Dlaczego bezpieczeństwo leków w ciąży i podczas karmienia piersią jest tak ważne?
W okresie ciąży oraz karmienia piersią kobieta musi zachować szczególną ostrożność w przyjmowaniu jakichkolwiek leków. Substancje czynne zawarte w lekach mogą przenikać przez łożysko do płodu lub do mleka matki, wpływając na rozwijające się dziecko. Dlatego każda decyzja o zastosowaniu leku powinna być poprzedzona konsultacją z lekarzem lub farmaceutą, a korzyści płynące z leczenia muszą zostać dokładnie rozważone w stosunku do potencjalnych zagrożeń dla matki i dziecka12345.
Stosowanie buprenorfiny w ciąży
Buprenorfina, niezależnie od postaci leku, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży. Wiele dostępnych produktów z buprenorfiną – zarówno w formie tabletek podjęzykowych, plastrów przezskórnych, jak i w połączeniu z naloksonem – posiada konkretne zalecenia dotyczące stosowania w tym okresie.
Ryzyko dla płodu i zalecenia ogólne
- Badania na zwierzętach wykazały ryzyko dla płodu związane z przyjmowaniem buprenorfiny. U ludzi nie przeprowadzono wystarczających badań, by jednoznacznie określić stopień zagrożenia1234.
- W przypadku leków zawierających samą buprenorfinę (tabletki podjęzykowe, plastry przezskórne), stosowanie w ciąży jest przeciwwskazane lub niezalecane, zwłaszcza w ostatnim trymestrze23.
- Wysokie dawki buprenorfiny podawane pod koniec ciąży mogą powodować u noworodka problemy z oddychaniem nawet po krótkim okresie stosowania34.
- Długotrwałe stosowanie buprenorfiny w ostatnich miesiącach ciąży może prowadzić do tzw. zespołu odstawiennego u noworodka, objawiającego się m.in. drżeniem, pobudzeniem czy drgawkami34.
- W przypadku niektórych postaci leku (np. wstrzyknięcia podskórne) buprenorfinę należy stosować w ciąży wyłącznie wtedy, gdy korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym zagrożeniem dla dziecka5.
- Przeciwwskazane jest stosowanie buprenorfiny w ciąży w większości postaci, zwłaszcza w plastrach i tabletkach podjęzykowych23.
- Pod koniec ciąży istnieje ryzyko zahamowania oddechu u noworodka, nawet po krótkim stosowaniu buprenorfiny34.
- Długotrwałe przyjmowanie może powodować objawy odstawienne u dziecka po porodzie4.
- W wyjątkowych przypadkach lekarz może rozważyć zastosowanie buprenorfiny w ciąży, jeśli potencjalne korzyści przewyższają ryzyko5.
Połączenia buprenorfiny z naloksonem w ciąży
- W przypadku produktów złożonych (buprenorfina z naloksonem), stosowanie w ciąży powinno być zawsze decyzją lekarza i możliwe jest wyłącznie wtedy, gdy przewidywane korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu4678.
- Podobnie jak przy monoterapii buprenorfiną, pod koniec ciąży i w przypadku długotrwałego stosowania, mogą pojawić się u dziecka objawy odstawienne oraz zaburzenia oddychania678.
Stosowanie buprenorfiny podczas karmienia piersią
Buprenorfina oraz jej metabolity mogą przenikać do mleka matki. Zalecenia dotyczące karmienia piersią różnią się w zależności od postaci leku i obecności innych substancji czynnych.
Buprenorfina w monoterapii
- Przenikanie buprenorfiny do mleka kobiecego zostało potwierdzone, choć w niewielkich ilościach12.
- Badania na zwierzętach wykazały, że buprenorfina może zmniejszać ilość produkowanego mleka1.
- W przypadku niektórych postaci leku (np. plastry przezskórne) zaleca się unikanie stosowania buprenorfiny w okresie karmienia piersią3.
- W przypadku podskórnych wstrzyknięć buprenorfiny (np. Buvidal), należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania w okresie karmienia piersią9.
Buprenorfina z naloksonem
- Buprenorfina i jej metabolity przenikają do mleka ludzkiego10111213.
- Nie wiadomo, czy nalokson przenika do mleka matki, ale ze względu na ryzyko, podczas leczenia produktem złożonym zaleca się przerwanie karmienia piersią10111213.
- Badania na zwierzętach wykazały hamowanie laktacji przez buprenorfinę10.
- Buprenorfina oraz jej metabolity przenikają do mleka kobiecego10.
- Stosowanie buprenorfiny z naloksonem wymaga przerwania karmienia piersią111213.
- Niektóre postacie buprenorfiny mogą być stosowane z dużą ostrożnością podczas karmienia piersią, inne są przeciwwskazane9.
- Możliwe jest zmniejszenie ilości wydzielanego mleka podczas leczenia buprenorfiną1.
Wpływ buprenorfiny na płodność
- Brakuje danych na temat wpływu buprenorfiny na płodność u ludzi239.
- W badaniach na zwierzętach nie wykazano negatywnego wpływu na płodność w przypadku monoterapii buprenorfiną39.
- W przypadku połączenia buprenorfiny z naloksonem, u zwierząt zaobserwowano obniżenie płodności przy bardzo wysokich dawkach10111213.
Podsumowanie: Buprenorfina a bezpieczeństwo w ciąży i laktacji
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża (monoterapia buprenorfiną – plastry, tabletki) | Nie | Przeciwwskazana lub niezalecana, szczególnie w trzecim trymestrze; ryzyko dla płodu23 |
| Ciąża (połączenie buprenorfiny z naloksonem) | Wyłącznie w wyjątkowych przypadkach | Możliwe tylko, jeśli korzyści przeważają nad ryzykiem; ryzyko depresji oddechowej i zespołu odstawienia u noworodka46 |
| Karmienie piersią (monoterapia buprenorfiną) | Z dużą ostrożnością lub niezalecana | Przenika do mleka; możliwe zmniejszenie ilości mleka13 |
| Karmienie piersią (buprenorfina z naloksonem) | Nie | Zaleca się przerwanie karmienia piersią podczas stosowania tych leków1011 |


















