Ogólne zasady dawkowania cefuroksymu

Cefuroksym występuje w kilku postaciach: jako tabletki doustne (w postaci aksetylu cefuroksymu), proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań (cefuroksym sodowy), a także jako proszek do wstrzyknięć do komory przedniej oka (środgałkowo, np. podczas operacji usunięcia zaćmy)123. Sposób dawkowania zależy od postaci leku, drogi podania, masy ciała pacjenta, wieku oraz wskazania terapeutycznego.

Dawkowanie doustne (tabletki powlekane, cefuroksym aksetylu)

  • Dorośli i dzieci powyżej 40 kg: najczęściej stosowana dawka to 250 mg do 500 mg dwa razy na dobę. Czas leczenia wynosi zazwyczaj 7 dni, ale może trwać od 5 do 10 dni, a w przypadku choroby z Lyme – do 21 dni14.
  • Dzieci poniżej 40 kg: dawka zależy od masy ciała oraz rodzaju zakażenia. Przykładowo, w przypadku ostrego zapalenia gardła lub zatok: 10 mg/kg mc. dwa razy na dobę (maksymalnie 250 mg na dawkę); przy cięższych zakażeniach lub zapaleniu ucha środkowego: 15 mg/kg mc. dwa razy na dobę (maksymalnie 250 mg na dawkę)5.
  • Choroba z Lyme: u dorosłych 500 mg dwa razy na dobę przez 14 dni, u dzieci 15 mg/kg mc. dwa razy na dobę przez 14 dni (maksymalnie 250 mg na dawkę)1.

Tabletki należy przyjmować po posiłku, aby zapewnić lepsze wchłanianie leku6.

Dawkowanie parenteralne (wstrzyknięcia dożylne i domięśniowe, cefuroksym sodowy)

  • Dorośli i dzieci ≥40 kg:
    • Pozaszpitalne zapalenie płuc, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli: 750 mg co 8 godzin (dożylnie lub domięśniowo)
    • Zakażenia tkanek miękkich, zakażenia w obrębie jamy brzusznej, powikłane zakażenia dróg moczowych: 1,5 g co 8 godzin (dożylnie lub domięśniowo)
    • Ciężkie zakażenia: 750 mg co 6 godzin (dożylnie), 1,5 g co 8 godzin (dożylnie)
    • Profilaktyka okołooperacyjna: 1,5 g podczas wprowadzania do znieczulenia, z możliwością uzupełnienia dwiema dawkami 750 mg po 8 i 16 godzinach (domięśniowo)
  • Dzieci poniżej 40 kg:
    • Niemowlęta powyżej 3 tygodni i dzieci: 30-100 mg/kg mc. na dobę (dożylnie), w 3 lub 4 dawkach podzielonych, zwykle 60 mg/kg mc. na dobę wystarcza w większości zakażeń
    • Niemowlęta do 3 tygodni: 30-100 mg/kg mc. na dobę (dożylnie), w 2 lub 3 dawkach podzielonych
Ważne: Przy zaburzeniach czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawki cefuroksymu, szczególnie przy podaniu dożylnym lub domięśniowym. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek lub podczas dializ konieczna jest modyfikacja dawkowania, by uniknąć gromadzenia się leku w organizmie i ryzyka działań niepożądanych, takich jak drgawki lub śpiączka101112. Dawkowanie powinno być zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza!

Dawkowanie śródgałkowe (do komory przedniej oka)

  • Dorośli: standardowa dawka to 1 mg cefuroksymu (0,1 ml przygotowanego roztworu) podana jednorazowo na zakończenie operacji zaćmy
  • Dzieci: nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności; nie zaleca się stosowania rutynowego
  • Pacjenci w podeszłym wieku, z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby: nie jest wymagane dostosowanie dawki ze względu na bardzo niską ogólnoustrojową ekspozycję na lek
  • Źródła: 313

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Tabletki doustne: dawkowanie zależy od masy ciała, wieku i rodzaju zakażenia. U dzieci młodszych niż 3 miesiące brak jest doświadczeń ze stosowaniem cefuroksymu aksetylu5.
  • Wstrzyknięcia dożylne i domięśniowe: niemowlęta (od urodzenia do 3 tygodni) oraz starsze dzieci mogą otrzymywać lek, ale dawka i liczba dawek dziennie zależą od wieku i ciężkości zakażenia14.
  • Śródgałkowo: brak zaleceń – bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały określone3.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • W przypadku prawidłowej czynności nerek, stosuje się dawki jak u dorosłych15.
  • Przy niewydolności nerek dawkę należy dostosować do stopnia zaburzeń czynności nerek10.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Zmiana dawkowania jest konieczna przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min/1,73 m2 – dawki należy podawać rzadziej (np. raz na dobę lub co 48 godzin) lub w mniejszej ilości1610.
  • Pacjenci dializowani: po każdej dializie należy podać dodatkową dawkę leku16.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie jest konieczna zmiana dawkowania, ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki617.
  • Źródła: 617

