Ogólne zasady dawkowania chlorochiny

Chlorochina (Chloroquini phosphas) najczęściej stosowana jest w postaci tabletek, które zawierają 250 mg substancji czynnej1. Podaje się ją doustnie, zwykle po posiłkach, a tabletek nie należy dzielić2. Schemat dawkowania zależy od leczonej choroby i stanu pacjenta.

Profilaktyka i leczenie zimnicy (malarii)

  • Profilaktyka: Chlorochinę przyjmuje się doustnie raz w tygodniu, zawsze tego samego dnia tygodnia. Zalecana dawka to 500 mg, rozpoczynając tydzień przed wyjazdem do strefy zagrożonej malarią, przez cały czas pobytu oraz przez 4 tygodnie po powrocie3.
  • Leczenie ostrego napadu zimnicy (Plasmodium vivax, P. ovale):
    • 1. dzień: 1000 mg (pierwsza dawka), po 6 godzinach 500 mg,
    • 2. dzień: 500 mg,
    • 3. dzień: 500 mg.
  • Leczenie zimnicy (Plasmodium falciparum, P. malariae):
    • 1. dzień: 1000 mg (pierwsza dawka), po 6-8 godzinach 500 mg,
    • 2. dzień: 500 mg,
    • 3. dzień: 500 mg.

Leczenie pełzakowicy i ropnia wątroby

  • Przez 2 dni: 1000 mg na dobę (2 razy po 500 mg),
  • Następnie: 500 mg na dobę (2 razy po 250 mg) przez 2–3 tygodnie,
  • Dawkę można zmniejszyć lub zwiększyć w zależności od potrzeb, leczenie można powtórzyć w razie konieczności.

Leczenie tocznia rumieniowatego

  • Początkowo: 250 mg 2 razy na dobę przez 1–2 tygodnie,
  • Następnie dawka podtrzymująca: zwykle 250 mg na dobę.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

  • Zwykle stosowana dawka: 250 mg na dobę,
  • Lek należy stosować przez kilka tygodni, aby nastąpiła poprawa,
  • Maksymalne działanie uzyskuje się po kilku miesiącach leczenia,
  • Jeśli po 6 miesiącach nie ma poprawy, leczenie należy przerwać.
Ważne: Dawkowanie chlorochiny może wymagać indywidualnych modyfikacji w zależności od wydolności nerek lub wątroby. W przypadku osób z chorobami tych narządów konieczna jest szczególna ostrożność, ponieważ lek kumuluje się w organizmie i może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu24.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Chlorochina jest przeznaczona dla dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat.
  • Nie stosować u dzieci poniżej 14 roku życia.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Nie jest zalecane specjalne dawkowanie u osób starszych,
  • Zaleca się jednak monitorowanie stanu zdrowia w celu ustalenia optymalnej dawki.

Pacjenci z niewydolnością nerek

  • W zimnicy, przy klirensie kreatyniny powyżej 50 ml/min oraz 10–50 ml/min – dawkowanie bez zmian,
  • Przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min – dawkę należy zmniejszyć o 50%:
    • 1. dzień: 500 mg, po 6 godzinach 250 mg,
    • 2. dzień: 250 mg,
    • 3. dzień: 250 mg.
  • Nie stosować chlorochiny w profilaktyce zimnicy u pacjentów z krańcową niewydolnością nerek.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Brak szczegółowych danych dotyczących dawkowania w tych grupach w dostarczonym źródle. Przed zastosowaniem chlorochiny w ciąży lub podczas karmienia piersią należy zapoznać się z pełną informacją o leku.
Ważne informacje o bezpieczeństwie stosowania chlorochiny:

  • Lek może wydłużać odstęp QT w zapisie EKG, co zwiększa ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanych dawek5.
  • Przedawkowanie chlorochiny jest szczególnie niebezpieczne i trudne do leczenia, zwłaszcza u dzieci. Objawy przedawkowania to m.in. nudności, wymioty, zaburzenia rytmu serca, drgawki i śpiączka6.
  • Lek należy przyjmować po posiłkach, aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego2.
  • Nie stosować chlorochiny u osób z niektórymi chorobami siatkówki lub w polu widzenia, a także w przypadku nadwrażliwości na składniki leku7.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

Chlorochina powinna być stosowana ściśle według zaleceń. Przekroczenie maksymalnych dawek może prowadzić do poważnych i trudnych do leczenia objawów przedawkowania, takich jak zaburzenia rytmu serca, drgawki, śpiączka, a nawet zgon6. Szczególnie groźne jest przedawkowanie u dzieci, u których nawet niewielkie przekroczenie dawki może mieć tragiczne skutki. Leczenie przedawkowania polega na opróżnieniu żołądka, podaniu węgla aktywowanego oraz leczeniu objawowym8. Chlorochina jest wydalana bardzo wolno, dlatego pacjent po przedawkowaniu powinien być obserwowany przez wiele dni9.

Dawkowanie chlorochiny – podsumowanie dla różnych grup pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Profilaktyka zimnicy: 500 mg raz w tygodniu
Leczenie zimnicy: 1. dzień: 1000 mg, po 6–8 h 500 mg; 2. i 3. dzień: 500 mg/dobę
Pełzakowica/ropień wątroby: 1000 mg/dobę przez 2 dni, potem 500 mg/dobę przez 2–3 tygodnie
Toczeń: 250 mg 2x/dobę przez 1–2 tyg., potem 250 mg/dobę
RZS: 250 mg/dobę
Dzieci i młodzież <14 lat Przeciwwskazane/nie zaleca się stosowania
Młodzież ≥14 lat Jak u dorosłych
Osoby starsze Jak u dorosłych; zaleca się monitorowanie stanu zdrowia
Pacjenci z niewydolnością nerek Klirens kreatyniny >50 ml/min i 10–50 ml/min: dawkowanie bez zmian
Klirens <10 ml/min: dawka zmniejszona o 50%
Krańcowa niewydolność nerek: nie stosować profilaktycznie
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Ostrożność; dawkowanie jak u dorosłych, ale monitorować stan zdrowia

Pytania i odpowiedzi

Jak dawkować chlorochinę w profilaktyce zimnicy?

Chlorochinę stosuje się doustnie, 500 mg raz w tygodniu, zaczynając tydzień przed wyjazdem do strefy endemicznej, przez cały okres pobytu i przez 4 tygodnie po powrocie.1

Czy chlorochina może być stosowana u dzieci?

Chlorochina nie jest przeznaczona dla dzieci poniżej 14 lat. Może być stosowana u młodzieży powyżej 14 lat jak u dorosłych.23

Jakie są zalecenia dotyczące dawkowania chlorochiny u osób z niewydolnością nerek?

Przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min dawkę należy zmniejszyć o 50%. Nie stosować chlorochiny profilaktycznie u osób z krańcową niewydolnością nerek.4

Jak długo należy stosować chlorochinę w reumatoidalnym zapaleniu stawów?

Chlorochinę stosuje się przez kilka tygodni do kilku miesięcy. Jeśli po 6 miesiącach nie ma poprawy, leczenie należy przerwać.5