddechu i prawidłowego ciśnienia krwi.
  • W przypadku ciężkich zaburzeń rytmu serca, stosuje się leczenie zgodnie z zaleceniami lekarza, unikając niektórych leków (np. lidokainy, adrenaliny).
  • W sytuacji ciężkich objawów konieczna jest hospitalizacja, a czasem leczenie na oddziale intensywnej terapii.

Tabela: Objawy przedawkowania chloropromazyny i zalecane postępowanie

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne: senność, niewielkie obniżenie ciśnienia, łagodne zaburzenia ruchowe Obserwacja, podanie węgla aktywowanego (jeśli od zatrucia nie minęło więcej niż 6 godzin), kontrola podstawowych parametrów życiowych Zwykle nie, ale wskazana jest konsultacja medyczna
Umiarkowane: utrata przytomności, znaczna hipotensja, tachykardia, wyraźne zaburzenia ruchowe Płukanie żołądka (jeśli wskazane), dożylne podanie płynów, leki inotropowe (np. dopamina), leczenie objawowe, monitorowanie funkcji życiowych Często wymaga hospitalizacji
Ciężkie: drgawki, zapaść naczyniowa, poważne zaburzenia rytmu serca, złośliwy zespół neuroleptyczny Leczenie na oddziale intensywnej terapii, wsparcie oddychania, schładzanie ciała, podanie odpowiednich leków (diazepam, dantrolen, procyklidyna, orfenadryna), unikanie niektórych leków (adrenalina, lidokaina) Konieczna hospitalizacja, często w OIOM

Chloropromazyna – potencjalne zagrożenia przy przedawkowaniu

Chloropromazyna jest lekiem skutecznym, ale jej przedawkowanie niesie poważne ryzyko dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy mogą być bardzo różnorodne – od łagodnych zaburzeń świadomości po ciężkie powikłania sercowo-naczyniowe i neurologiczne. Leczenie polega na podtrzymywaniu funkcji życiowych i łagodzeniu objawów, gdyż nie ma swoistej odtrutki. Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja i uzyskanie pomocy medycznej, szczególnie gdy występują poważne objawy, takie jak zaburzenia rytmu serca, głęboka utrata przytomności czy złośliwy zespół neuroleptyczny3647958.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania chloropromazyny?

Objawy to m.in. senność, utrata przytomności, obniżenie ciśnienia, przyspieszone tętno, zaburzenia rytmu serca, hipotermia, drgawki oraz ciężkie zaburzenia ruchowe.123

Czy istnieje odtrutka na chloropromazynę?

Nie ma specyficznej odtrutki. Leczenie polega na łagodzeniu objawów i wsparciu funkcji życiowych.123

Co zrobić, jeśli dojdzie do przedawkowania chloropromazyny?

Jak najszybciej zgłosić się do lekarza. W szpitalu może być zastosowane płukanie żołądka, węgiel aktywowany oraz leczenie objawowe.123

Czy po przedawkowaniu chloropromazyny konieczna jest hospitalizacja?

W przypadku umiarkowanych i ciężkich objawów zwykle konieczna jest hospitalizacja, czasem na oddziale intensywnej terapii.123