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Stosowanie cefuroksymu w tych grupach powinno być zawsze rozważone przez lekarza – decyzja zależy od indywidualnej oceny korzyści i ryzyka176.
  • Źródła: 176
Ważne dla pacjentów z zaburzeniami nerek:

  • Przy znacznej niewydolności nerek należy zmniejszyć dawkę cefuroksymu.
  • W przypadku hemodializy lub dializy otrzewnowej konieczne jest podanie dodatkowej dawki po zakończeniu dializy.
  • Nieprzestrzeganie tych zasad może prowadzić do niebezpiecznego nagromadzenia leku i działań niepożądanych, w tym zaburzeń neurologicznych.
  • Osoby starsze powinny szczególnie dbać o regularną kontrolę czynności nerek podczas leczenia cefuroksymem101112.

Dawkowanie w zależności od wskazania

Dawkowanie cefuroksymu może się różnić w zależności od rodzaju zakażenia. W niektórych przypadkach, jak leczenie choroby z Lyme, czas trwania terapii oraz wielkość dawki są inne niż przy typowych zakażeniach dróg oddechowych czy moczowych14. Przy profilaktyce okołooperacyjnej (np. w zabiegach ortopedycznych, ginekologicznych czy sercowo-naczyniowych) stosuje się wyższe jednorazowe dawki, a czasem także dawki uzupełniające po kilku godzinach72.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Nie należy przekraczać zalecanych dawek, zwłaszcza w przypadku stosowania parenteralnego lub śródgałkowego, gdzie przedawkowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych (encefalopatia, drgawki, śpiączka)181920.
  • W przypadku śródgałkowego podania do oka, nie wolno przekraczać dawki 1 mg, gdyż wyższe stężenia mogą uszkodzić wzrok313.

Podsumowanie – bezpieczne dawkowanie cefuroksymu w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli i dzieci ≥40 kg (doustnie) 250–500 mg dwa razy na dobę przez 5–10 dni (choroba z Lyme: 500 mg dwa razy na dobę przez 14 dni)
Dzieci <40 kg (doustnie) 10–15 mg/kg mc. dwa razy na dobę, maks. 250 mg na dawkę; choroba z Lyme: 15 mg/kg mc. dwa razy na dobę przez 14 dni
Dorośli i dzieci ≥40 kg (dożylnie/domięśniowo) 750 mg co 8 godzin lub 1,5 g co 8 godzin w cięższych zakażeniach
Dzieci <40 kg (dożylnie/domięśniowo) 30–100 mg/kg mc. na dobę w 2–4 dawkach podzielonych
Pacjenci z niewydolnością nerek Dostosować dawkę do stopnia zaburzeń; np. 750 mg raz na dobę przy klirensie <10 ml/min/1,73 m2
Pacjenci dializowani Podawać dodatkową dawkę po każdej dializie
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Nie jest konieczna zmiana dawkowania
Podanie śródgałkowe (operacja zaćmy) 1 mg jednorazowo do komory przedniej oka (dorośli)
Dzieci (śródgałkowo) Nie ustalono skuteczności i bezpieczeństwa – nie zaleca się rutynowego stosowania

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie cefuroksymu dla dorosłych?

Zwykle 250–500 mg dwa razy na dobę (doustnie) lub 750 mg do 1,5 g co 8 godzin (dożylnie/domięśniowo), w zależności od rodzaju zakażenia12.

Czy dzieci mogą przyjmować cefuroksym?

Tak, ale dawka zależy od masy ciała i wieku. Dla dzieci poniżej 40 kg najczęściej stosuje się 10–15 mg/kg mc. dwa razy na dobę (doustnie) lub 30–100 mg/kg mc. na dobę (dożylnie)52.

Czy dawkowanie cefuroksymu trzeba zmienić przy niewydolności nerek?

Tak, przy niewydolności nerek dawki należy zmniejszyć i podawać je rzadziej. U dializowanych podaje się dodatkową dawkę po każdej dializie1610.

Czy można stosować cefuroksym w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Decyzję o zastosowaniu cefuroksymu u kobiet w ciąży lub karmiących podejmuje lekarz, oceniając korzyści i ryzyko617.

Jak długo trwa leczenie cefuroksymem?

Najczęściej leczenie trwa 7 dni (od 5 do 10 dni), a w chorobie z Lyme 14 dni (może być do 21 dni)14.