REKLAMA

Cedazurydyna, azacytydyna i decytabina to substancje czynne stosowane u dorosłych z ostrą białaczką szpikową. Różnią się wskazaniami, sposobem podania i profilem bezpieczeństwa.

Cedazurydyna, azacytydyna i decytabina – leki z jednej grupy

Porównywane substancje czynne – cedazurydyna (często stosowana w połączeniu z decytabiną), azacytydyna oraz decytabina – to leki przeciwnowotworowe zaliczane do analogów pirymidyn, wykorzystywane głównie w leczeniu ostrych białaczek szpikowych (AML) i innych schorzeń hematologicznych u dorosłych123. Wszystkie działają poprzez wpływ na materiał genetyczny komórek nowotworowych, co prowadzi do ich śmierci lub zahamowania rozwoju456. Wspólną cechą tych substancji jest ich zastosowanie u pacjentów, którzy nie kwalifikują się do intensywnej chemioterapii lub przeszczepienia komórek macierzystych.

Kiedy stosuje się te substancje czynne?

Wskazania do stosowania cedazurydyny, azacytydyny i decytabiny są zbliżone, ale występują istotne różnice:

  • Cedazurydyna w połączeniu z decytabiną stosowana jest u dorosłych z nowo rozpoznaną ostrą białaczką szpikową (AML), którzy nie mogą być leczeni standardową chemioterapią indukcyjną1.
  • Decytabina jako samodzielny lek jest również wskazana w leczeniu AML u dorosłych, którzy nie kwalifikują się do chemioterapii indukcyjnej3.
  • Azacytydyna ma najszersze zastosowanie: używana jest w leczeniu AML, zespołów mielodysplastycznych (MDS) oraz przewlekłej białaczki mielomonocytowej (CMML) u dorosłych, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia komórek macierzystych27. Może być także stosowana w leczeniu podtrzymującym AML po uzyskaniu remisji8.

Warto zauważyć, że azacytydyna dostępna jest zarówno w postaci do wstrzykiwań, jak i tabletek doustnych (np. leczenie podtrzymujące po remisji AML), natomiast cedazurydyna z decytabiną występuje wyłącznie w formie tabletek doustnych, a decytabina sama – jako lek dożylny9101112.

Ważne: Każda z tych substancji ma inne ograniczenia wiekowe i nie wszystkie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży. Cedazurydyna (z decytabiną) oraz decytabina i azacytydyna w niektórych postaciach są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych, a bezpieczeństwo ich stosowania u osób poniżej 18. roku życia nie zostało określone131415.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie omawiane substancje działają jako analogi pirymidyn, czyli związki podobne do naturalnych składników DNA i RNA. Ich główny efekt polega na hamowaniu aktywności enzymów biorących udział w syntezie materiału genetycznego komórek nowotworowych, co prowadzi do śmierci tych komórek lub zatrzymania ich podziałów456.

Cedazurydyna sama nie wykazuje działania przeciwnowotworowego, ale jest inhibitorem deaminazy cytydyny (CDA) – enzymu, który rozkłada decytabinę. Dzięki temu cedazurydyna zwiększa ilość aktywnej decytabiny w organizmie po podaniu doustnym, umożliwiając skuteczne działanie leku w tej formie16.

Decytabina i azacytydyna mają bardzo zbliżony mechanizm działania – wbudowują się w DNA komórek nowotworowych, hamują metylotransferazę DNA i prowadzą do zmian w ekspresji genów oraz śmierci komórek nowotworowych456. Różnią się natomiast sposobem podania i farmakokinetyką:

  • Cedazurydyna z decytabiną: doustna postać leku, biodostępność decytabiny zwiększona przez cedazurydynę17.
  • Decytabina: podawana dożylnie, metabolizowana głównie przez deaminazę cytydyny18.
  • Azacytydyna: dostępna w postaci podskórnych wstrzyknięć i tabletek doustnych; szybko się wchłania, metabolizowana przez deaminazę cytydyny i inne szlaki1920.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie te substancje są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na dany lek lub jego składniki oraz w okresie karmienia piersią212223. Azacytydyna nie powinna być stosowana u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami złośliwymi wątroby22.

