Przedawkowanie cefuroksymu – co warto wiedzieć?

Cefuroksym to antybiotyk należący do grupy cefalosporyn drugiej generacji, wykorzystywany w leczeniu wielu zakażeń bakteryjnych. Może być podawany w formie tabletek, wstrzyknięć dożylnych lub domięśniowych, a także w specjalnych przypadkach bezpośrednio do oka podczas operacji zaćmy12. Stosowanie tego leku wymaga zachowania szczególnej ostrożności, ponieważ przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do niebezpiecznych skutków dla zdrowia.

Standardowe dawkowanie i granice bezpieczeństwa

Dawka cefuroksymu zależy od rodzaju infekcji, wieku pacjenta, masy ciała, a także od postaci leku i drogi podania. Przykładowo:

  • Tabletki zawierają zazwyczaj 125 mg, 250 mg lub 500 mg cefuroksymu aksetylu i stosowane są doustnie34.
  • Preparaty do wstrzykiwań mają zwykle 250 mg, 500 mg, 750 mg, 1,5 g cefuroksymu w jednej fiolce i podawane są domięśniowo lub dożylnie15.
  • Podanie bezpośrednio do oka (np. podczas operacji zaćmy) dotyczy dawek rzędu 1 mg w 0,1 ml roztworu, przygotowanego specjalnie do tego celu2.

Przedawkowanie występuje, gdy przyjęta ilość leku przekracza maksymalną zalecaną dawkę lub gdy nie zostanie odpowiednio dostosowana u osób z niewydolnością nerek. Szczególnie niebezpieczne jest to u pacjentów, których organizm wolniej usuwa lek z powodu chorób nerek67.

Objawy przedawkowania cefuroksymu

Objawy przedawkowania cefuroksymu mogą być poważne i dotyczą głównie układu nerwowego. Najczęściej pojawiają się w przypadku przekroczenia dawek zalecanych lub u osób, które mają zaburzenia czynności nerek, ponieważ lek gromadzi się wtedy w organizmie67.

  • Encefalopatia – czyli zaburzenia pracy mózgu, mogące objawiać się splątaniem, dezorientacją, a nawet śpiączką6.
  • Drgawki – nagłe, niekontrolowane skurcze mięśni, mogące prowadzić do utraty przytomności67.
  • Śpiączka – ciężkie zaburzenie świadomości, wymagające natychmiastowej pomocy medycznej6.

Objawy te mogą wystąpić zarówno po podaniu doustnym, jak i po wstrzyknięciach, a także w przypadku nieprawidłowego podania leku do oka.

Ważne: U osób z niewydolnością nerek ryzyko przedawkowania cefuroksymu jest znacznie większe. Objawy przedawkowania mogą pojawić się nawet po przyjęciu standardowej dawki, jeśli lek nie zostanie odpowiednio szybko usunięty z organizmu. Dlatego w tej grupie pacjentów dawka powinna być zawsze indywidualnie dostosowana, a wszelkie niepokojące objawy należy niezwłocznie zgłosić personelowi medycznemu67.

Objawy przedawkowania po podaniu do oka

Przedawkowanie cefuroksymu podanego bezpośrednio do oka (np. w trakcie operacji zaćmy) jest rzadkie, ale może prowadzić do poważnych powikłań okulistycznych:

Co robić w przypadku przedawkowania?

W przypadku podejrzenia przedawkowania cefuroksymu należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala. Postępowanie zależy od stopnia zatrucia, drogi podania leku oraz ogólnego stanu pacjenta67:

  • W ciężkich przypadkach (np. wystąpienie drgawek lub śpiączki) konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja6.
  • W przypadku osób z zaburzeniami czynności nerek może być konieczne zastosowanie hemodializy lub dializy otrzewnowej, które pomagają szybciej usunąć cefuroksym z organizmu67.
  • Nie istnieje specyficzne antidotum (odtrutka) na cefuroksym – leczenie polega na łagodzeniu objawów i wspomaganiu funkcji życiowych67.
Uwaga:

  • Objawy przedawkowania mogą być bardziej nasilone, jeśli pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki, które wpływają na układ nerwowy.
  • W przypadku przedawkowania po podaniu do oka, leczenie polega głównie na obserwacji okulistycznej i łagodzeniu objawów. Niestety, w niektórych przypadkach utrata wzroku może być trwała89.
  • Nie należy próbować samodzielnie leczyć przedawkowania w domu.

Tabela: Objawy przedawkowania, postępowanie i konieczność hospitalizacji

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne: splątanie, dezorientacja Obserwacja, konsultacja lekarska Może być konieczna, zwłaszcza u osób z chorobami nerek
Umiarkowane: drgawki, zaburzenia świadomości Hospitalizacja, leczenie objawowe, w razie potrzeby dializa Tak, zwłaszcza jeśli objawy nie ustępują
Ciężkie: śpiączka, trwałe uszkodzenie narządów, powikłania okulistyczne (utrata wzroku) Natychmiastowa hospitalizacja, leczenie na oddziale intensywnej terapii, dializa (brak antidotum) Tak, niezbędna szybka interwencja medyczna

Cefuroksym – bezpieczeństwo stosowania i znaczenie odpowiedniego dawkowania

Przedawkowanie cefuroksymu, niezależnie od drogi podania, niesie ze sobą ryzyko poważnych powikłań, głównie neurologicznych i – w przypadku podania do oka – okulistycznych6789. Najważniejsze jest stosowanie się do zaleceń lekarza oraz informowanie o wszystkich przyjmowanych lekach i istniejących chorobach, zwłaszcza nerek. Jeśli pojawią się jakiekolwiek niepokojące objawy po przyjęciu cefuroksymu, należy niezwłocznie szukać pomocy medycznej. Prawidłowe dawkowanie i regularna kontrola stanu zdrowia to klucz do bezpiecznego stosowania tego antybiotyku.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania cefuroksymu?

Objawy to głównie zaburzenia neurologiczne: encefalopatia, drgawki, śpiączka. Przy podaniu do oka mogą pojawić się obrzęk rogówki, utrata wzroku12.

Czy istnieje odtrutka na przedawkowanie cefuroksymu?

Nie istnieje specyficzne antidotum. W ciężkich przypadkach stosuje się dializę oraz leczenie objawowe13.

Czy osoby z chorobami nerek są bardziej narażone na przedawkowanie cefuroksymu?

Tak, osoby z niewydolnością nerek mają większe ryzyko przedawkowania i powikłań, dlatego dawka musi być dostosowana indywidualnie13.

Jak wygląda leczenie przedawkowania cefuroksymu?

Leczenie polega na usuwaniu leku z organizmu (dializa), obserwacji i łagodzeniu objawów. Hospitalizacja może być konieczna1.