Do wspólnych środków ostrożności należą:

  • Ryzyko ciężkich zaburzeń krwi (mielosupresji) – konieczność regularnych badań morfologii242526.
  • Potencjalne infekcje i krwawienia – zaleca się szybkie zgłaszanie niepokojących objawów.
  • Ostrożność u osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby – szczególnie dla cedazurydyny z decytabiną i decytabiny, gdzie brak jest wystarczających badań w ciężkich zaburzeniach tych narządów1315.

Różnice:

  • Azacytydyna dodatkowo przeciwwskazana w ciężkich chorobach wątroby.
  • W przypadku cedazurydyny z decytabiną, należy unikać jednoczesnego stosowania innych leków metabolizowanych przez deaminazę cytydyny, jak azacytydyna czy cytarabina27.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Pod względem bezpieczeństwa stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i osób z zaburzeniami narządów, leki te mają podobne ograniczenia:

  • Nie zaleca się stosowania żadnej z tych substancji u dzieci i młodzieży – brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności131415.
  • Nie są zalecane w ciąży – wykazano szkodliwy wpływ na płód w badaniach na zwierzętach, a leczenie w tym okresie jest możliwe tylko, gdy jest absolutnie konieczne282930.
  • Nie wolno ich stosować podczas karmienia piersią212223.
  • U osób z zaburzeniami nerek i wątroby zaleca się ostrożność – azacytydyna może być stosowana u pacjentów z niewydolnością nerek bez zmiany dawki początkowej, natomiast w przypadku cedazurydyny z decytabiną i decytabiny, takich badań nie przeprowadzono i decyzję o leczeniu podejmuje lekarz311315.
  • Podczas leczenia możliwe są działania niepożądane, takie jak niedokrwistość czy zmęczenie, które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów – dlatego należy zachować ostrożność323334.
Warto wiedzieć:

  • Stosowanie cedazurydyny z decytabiną wymaga szczególnej uwagi przy jednoczesnym przyjmowaniu innych leków metabolizowanych przez deaminazę cytydyny, ponieważ może to zwiększyć ryzyko działań niepożądanych tych leków.
  • W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych hematologicznych (np. neutropenii lub małopłytkowości) konieczna może być modyfikacja dawki lub czasowe przerwanie leczenia353637.
  • Przed każdą kolejną dawką zaleca się kontrolę morfologii krwi oraz czynności wątroby i nerek.

Podsumowanie: Porównanie cedazurydyny z azacytydyną i decytabiną

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Cedazurydyna + decytabina Nowo rozpoznana ostra białaczka szpikowa (AML) u dorosłych niekwalifikujących się do chemioterapii Nie zaleca się Nie zaleca się Zachować ostrożność (możliwe zmęczenie, niedokrwistość)
Decytabina Nowo rozpoznana AML u dorosłych niekwalifikujących się do chemioterapii Nie zaleca się Nie zaleca się Zachować ostrożność (możliwe zmęczenie, niedokrwistość)
Azacytydyna AML, MDS, CMML u dorosłych niekwalifikujących się do przeszczepienia komórek macierzystych; podtrzymanie remisji AML Nie zaleca się (z wyjątkiem wybranych sytuacji i grup wiekowych w badaniach klinicznych) Nie zaleca się Zachować ostrożność (możliwe zmęczenie)

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się cedazurydyna od azacytydyny i decytabiny?

Cedazurydyna sama nie ma działania przeciwnowotworowego, ale zwiększa skuteczność doustnej decytabiny. Azacytydyna i decytabina bezpośrednio wpływają na komórki nowotworowe.

Czy można stosować cedazurydynę u dzieci?

Nie. Bezpieczeństwo i skuteczność cedazurydyny z decytabiną nie zostały określone u dzieci i młodzieży13.

Które z tych leków można stosować w ciąży?

Żaden z tych leków nie jest zalecany w ciąży ze względu na ryzyko szkodliwego wpływu na płód282930.

Czy leczenie cedazurydyną wpływa na prowadzenie pojazdów?

Może powodować zmęczenie lub niedokrwistość, dlatego zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów32.

REKLAMA